دکتر مجید سجادی پناه با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : در ادبیات سنتی اقتصاد جهانی، رهبری هوش مصنوعی (AI) عمدتاً به ایالات متحده و مجموعه فناوریهای غربی نسبت داده میشد. اما دادههای جدید نشان میدهد که این موازنه در حال تغییر است و بازیگران آسیایی بهسرعت در حال تثبیت جایگاه خود در رأس زنجیره نوآوری جهانی هستند؛ تغییری که میتواند نقشه قدرت فناوری را در دهههای آینده بازنویسی کند.
بر اساس شاخص جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۴، از میان سه کشور برتر جهان، دو کشور آسیایی هستند: چین و سنگاپور. چین در جایگاه نخست و سنگاپور در میان پیشتازان اصلی قرار گرفته است. در ادامه، کره جنوبی در رتبه ششم و هند برای نخستینبار وارد جمع ۱۰ کشور برتر شده است. این در حالی است که برخی قدرتهای غربی با افت رتبه مواجه شدهاند؛ کانادا از رتبه چهارم در ۲۰۲۱ به رتبه هشتم در ۲۰۲۴ سقوط کرده، اسرائیل از پنجم به نهم رسیده و هلند نیز از فهرست ۱۰ کشور برتر خارج شده است.
با این حال، این پیشرفتها در سطح آسیا یکدست نیست. شکاف فناورانه میان اقتصادهای توسعهیافته و در حال توسعه همچنان چشمگیر است. بر اساس برآوردهای صندوق بینالمللی پول، کشورهای پیشرفته بیشترین بهره را از هوش مصنوعی میبرند، در حالی که اقتصادهای کمدرآمدتر سهم محدودتری دارند. برای نمونه، در سنگاپور حدود ۴۰ درصد مشاغل با قابلیت انطباق با هوش مصنوعی ارزیابی میشوند، در حالی که این رقم در لائوس تنها ۳ درصد است؛ شکافی که نشاندهنده نابرابری ساختاری در جذب فناوری است.
در این میان، تجربه آسیاییها در توسعه هوش مصنوعی بهعنوان یک حوزه کمتر مورد مطالعه باقی مانده است، در حالی که ظرفیتهای رقابتی قابل توجهی در آن نهفته است. مجموعهای از کشورها شامل چین (از جمله تایوان)، هند، ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور، اندونزی، مالزی و ویتنام بهعنوان نمونههای کلیدی این تحول مورد بررسی قرار گرفتهاند؛ کشورهایی که هر یک مسیر متفاوتی را در پیوند میان دولت، صنعت و نوآوری طی کردهاند.
آنچه این روند را برجستهتر میکند، تغییر ماهیت رقابت جهانی است. اگر در دهه گذشته رقابت اصلی بر سر «تولید سختافزار و زیرساخت دیجیتال» بود، امروز میدان اصلی به سمت «مالکیت الگوریتم، داده و اکوسیستمهای هوشمند» حرکت کرده است. در این چارچوب، کشورهای آسیایی نه صرفاً مصرفکننده فناوری، بلکه بهتدریج به تولیدکنندگان استانداردهای جدید تبدیل میشوند.
در نهایت، مطالعه این تجربه آسیایی نشان میدهد که آینده هوش مصنوعی دیگر یک قطب واحد ندارد. جهان در حال حرکت به سمت یک نظم چندمرکزی فناورانه است؛ نظمی که در آن، آسیا نه در حاشیه، بلکه در متن رقابت جهانی فناوری قرار گرفته است و این جایگاه میتواند در سالهای آینده به یکی از تعیینکنندهترین عوامل در موازنه قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیک تبدیل شود.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
