کاهش قیمت ارز، از جمله دلار، صرفاً به معنای ارزان شدن پول خارجی نیست، بلکه نتیجه تغییر همزمان عرضه ارز، تقاضای ارز، انتظارات، نرخ بهره حقیقی، جریان سرمایه و مداخله سیاستگذار است.
مهرداد حاجیزاده فلاح پژوهشگر علوم بانکی و عضو شورای سردبیری اقتصاددان در مصاحبه با ایران۲۴ گفت : وی با اشاره به تعادل بازار ارز گفت: در سادهترین مدل، نرخ ارز تابعی از عرضه و تقاضای ارز است و هر عاملی که عرضه ارز را افزایش یا تقاضا را کاهش دهد، نرخ ارز را پایین میآورد. از نظر تجربی نیز کاهش درآمد ارزی و افت نسبت صادرات به واردات معمولاً عامل افزایش نرخ ارز است؛ بنابراین تقویت ورودی ارز یا کاهش تقاضا میتواند باعث کاهش نرخ شود.
حاجیزاده فلاح مهمترین عامل اثرگذار بر بازار ارز ایران را «کانال انتظارات» دانست و افزود: در اقتصادهایی که با نااطمینانی بالا مواجه هستند، نرخ ارز تنها تابع معاملات روز نیست، بلکه به انتظار مردم از آینده نیز وابسته است. اگر فعالان اقتصادی انتظار داشته باشند تنش سیاسی کاهش یابد، صادرات و دسترسی ارزی بهبود پیدا کند و درآمد ارزی آینده افزایش یابد، حتی بدون ورود واقعی دلار نیز تقاضای احتیاطی کاهش پیدا میکند.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی ادامه داد: در ماههای اخیر نیز گزارشها نشان میدهد بازار ارز به اخبار سیاسی و کاهش ریسک واکنش سریع نشان داده و بخشی از افت نرخ ارز ناشی از کاهش انتظارات تورمی و ریسک بوده است.
وی درباره نقش تقاضای سفتهبازانه در بازار ارز تصریح کرد: تقاضا برای ارز از سه بخش شامل تقاضای تجاری، سرمایهگذاری و سفتهبازانه تشکیل میشود. در دورههای جهش ارزی، بخش بزرگی از خرید ارز برای حفظ ارزش دارایی انجام میشود، نه تجارت. اگر بازار تصور کند سقف قیمتی شکل گرفته، بانک مرکزی توان مداخله دارد و اخبار مثبت سیاسی منتشر شده است، خریداران عقبنشینی میکنند و فروشندگان افزایش مییابند؛ در نتیجه قیمت کاهش پیدا میکند. گزارشهای تحلیلی اخیر نیز بر نقش تقاضای احتیاطی و رفتار روانی بازار تأکید دارند.
حاجیزاده فلاح با اشاره به نقش سیاست پولی و نرخ بهره حقیقی گفت: اگر سود ریالی نسبت به تورم جذابتر شود، نگهداری ریال سودمندتر خواهد شد، خروج سرمایه کاهش مییابد و در نتیجه تقاضا برای ارز افت میکند؛ این همان مکانیزم جایگزینی دارایی است.
این تحلیلگر مسائل اقتصادی همچنین درباره نقش بانک مرکزی اظهار کرد: بانک مرکزی میتواند از سه مسیر شامل تزریق مستقیم ارز و افزایش عرضه کوتاهمدت، کنترل نقدینگی و کاهش قدرت خرید سفتهبازی و همچنین مدیریت انتظارات از طریق اعلام سیاستها، محدودیت بازار غیررسمی یا تغییر سازوکار معاملات، نرخ ارز را کاهش دهد؛ اما اگر این اقدامات پشتوانه بنیادی نداشته باشند، آثار آن موقتی خواهد بود.
حاجیزاده فلاح با اشاره به عوامل بنیادی بلندمدت تأکید کرد: در بلندمدت نرخ ارز به متغیرهایی مانند تورم داخلی، رشد نقدینگی، بهرهوری، درآمد ارزی، کسری بودجه و تراز پرداختها حساس است و اگر تورم داخلی از کشورهای دیگر بالاتر باقی بماند، کاهش نرخ ارز معمولاً پایدار نخواهد بود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: کاهش قیمت ارز معمولاً حاصل ترکیب پنج عامل شامل افزایش عرضه ارز، افت انتظارات تورمی، کاهش تقاضای سفتهبازی، سیاست پولی انقباضی و کاهش ریسک سیاسی همراه با بهبود چشمانداز درآمد ارزی است. در اقتصاد ایران نیز در کوتاهمدت، کانال انتظارات و ریسک سیاسی سریعتر از متغیرهای بنیادی عمل میکند، اما پایداری کاهش نرخ ارز به مهار تورم، کسری بودجه، رشد نقدینگی و تراز ارزی کشور وابسته است.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
