جعفر بخشی بی نیاز نویسنده و عضو شورایسردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : خاورمیانه امروز نه تنها درگیر یک بحران گذراست ؛ بلکه در حال تجربهی فروپاشی نظمی ست که دههها بر این جغرافیا حاکم بوده و ظاهرا قرار نیست از آن کوچ کند. این منطقه در سالهای اخیر به آزمایشگاهی برای رقابتهای استراتژیک ؛ جنگهای نیابتی و بازتعریف مرزهای نفوذ تبدیل شده است. با نگاهی به لایههای بحرانزا میتوان استدلال کرد که دستیابی به آرامش پایدار در آیندهای نزدیک نه یک چالش دیپلماتیک بلکه فراتر از ظرفیتهای سیاسی موجود در منطقه است. نظم امنیتی خاورمیانه که تا پیش از این بر محوریت توازن قوا استوار بود اکنون جای خود را به رقابت مطلق داده است. فقدان یک چارچوب امنیتی دسته جمعی که مورد پذیرش بازیگران منطقهای باشد باعث شده تا هر کنشگر ؛ امنیت خود را در ناامنی دیگری تعریف کند. تا زمانی که مفهوم امنیت حداکثری برای هر بازیگر به معنای حذف حداکثری دیگری باشد بی گمان سایهی جنگ بر این جغرافیا باقی خواهد ماند.
یکی از تفاوتهای بنیادین خاورمیانهی کنونی با گذشته ؛ حضور پر رنگ آمریکا در منطقه است. قدرتی که مدعی ست مانور بیشتری دارد و می تواند قواعد جنگ را به نفع تغییر دهد. در حالی که جهان به سمت یک نظم چند قطبی حرکت میکند خاورمیانه به صحنهی رویارویی بلوکهای جدید قدرت تبدیل شده است. این رقابت جهانی مانع از شکل گیری یک اجماع منطقهای برای صلح میشود. چرا که هر گونه ثبات ؛ به عنوان پیروزی یک بلوک و شکست بلوک دیگر تفسیر میگردد. در واقع آرامش خاورمیانه اکنون گروگانِ بازی بزرگی ست که ابعاد آن از مرزهای منطقه فراتر رفته است.
نمیتوان از ناآرامی خاورمیانه گفت و به چالشهای بنیادین داخلی اشاره نکرد. شکافهای مذهبی ؛ قومی و تضادهای عمیق میان نسلهای جدید با ساختارهای سنتی قدرت مانند آتشی زیر خاکستر عمل میکنند. این بحرانهای درونی بستر را برای مداخلات خارجی مهیا کرده و از سوی دیگر هر گونه تلاش برای اصلاح یا صلح را با ناکامی مواجه میکند. خاورمیانه درگیر یک پارادوکس امنیتی ست. در این منطقه صلح هزینهای سنگینتر از جنگ دارد و ساختارهای سیاسی موجود بقای خود را در حفظ تنش میبینند. واقعیت تلخ این است که خاورمیانه تا زمانی که به یک الگوی جدید از همزیستی نرسد الگویی که در آن منافع اقتصادی جایگزین منافع ایدئولوژیک و نظامی شود ؛ روی آرامش را نخواهد دید. این مسیر ؛ مسیری طولانی و پر مخاطره است که احتمالاً نسلهای آینده نیز همچنان درگیرِ گرههای کورِ آن خواهند بود. ما نه با یک بحران که با یک وضعیتِ پایدارِ بیثباتی در خاورمیانه روبرو هستیم.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
