دکتر حسن خسروی مدرس دانشگاه و مؤلف کتاب آشنایی با قرآن و عترت و عضو شورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت: ارزیابی عملکرد بر اساس شاخصها و معیارهای استاندارد ، همواره میتواند تصویری شفاف و روشن از نقاط قوت و ضعف را برای مدیران به نمایش بگذارد تا مبتنی بر نتایج آن ضمن رفع ایرادات و انجام اصلاحات ، از انحرافات احتمالی در آینده نیز جلوگیری گردد.
ارزیابی عملکرد دولتها یک موضوع پیچیده چند وجهی و یک معادله چند متغیره است که بسادگی نمیتوان آنرا به انجام رساند زیرا متغیرهای وابسته ، مستقل و میانجی بسیاری در ظهور و بروز عملکرد دولتها اعم از داخلی و خارجی وجود دارند که وزن و تأثیر گذاری هر کدام بایستی بدقت مورد بحث و بررسی قرار گیرد و از این رو ، نمیتوان عملکرد یک دولت را با دولت قبل بطور دقیق مورد مقایسه قرار داد زیرا شرایط و مقتضیات زمان و مکان و… هر دولت با دولت دیگر کاملا متفاوت است.
یک موضوع مهم که در ارزیابی دولتها مورد بی مهری قرار میگیرد واژه مظلوم “” برنامه “” است. متاسفانه در طول پنجاه سال گذشته سازمان برنامه و بودجه کشور که متولی مشخص و متخصص امر برنامه و بودجه کشور است بدلیل امر و نهی های سلیقه ای و دخالتهای غیر حرفه ای غیر متخصصان در امورات آن همواره شاهد فراز و فرود های آزار دهنده ای در انجام وظایف و ماموریتهای ذاتی این سازمان بوده و هستیم.
لزوم استقلال حرفه ای و تخصصی جایگاه سازمان برنامه و بودجه کشور همانند لزوم استقلال حرفه ای و تخصصی بانک مرکزی ، ایجاب میکند که تمام دولتها نسبت به این سازمان به چشم یک کانون استراتژیک تعیین کننده خط و خطوط کلی کشور در همه ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نگریسته و آنرا اسیر بازیهای جناحی و سیاسی و سلیقه ای ننمایند.
پس قبل از ارزیابی عملکرد دولت ، بایستی این قبیل مسائل و معضلات مورد واکاوی قرار گیرند.
ارزیابی عملکرد یک دولت در اصل عبارت است از چگونگی موفقیت یک دولت در تحقق اهداف و برنامه هایی که در سازمان برنامه و بودجه تنظیم و تصویب و ابلاغ شده است.
میدانیم که هر ساله در ماه های شهریور و مهر بخشنامه مربوط به بودجه ریزی سال بعد به تمام وزارتخانه ها و سازمانهای ذیربط ارسال و ابلاغ میشود تا هر وزارتخانه بر اساس طرح ها و پروژه ها و برنامه هایی که مد نظر دارد ، بودجه مورد نیاز خویش را بر اساس جداول تعیین شده به سازمان برنامه و بودجه ارسال نماید تا نهایتا بر اساس اصل مهم “” الاهم فالاهم “” در بودجه ریزی و صرفه و صلاح کشور به هر دستگاه بودجه ای اختصاص داده شود. بنابراین ، ارزیابی عملکرد دولت صرفا بایستی در راستای تحقق همین طرح ها و برنامه های اعلام شده وزارتخانه ها و سازمانها باشد که اساسا آیا در زمان مقرر و با رعایت کیفیت و استانداردهای لازم و کافی و بودجه مقرر به سرانجام رسیده اند یا خیر؟!؟
متأسفانه این روش اکنون بدلیل دخالتها ، فشارها و اعمال نظرها در نظر گرفته نمیشود و صرفا مقایسه ها غیر کارشناسی و هیجانی و بعضا کوچه بازاری است. مثل اینکه بگوییم دولت اصلاح طلبان موفق است و دولت اصولگرایان ناموفق.
پس ملاک ارزیابی عملکرد دولتها صرفا باید میزان موفقیت یا شکست در تحقق اهدافی باشد که مد نظر سازمان برنامه و بودجه کشور میباشد اما در کمال تعجب مشاهده میکنیم که چنین آمار و اطلاعات ملموس قابل دسترسی وجود ندارد که در محافل دانشگاهی و پژوهشی مورد نقد و بررسی قرار گیرد بلکه ملاکها و محاسبه ها عمدتا تک بعدی و موردی هستند مثل اینکه عده ای میآیند مقایسه میکنند که فرضا در دولت هفتم هزار کیلومتر جاده ساخته شده و در دولت هشتم دو هزار کیلومتر. در حالی که باید ببینیم به برنامه سازمان برنامه چقدر عمل شده است نه این جور نگاه های سطحی و یکطرفه. متاسفانه فشارها و امر و نهی های برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی ، ائمه جمعه و طومارها و کارزارها و مطالبه گری های برخی نهادها و ارگانها و… در طول چهل سال گذشته سبب شده تا سازمان برنامه و بودجه کشور در روی ریل اصلی انجام ماموریتهای تخصصی و حرفه ای خود فعالیت نکند و این یک آسیب جدی برای موفقیت همه جانبه سیستم حکمرانی کشور بوده و هست.
از سوی دیگر، ارزیابی عملکرد یک دولت با دولت قبلی اشتباه و یک خطای محاسباتی مسئولین است زیرا اگر از یک دیدگاه سیستمی و جامع برخوردار باشیم هیچ دولتی را صرفا با دولت قبلی نمیتوانیم مقایسه کنیم. مثلا وقتی صحبت از کسری بودجه دولت میکنیم نمیشود بگوییم که کسری بودجه نتیجه عملکرد این یا آن دولت است بلکه کسری بودجه را باید در یک طیف و یک فرایند مثلا پنجاه ساله نگاه کرد که یک شبه اتفاق نیافتاده است.
بنابراین ، ملاک ارزیابی عملکرد دولت نحوه و چگونگی میزان تحقق و نیل به اهداف و برنامه هایی است که سازمان برنامه و بودجه ابلاغ کرده است که بایستی گزارش کامل آن به سمع و نظر مردم برسد.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
