پرش به محتوا
یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵
استان ها

بسیج، فرهنگ حضور، عقلانیت و تحول‌خواهی

عیسی دیرانی، خبرنگار اقتصادان هرمزگان با درج یادداشتی نوشت : هفته بسیج را به همه انسان‌های تلاشگر، مسئولیت‌پذیر و خدمت‌گزاری که با تکیه بر باور، تعهد و احساس مسئولیت اجتماعی در مسیر اعتلای کشور و سربلندی جامعه گام برمی‌دارند، تبریک و تهنیت عرض می‌کنم.
زیبایی واژه «بسیج» در حضور آگاهانه، داوطلبانه و مسئولانه در بزنگاه‌هایی معنا پیدا می‌کند که کشور و جامعه به آن نیاز دارند؛ حضوری که صرفاً به عرصه نظامی و دفاعی محدود نمی‌شود، بلکه در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و انسانی نیز جلوه‌گر است.
بسیج را باید مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و اراده‌های مردمی دانست که متناسب با نیازهای هر دوره تاریخی، در میدان‌های مختلف ظهور و بروز پیدا می‌کنند. در دوران جنگ، این حضور در قالب دفاع از سرزمین، حفظ امنیت و حمایت از مردم معنا پیدا می‌کند و در دوران صلح، در عرصه‌هایی همچون سازندگی، محرومیت‌زدایی، توسعه فرهنگی، تقویت سرمایه اجتماعی و حل مسائل عمومی جامعه تجلی می‌یابد.
در واقع، جنگ و صلح هرکدام اقتضائات و مسئولیت‌های متفاوتی دارند و مفهوم بسیج نیز باید متناسب با شرایط و نیازهای جامعه بازتعریف شود. هنر مدیریت و مسئولیت‌پذیری مدیران در این است که بستر مناسب را برای بالفعل شدن ظرفیت‌های مردمی فراهم کنند و اجازه ندهند این سرمایه ارزشمند اجتماعی تنها در شرایط بحرانی مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، زمانی می‌توان از یک جامعه بسیجی و مسئولیت‌پذیر سخن گفت که افراد آن، ارزش‌های اخلاقی، انسانی، اعتقادی و منافع عمومی را در رفتار و عملکرد خود متجلی کنند. در چنین نگرشی، بسیج نه صرفاً یک عنوان سازمانی و نه مجموعه‌ای محدود به یک گروه خاص، بلکه نوعی فرهنگ مشارکت، همدلی، ایثار، مسئولیت‌پذیری و حضور مؤثر در سرنوشت جامعه است.
اما نکته مهم اینجاست که ساختار بسیج نیز باید به زیبایی خود این واژه، پویا، تحول‌خواه و متناسب با اقتضائات زمان باشد. نمی‌توان از فرهنگ بسیج و حضور مؤثر در میدان‌های مختلف سخن گفت، اما نسبت به تحولات فکری، فرهنگی و اجتماعی نسل جدید بی‌تفاوت ماند. تحول در این ساختار باید از مسیر عقلانیت، شناخت واقعیت‌های جامعه، پذیرش تفاوت‌های نسلی و تقویت معیارهای همزیستی با نسل جوان عبور کند.
امروز نسل جدید در دنیایی زندگی می‌کند که با گسترش فناوری، شبکه‌های اجتماعی و قدرت رسانه‌های فراگیر، حجم گسترده‌ای از اطلاعات، روایت‌ها و جریان‌های فکری در برابر او قرار گرفته است. فضایی که گاهی با انتشار اطلاعات نادرست، روایت‌های متناقض و جریان‌های هدفمند رسانه‌ای، ذهن و افکار جوانان را با ابهام، تردید و دوگانگی در انتخاب و رفتار مواجه می‌کند.
در چنین شرایطی، نمی‌توان صرفاً با تکیه بر روش‌های گذشته، انتظار ارتباط مؤثر با نسل جدید را داشت. مواجهه با این واقعیت، بیش از هر چیز به شناخت زبان نسل امروز، گفت‌وگو، اقناع، اعتمادسازی و ارائه الگوهای عملی و باورپذیر نیاز دارد. نمی‌توان از جوانان انتظار همراهی داشت، اما فرصت پرسشگری، نقد و مشارکت را از آنان گرفت.
از طرفی، تحقق چنین مفهومی مستلزم فاصله گرفتن از تحجر، تعصب کورکورانه، انحصارطلبی و نگاه‌های تنگ‌نظرانه است؛ چراکه ارزش‌های انسانی و اخلاقی زمانی به سرمایه‌ای اجتماعی تبدیل می‌شوند که در کنار باورهای اعتقادی، با عقلانیت، آگاهی، تحمل تفاوت‌ها، احترام به کرامت انسان‌ها و پذیرش نقد همراه باشند.
نکته مهم دیگر، فاصله میان ظرفیت مردمی و نحوه بهره‌گیری از آن است. اگر مسئولان صرفاً در شرایط اضطراری به سراغ ظرفیت‌های مردمی بروند و در زمان عادی زمینه مشارکت، تصمیم‌سازی و اثرگذاری آنان را فراهم نکنند، به‌تدریج این سرمایه اجتماعی تضعیف خواهد شد. مشارکت مردم باید از سطح حضور مقطعی و شعاری فراتر رفته و به سازوکاری پایدار در اداره امور جامعه تبدیل شود.
در جمع‌بندی باید گفت زیبایی و ماندگاری مفهوم بسیج در آن است که انسان‌ها در هر زمان و متناسب با نیاز جامعه، با تکیه بر آگاهی، اخلاق، باور، مسئولیت‌پذیری و احساس تعلق اجتماعی، نقشی مؤثر در حل مسائل کشور ایفا کنند.
بسیج زمانی به معنای واقعی خود نزدیک می‌شود که نه‌تنها در میدان‌های دشوار و شرایط بحرانی، بلکه در زندگی روزمره مردم نیز در قالب خدمت، سازندگی، همدلی، عدالت‌خواهی، عقلانیت و حفظ کرامت انسانی حضور داشته باشد.
بسیج برای ماندگاری و اثرگذاری باید به اندازه تحولات جامعه، تحول‌خواه باشد؛ نه اینکه از نسل جدید فاصله بگیرد، بلکه باید زبان گفت‌وگو با او را بیاموزد. اعتماد با رفتار ساخته می‌شود، باورهای پایدار با آگاهی و منطق تقویت می‌شوند و اثرگذاری واقعی با تحمیل به دست نمی‌آید.
بسیج، صرفاً یک عنوان یا ساختار نیست؛ فرهنگ آمادگی برای خدمت، مسئولیت‌پذیری و حضور آگاهانه در سرنوشت جامعه است. ارزش این فرهنگ نه فقط در تعداد افراد حاضر در میدان، بلکه در کیفیت اندیشه، اخلاق، رفتار و میزان اثرگذاری آنان در بهبود زندگی مردم سنجیده می‌شود.
هفته بسیج، فرصتی برای بازاندیشی در مفهوم مسئولیت اجتماعی، تقویت همبستگی ملی و توجه دوباره به ظرفیت بی‌بدیل مردم در ساختن آینده‌ای بهتر است.
هفته بسیج گرامی باد.

مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.

ع

برچسب‌ها:

مطالب مرتبط

دیدگاه خود را بنویسید

2 + دوازده =