اقتصادِ «کمربند کاسپین»؛ فراتر از یک جاده، موتور محرکِ بازسازی و شکوفاییِ محلی
اقتصاددان _ حجت بقایی|| در ادبیات توسعه، همواره گفته شده است که زیرساختها، «استخوان‌بندی» اقتصاد هستند. اما وقتی صحبت از پروژه‌ای با ابعاد بین‌المللی مانند «کمربند کاسپین» به میان می‌آید، ما با چیزی فراتر از یک پروژه عمرانی روبرو هستیم؛ ما با یک «اکوسیستمِ تولید ثروت» روبرو هستیم که می‌تواند از سطح کلانِ کشور، تا سطح ریزِ اقتصادِ محلات را متحول کند.
اولین و ملموسترین پیامد طرح کمربند کاسپین، ایجاد یک موقعیتِ جذاب برای “جذب سرمایه‌گذاریهای خارجی و داخلی” است. این پروژه با ایجاد یک کریدورِ مشخص و امن، اعتماد سرمایه‌گذاران را به مناطق ساحلی جلب می‌کند. این جریانِ سرمایه، نه تنها در پروژه‌های بزرگ راهسازی و ترانزیتی، بلکه در بازسازی و نوسازی زیرساختهای موجود (از جمله بنادر، ایستگاههای ریلی و شبکه‌های انرژی) جریان خواهد یافت. بازسازی زیرساختها، پیش‌شرطِ کاهش هزینه‌های لجستیکی و در نتیجه، افزایش قدرت رقابت‌پذیری محصولات منطقه در بازارهای جهانی است.
یکی از بزرگترین نقاط ضعف اقتصادهای ساحلی، عدم دسترسی به بازارهای بزرگ است. «کمربند کاسپین» با ایجاد یک مسیرِ پیوسته، بستری بی‌نظیر برای “بازاریابی و توزیع محصولات محلی” فراهم می‌کند. کشاورزان، صنایع کوچک و تولیدکنندگان محصولات خاصِ مناطق ساحلی (مانند محصولات کشاورزی گیلان و مازندران یا محصولات صادراتی کشورهای حوزۀ کاسپین) اکنون یک «اتوبانِ تجاری» در اختیار دارند که می‌تواند محصولات آنها را بدون واسطه‌های سنگین، به بازارهای پهناورِ کشورهای همسایه و فراتر از آن برساند.
شاید مهمترین و انسانی ترین جنبۀ این طرح، تأثیر آن بر «اقتصادِ محلات» باشد. وقتی یک کریدور بین‌المللی از دلِ شهرها و روستاهای ساحلی می‌گذرد، ثروت تنها در انبارهای بزرگ باقی نمی‌ماند؛ بلکه به صورت «اثر سرریز» به سطح محلات نفوذ می‌کند.
احداث خدماتِ جانبی در طول این مسیر (مانند هتلداری، رستورانداری، تعمیرگاههای تخصصی، و خدمات لجستیکی کوچک) باعث ایجاد مشاغل بی‌شمار در سطح محلی می‌شود. این یعنی رونقِ اقتصادِ محلات؛ یعنی افزایش قدرت خریدِ خانواده‌ها در روستاهای ساحلی و تبدیل شدنِ مناطقِ دورافتاده به قطبهای اقتصادیِ فعال.
✓ نتیجه‌گیری: طرح «کمربند کاسپین» یک بازیِ «برد-برد» است. این طرح با “بازسازی زیرساختها”، زیربنای اقتصاد را می‌سازد؛ با “جذب سرمایه”، خون در رگهای اقتصاد تزریق می‌کند؛ و با “بازاریابی محصولات محلی”، شکوفایی را به سفرۀ مردم می‌آورد. در نهایت، هدف نهایی این است که ثروتِ حاصل از این کریدور، در تمامِ لایه‌های جامعه، از بزرگترین سرمایه‌گذار تا کوچکترین کسب‌وکارِ محلی، جریان یابد.
«اقتصادِ ساحلی، اقتصادِ آینده است.»
