نقد «اقتصاد نمایش» در توسعۀ فردی؛ تاکید دکتر حجت بقایی بر لزوم گذار از رشد ابزاری به رشد آگاهی‌محور
ادبیات توسعه_ در ادامه سلسله گفتگوهای تخصصی پیرامون «دکترین رقص تضادها»، دکتر حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه و تئوریسین این دکترین، در گفتگویی تحلیلی، به بررسی ساختار نادرست «رشد» در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی پرداختند. وی با نقد رویکرد ابزاری به توسعۀ فردی، نسبت به پدیده‌ای هشدار داد که در آن «رشد» به جای افزایش ظرفیتهای واقعی، به ابزاری برای کسب نفوذ و افزایش ارزش کاذب در بازار اعتبار استفاده می‌شود.
دکتر بقایی با تحلیل رفتار کنشگران اقتصادی، معتقد است که امروزه شاهد ظهور موجی از «رشد نمایشی» هستیم. از دیدگاه وی، بسیاری از افراد با استفاده از استراتژیهای پیچیده و ترفندهای رفتاری، تصویری از توسعه و تکامل را به نمایش می‌گذارند تا بتوانند در ساختارهای قدرت و بازار، نفوذ بیشتری کسب کنند. او این رفتار را نوعی «سوءاستفاده از سرمایۀ نمایش» توصیف کرد که در آن، هدف نه ارتقای واقعی مهارتها یا آگاهی، بلکه ایجاد یک «ارزش افزوده کاذب» برای جلب اعتماد مخاطبان و ذینفعان است.
وی در ادامه تاکید کرد که در اقتصاد واقعی، رشد باید بر پایه «آگاهی» و افزایش کارایی واقعی و ملموس در توانمندیهای فردی بنا شود، نه بر پایه نمایشِ تکامل. از نظر دکتر بقایی، تفاوت میان رشد واقعی و رشد نمایشی، در «هدف نهایی» نهفته است؛ رشد واقعی منجر به افزایش اصالت و آگاهی می‌شود، اما رشد نمایشی، تنها یک تکنیک برای نفوذ و مدیریت ادراک دیگران است.
