با اینکه بحرین بهعنوان یکی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیجفارس اعلام کرده که حاضر نیست بر سر یک میز با ایرانیها بنشیند و گفتوگو کند اما نشست وزیران امور خارجه ایران، عراق و ششکشور عضو شورای همکاری خلیجفارس امروز در عمان برگزار میشود. در بیانیه وزارت خارجه بحرین، حضور در مذاکراتی که ایران در آن مشارکت میکند، بهبرقراری روابط دیپلماتیک و ازسرگیری مناسبات تهران- منامه، منوط دانسته شده است. به همین دلیل آنچه امروز و در عمان برپا میشود، نشست مشترک ایران، عراق و پنجکشور عضو شورای همکاری خلیجفارس بوده که قرار است به موضوع مسدود بودن تنگههرمز و تمهید راههایی برای بازگشایی آن بپردازد.
به گزارش اقتصاددان به نقل از جهان صنعت ، این نشست را میتوان اولین تلاش مشترک کشورهای حاشیه خلیجفارس دانست که براساس اراده جمعی شکل گرفته است. تاکنون ایران، موضوع بازگشایی و رژیم حقوقی- دریایی این تنگه را فقط به دوکشور ایران و عمان محدود میدانست و تاکید میکرد که سایر کشورها و ازجمله همسایگان جنوبی ایران باید از ترتیبات توافقشده میان ایران و عمان تبعیت و پیروی کنند. البته پیش از برگزاری این دیدار چندجانبه، دیپلماتهای کشورمان تصریح میکنند که این نشست تنها گفتوگو و رایزنی است و قرار نیست پس از پایان این دیدار چندجانبه تنگههرمز بازگشایی شود. از این منظر نباید انتظار داشت که این نشست که هفتکشور مهم خلیجفارس آن را برپا میکنند، تاثیر مهم، عملی و بلافاصله در تردد شناورهای مستقر در خلیجفارس داشته باشد.
پیش از توافق برای برپایی این نشست، اتفاقهایی در این منطقه رخ داده که خلیجفارسنشینان را به برپایی یک نشست برای هماندیشی و تصمیمگیری تشویق کرده است. در وهله اول سردرگمی و ناتوانی ایالاتمتحده در موضوع جنگ با ایران ادامه پیدا کرده و هیچ چشمانداز روشنی برای توقف بلندمدت یا پایان جنگ مشاهده نمیشود. اکنون دیگر حتی خوشبینترین تحلیلگران ضدجمهوری اسلامی ایران مطمئن شدهاند که ایالاتمتحده قدرت و توان شکستدادن جمهوری اسلامی در ایران و براندازی این حکومت را ندارد. از این بابت کشورهای شورای همکاری که پیش از این براندازی جمهوری اسلامی در ایران و ضمیمهکردن بخشی از خاک کشورمان بهخاک خودشان را در آرزوهایشان بیان میکردند و وقوع آن را نزدیک و حتمی میدانستند، حالا از ایالاتمتحده فاصله گرفته و تخممرغهایشان را از سبد ترامپ خارج کردهاند. اعراب حاشیه جنوبی این پهنه دریایی فهمیدهاند که باوجود تمام ادعاهایی که ترامپ و همکارانش ازجمله اسکان بسنت در مورد شکستدادن ایران بیان میکند، هیچ امیدی بهشکست یا تسلیم جمهوری اسلامی حتی در جنگ اقتصادی وجود ندارد و از این بابت راهحل معقول و در دسترس آن است که این کشورها با همسایه شمالی خود به نتیجه و توافق برسند و از توسل به راههای موهوم پرهیز کنند.
واقعیت میدانی دیگر، نبردهای اخیر ایران و آمریکاست که به غرقشدن تعدادی از شناورهای تجاری و نظامی دوطرف انجامید در حالی که ایالاتمتحده تاکید میکند در ازای هر حمله به شناورهای نظامی خود، یک نفتکش ایرانی را غرق خواهد کرد، ایران پابهپای ایالاتمتحده به حملات خود ادامه داد و ضمن غرقکردن یک شناور بدون سرنشین و به غنیمتگرفتن یک شناور زیرسطحی، نشان داد که حاضر به کوتاهآمدن در مقابل شدتگرفتن حملات علیه خود نیست. این امر اعراب را به این نتیجه رسانده که با شرایط فعلی ایالاتمتحده اراده سیاسی و شاید توان نظامی اشغال خاک ایران و تسلطیافتن بر تنگههرمز و جزایر راهبردی آن را نداشته و از این منظر اتکا به واشنگتن برای تجربههای بهتر در خلیجفارس چشماندازی ندارد بهویژه آنکه تا همین نقطه هم، میزان سوءتفاهم با ایران بهشدت افزایش یافته و میزان بیاعتمادی میان دوسوی خلیجفارس بهنحو کاملا ملموسی رشد پیدا کرده است. دقیقا به همین دلیل اینبار عربستان و دیگر کشورهای این شورا مسیر تعامل با کشورمان را انتخاب کردهاند.
در عینحال حوادث یمن و حملات حوثیها به عربستان و تصرف و تسلط ایشان بر سرزمینهای جنوبغربی یمن که تنگه باریک بابالمندب را در چنگ آنها قرار داده، عربستان را در اینباره که صادرات نفت از بنادر دریای سرخ کاملا قطع شود هراسان کرده است. درواقع ریاض مشاهده کرده که شاهرگ حیاتیاش برای صادرات نفت از غرب این کشور و دریایسرخ از طریق عوامل ناشناس در عراق هدف قرار داده شده و صادرات ۴میلیون بشکه در روز از این خط لوله را متوقف کرده است. در عین حال از خلیجفارس هم صادرات نفت با کندی و محدودیت زیادی مواجه بوده و بههمین دلیل درآمدهای کشورهای بزرگ خلیجفارس و در راس ایشان، عربستان مورد تهدید جدی واقع شده است.
ریاض مشاهده کرده که در مقابل همسویی تهران- صنعا علیه عربستان تنها متحد راهبردیاش -ایالاتمتحده- حاضر به همکاری با نیروهای عربستانی و درگیری در جنگ یمن نشد. پیمان مکه هم که در ابتدا با تبلیغات فراوان از آن چشماندازهایی ارائه میشد در نخستین آزمون جدی خود مردود شده و هیچ چشماندازی وجود ندارد که ترکیه و پاکستان برای عقبراندن و سرکوب حوثیهای یمن، به میدان جنگ وارد شوند. درواقع عربستان تنها در میان میدان باقیمانده و هیچ دفاعی درمقابل موفقیتها و تهدیدهای حوثیهای یمن ندارد. این واقعیت ریاض را به این نتیجه رسانده که بهجز همکاری با ایران راه و انتخاب دیگری ندارد. با اینکه کشورمان اعلام کرده که مسیرها و توافق فیمابین ایران و عمان درباره تردد شناورها از تنگههرمز امروز و در عمان نهایی و امضا خواهد شد اما مقامات ایرانی بلافاصله تاکید میکنند که حتی امضای این تفاهم و توافق بهمعنای بازگشایی تنگه نیست و این گشایش تنها به انجام تعهدات ایالاتمتحده بستگی دارد. به همین دلیل کسی انتظار ندارد که پس از پایان نشست عمان، تحول مهمی در منطقه رخ دهد. با این وجود نشست عمان گام قابلدرکی در همگرایی منطقهای است و درک متقابل کشورهای دوسوی خلیجفارس از ملاحظات یکدیگر را افزایش میدهد. در این میان عدم حضور بحرین در این نشست چندان بااهمیت تلقی نشده چراکه بحرین هیچگاه نقش مهمی چه در منطقه خلیجفارس یا حتی شورای همکاری این پهنه آبی بازی نکرده و تاثیر چندانی در مناسبات آن نداشته است.
برگزاری این نشست در عینحال موضع ایران و متحدان آن – حوثیها- را در منطقه تقویت و تثبیت خواهد کرد و این امر پیام مهمی بهنفع ایران، به واشنگتن ارسال میکند؛ پیامی که بعید بهنظر میرسد در واشنگتن شنیده شود یا مورد توجه قرار گیرد.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
