امام علی در شاهنامه

در شاهنامه حضرت علی را به دو صورت می‌توان نگاه کرد و این حالاتی را که می‌گوییم، شاید کمتر پژوهندگان به آن توجه کردند. محتویات شاهنامه برگرفته از این امام همام است. ابیاتی از شاهنامه وجود دارد که در آن ذکر و مدح حضرت علی است اما آن صفاتی که ما از حضرت علی در تاریخ سراغ داریم، مثل شجاعت، رشادت، سخاوت و از همه مهمتر، مهمترین خصیصه‌ای که پس از شنیدن نام حضرت علی به ذهن هر انسانی می‌رسد، آن عدالت جویی و عدالت پروری ایشان است. حالا همه‌ی اینها را می‌شود در همه جای شاهنامه پیدا کرد.

در احادیثی که از حضرت علی نقل شده است، ما ابیاتی داریم که انگار حکیم ابوالقاسم فردوسی خواسته آن احادیث را به حالت نظم و شعر در بیاورد بنابراین ما می‌توانیم اندیشه‌های حکیم ابوالقاسم فردوسی را متأثر از حضرت علی بدانیم.
ابیاتی که در شاهنامه به حضرت علی اشاره شده است:
منم بنده اهل بیت نبى ستاینده خاک پاى وصى
حکیم این جهان را چو دریا نهاد بر انگیخته موج از و تند باد
چو هفتاد کشتى برو ساخته همه بادبانها بر افراخته
یکى پهن کشتى بسان عروس بیاراسته همچو چشم خروس
محمد بدو اندرون با على همان اهل بیت نبى و ولى
خردمند کز دور دریا بدید کرانه نه پیدا و بن ناپدید
بدانست کو موج خواهد زدن کس از غرق بیرون نخواهد شدن
بدل گفت اگر با نبى و وصى شوم غرقه دارم دو یار وفی
همانا که باشد مرا دستگیر خداوند تاج و لوا و سریر
اگر چشم دارى بدیگر سراى بنزد نبى و على گیر جاى
گرت زین بد آید گناه منست چنین است و این دین و راه منست
فردوسی با تعصب و تأکید، علی رغم خطراتی که در آن مقطع تاریخ او را تهدید می‌کرده است، با افتخار هر چه تمام‌تر از حضرت علی می‌گوید.
بر این زادم و هم بر این بگذرم چنان دان که خاک پی حیدرم
نباشد جز از بی‌پدر دشمنش که یزدان به آتش بسوزد تنش
هر آنکس که در جانش بغض علی است از او زارتر در جهان زار کی است
نگر تا نداری به بازی جهان نه برگردی از نیک پی هم‌رهان
همه نیکی‌ات باید آغاز کرد چو با نیک‌نامان بوی هم‌نورد
هنگامی که فردوسی به حاکم چهارم پس از حضرت علی می‌رسد:
چهارم علی بود جفت بتول که او را به خوبی ستاید رسول
از او بر روان محمد درود به یارانش بر هر یکی برفزود
سر انجمن بد ز یاران علی که خواندش پیمبر علی ولی
همه پاک بودند و پرهیزگار سخن های او بر گذشت از شمار
این نیم بیت دوم به روشنی نشان می‌دهد که فردوسی به سخنانی که از حضرت علی رسیده بود، توجه داشته و از بسیاری از آن استفاده کرده است.
وگر در دلت هیچ مهر علی است تو را روز محشر به خواهش ولی است
هزاران درود و هزاران ثنا ز ما آفرین باد بر مصطفی
و بر اهل بیتش همیدون، چنین همی آفرین خوانم از بهر دین