اقتصاددان – پایتخت – سرویس تحلیل اقتصادی// در حالی که ایران از نظر تنوع اقلیمی، میراث فرهنگی و پتانسیلهای گردشگری در جایگاههای ممتاز جهانی قرار دارد، کارشناسان بر این باورند که شکاف میان «داشتهای ملی» و «درآمدهای ارزی»، ریشه در چالشهای جدی زیرساختی، بهویژه در حوزه حملونقل و لجستیک دارد.
در نشست تخصصی بررسی استراتژیهای توسعه گردشگری، دکتر حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه، با تحلیل ساختار فعلی این صنعت، تأکید کرد که پتانسیلهای گردشگری ایران تا زمانی که به یک «اکوسیستم جابجایی» کارآمد متصل نشوند، در جای خود ایستا باقی خواهند ماند. وی خاطرنشان کرد که اقتصاد گردشگری، اساساً «اقتصادِ سهولت» است و هرگونه اصطکاک در جابجایی مسافر، مستقیماً منجر به کاهش ارزش تجربه گردشگر و در نتیجه کاهش بازگشت سرمایه میشود.
دکتر بقایی با اشاره به اینکه مسافر مدرن امروزی، «زمان» را ارزشمندترین دارایی خود میداند، معتقد است که ضعف در شبکه ریلی و عدم استانداردسازی ناوگان جادهای، هزینههای روانی و فیزیکی سنگینی را بر دوش گردشگر تحمیل میکند. به گفته وی، این موضوع نه تنها مانع از جذب گردشگر میشود، بلکه از طریق تجربههای منفی، برند گردشگری ایران را در بازارهای بینالمللی تضعیف میکند.
یکی از محورهای کلیدی این تحلیل، نقش «توزیعکنندگی» حملونقل در اقتصاد بود. دکتر بقایی با اشاره به مناطق محروم اما پر از پتانسیل در ایران، تصریح کرد که توسعه راهها تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه ابزاری برای «عدالت در توزیع ثروت» است. وی افزود: «بسیاری از ثروتهای گردشگری ایران در مناطق دورافتاده محبوس ماندهاند؛ چرا که عدم دسترسی استاندارد، مانع از ورود سرمایه به این مناطق میشود. احداث محورهای مواصلاتی، به طور خودکار اقتصادهای محلی، از بومگردی گرفته تا صنایع دستی را فعال میکند.»
در بخش پایانی این تحلیل، ضرورت گذار از مدلهای سنتی به سمت «حملونقل ترکیبی و هوشمند» مطرح شد. دکتر بقایی پیشنهاد داد که برای دستیابی به حداکثر بهرهوری از ظرفیتهای گردشگری، باید بر سه محور تمرکز کرد:
۱.هوشمندسازی لجستیک: ایجاد پلتفرمهای یکپارچه برای رزرو و مدیریت کامل زنجیره سفر.
۲.ارتقای حملونقل ریلی: استفاده از قطار به عنوان یک محصول گردشگری مستقل و تسهیل دسترسی به مراکز جذب گردشگر.
۳.استانداردسازی دسترسی به میراث جهانی: اولویتبندی احداث راههای استاندارد به سمت سایتهای یونسکویی و آثار باستانی.
در نهایت، وی تأکید کرد که تنها با تبدیل شدن حملونقل از یک «هزینه جابجایی» به یک «تجربه سفر»، میتوان مدل «سفر چند-مقصدی» را در ایران عملیاتی کرد و این امر، کلید اصلی تبدیل گردشگری از یک فعالیت معیشتی به یک صنعت استراتژیک و ارزآور در اقتصاد ملی خواهد بود.
./. ./. ./.
