رسانه اقتصاددان – سرویس اقتصاد بین‌الملل|| لغو روادید میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان، تنها یک گشایش دیپلماتیک نیست؛ بلکه آغاز فصل جدیدی از «دیپلماسی اقتصادی» است که می‌تواند نقشه تجارت منطقه‌ای را تغییر دهد. هم‌زمان با این رویداد، تصویب «برنامه توسعه گردشگری داخلی تاجیکستان (۲۰۲۷-۲۰۳۱)» توسط دولت این کشور، بستر را برای ورود هدفمند سرمایه‌های بخش خصوصی ایران مهیا کرده است.
دکتر حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه، این تحولات را یک «سرفصل اقتصادی» می‌داند که فعالان اقتصادی ایران باید با رویکردی تخصصی به آن بنگرند.
یک_ از تجارتِ خرد تا سرمایه‌گذاریِ ساختاری: لغو محدودیتهای روادید، هزینه‌های مبادله را برای بازرگانان ایرانی به حداقل رسانده است. دکتر بقایی معتقد است این فرصت باید فراتر از صادرات کالاهای نهایی دیده شود: ما اکنون در مرحله گذار از تأمین‌کنندگی ساده به «ارائه دهنده خدمات فنی-مهندسی» در تاجیکستان هستیم. برنامه توسعه گردشگری این کشور، نیاز مبرمی به دانش فنی در حوزه‌های زیرساخت، هتلداری، مدیریت پسماند و انرژیهای پاک دارد؛ حوزه‌هایی که شرکتهای دانش‌بنیان و مهندسی ایران در آن مزیت رقابتی بالایی دارند.
دوم_ تقویت کارآفرینی تخصصی و انتقال دانش
یکی از چالشهای اذعان‌شده در سند توسعه تاجیکستان، «کمبود نیروی متخصص» است. این نقطه، دقیقاً جایی است که کارآفرینان ایرانی می‌توانند با مدلهای «آموزش در کنار اجرا» وارد عمل شوند.
✓ ایجاد مراکز آموزش هتلداری: انتقال استانداردهای بین‌المللیِ خدمات گردشگری توسط متخصصان ایرانی.
✓ دیجیتالی‌سازی خدمات: با توجه به هدفگذاری تاجیکستان برای استفاده از فناوریهای دیجیتال، شرکتهای نرم‌افزاری ایرانی می‌توانند در پیاده‌سازی سیستمهای رزرواسیون، پلتفرمهای گردشگری و مدیریت هوشمند مقاصد، بازارهای بکری را تصاحب کنند.
سوم_ توسعه اقتصاد مناطق مرزی و پیوندهای منطقه‌ای:
استراتژی تاجیکستان برای توسعه هفت‌کول، اسکندرکول و شهرهای تاریخی، پتانسیل بالایی برای فعال کردن کریدورهای اقتصادی ایجاد می‌کند.
✓ اقتصاد مناطق مرزی: تقویت روابط تجاری با تاجیکستان نه تنها به بهبود تراز تجاری کمک می‌کند، بلکه باعث احیای زنجیره‌های تأمین در مناطق مرزی ایران می‌شود. تولیدکنندگان محلی در حوزه‌های صنایع دستی، مواد غذایی ارگانیک و تجهیزات گردشگری می‌توانند بازارهای هدف جدیدی در شهرهایی چون حصار، پنجکنت و کولاب بیابند.
✓ گردشگری به مثابه محرک اقتصادی: با ایجاد مسیرهای گردشگری (به‌ویژه مسیرهای فرهنگی و زیارتی)، تقاضا برای خدمات جانبی (حمل‌ونقل، رستورانداری و صنایع وابسته) افزایش می‌یابد که این امر فرصتهای طلایی برای ایجاد خوشه‌های صنعتی-گردشگری مشترک میان تجار دو کشور فراهم می‌آورد.
✓ تحلیل رسانه اقتصاددان: آنچه امروز در روابط تهران و دوشنبه می‌گذرد، یک فرصت «پنجره‌مانند» است. «برنامه توسعه گردشگری تاجیکستان ۲۰۲۷-۲۰۳۱» یک نقشه راه مشخص است؛ اگر بخش خصوصی ایران بتواند به جای رقابتهای مخرب داخلی، با مشارکتهای مدنی و کنسرسیومهای صادراتی در این کشور حضور یابد، می‌توان شاهد شکل‌گیری یکی از موفقترین الگوهای همکاری اقتصادی-منطقه‌ای در دهه آینده بود.
علاقه‌مندان به همکاری در حوزه‌های مذکور می‌توانند جهت بررسی فرصتهای سرمایه‌گذاری و دریافت مشاوره، با سازمان توسعه تجارت، اتاق بازرگانی و یا دفاتر توسعه اقتصادی مرتبط در ارتباط باشند.
