رسول خان امین با درج یادداشتی در اقتصاددان در مورد ترانزیت هوایی نوشت : ترانسپورت یکی از ارکان اساسی رشد اقتصادی و توسعه پایدار در هر کشور است. هیچ اقتصادی بدون شبکه کارآمد حملونقل قادر به افزایش تولید، توسعه تجارت و جذب سرمایهگذاری نیست. در میان شیوههای مختلف حملونقل، ترانسپورت هوایی به دلیل سرعت، امنیت و قابلیت اتصال بازارهای دوردست، جایگاه ویژهای در اقتصاد جهانی یافته است. افغانستان، با وجود نداشتن راه دریایی و محدود بودن شبکه خطوط آهن، از یک مزیت مهم ژئوپلیتیکی برخوردار است؛ موقعیتی که این کشور را در چهارراه اتصال آسیای جنوبی، آسیای مرکزی، خاورمیانه و شرق آسیا قرار داده است. این موقعیت میتواند ترانزیت هوایی را به یکی از منابع مهم درآمد، توسعه خدمات و تقویت جایگاه اقتصادی افغانستان تبدیل کند.
- ترانزیت هوایی؛ منبع درآمد بدون استخراج منابع طبیعی
برخلاف بسیاری از منابع درآمدی که نیازمند سرمایهگذاری سنگین و استخراج منابع طبیعی هستند، ترانزیت هوایی درآمدی است که از موقعیت جغرافیایی کشور به دست میآید. شرکتهای هوایی بینالمللی برای استفاده از فضای هوایی کشورها، مطابق مقررات بینالمللی، هزینه عبور یا حقالعبور پرداخت میکنند. هرچه مسیرهای هوایی یک کشور از امنیت، مدیریت حرفهای و تجهیزات پیشرفته برخوردار باشد، شرکتهای بیشتری مسیر خود را از آن فضا انتخاب میکنند و در نتیجه درآمد دولت از محل خدمات ناوبری هوایی افزایش مییابد.
- جایگاه افغانستان در شبکه هوایی منطقه
افغانستان میان بازارهای بزرگ اقتصادی آسیا قرار گرفته است. بسیاری از پروازهایی که شرق آسیا را به خاورمیانه، اروپا و بخشهایی از آسیای مرکزی متصل میکنند، از لحاظ جغرافیایی میتوانند از فضای افغانستان عبور کنند. این ظرفیت، در صورت مدیریت مناسب، میتواند افغانستان را به یکی از مسیرهای مهم ترانزیت هوایی منطقه تبدیل کند. البته تحقق این هدف مستلزم فراهم بودن امنیت پرواز، تجهیزات ناوبری، مدیریت حرفهای فضای هوایی و اعتماد شرکتهای هواپیمایی بینالمللی است.
- اثرات اقتصادی توسعه ترانزیت هوایی
گسترش ترانزیت هوایی تنها به افزایش درآمد دولت محدود نمیشود، بلکه آثار گستردهای بر اقتصاد ملی دارد:
- افزایش درآمدهای خدماتی دولت از محل ارائه خدمات ناوبری و مدیریت فضای هوایی؛
- ایجاد فرصتهای شغلی در بخشهای هوانوردی، خدمات فرودگاهی، لوژستیک و فناوری؛
- تقویت تجارت خارجی از طریق توسعه حملونقل سریع کالاهای با ارزش افزوده بالا؛
- افزایش جذابیت افغانستان برای سرمایهگذاری در زیرساختهای حملونقل و لوژستیک؛
- توسعه فعالیت شرکتهای هواپیمایی و خدمات وابسته؛
- افزایش ارتباط اقتصادی افغانستان با کشورهای منطقه و جهان.
چالشهای موجود
با وجود ظرفیتهای فراوان، بهرهبرداری کامل از ترانزیت هوایی با چالشهایی نیز روبهرو است. مهمترین این چالشها عبارتاند از:
- نیاز به نوسازی تجهیزات کنترل و مدیریت فضای هوایی؛
- ارتقای استانداردهای ایمنی و هوانوردی مطابق مقررات بینالمللی؛
- توسعه و تجهیز میدانهای هوایی کشور؛
- آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص در بخش هوانوردی؛
- جلب اعتماد شرکتهای بینالمللی برای استفاده مستمر از فضای هوایی افغانستان.
راهکارهای پیشنهادی
برای تبدیل ترانزیت هوایی به یکی از پایههای اقتصاد ملی، اقدامات زیر میتواند مؤثر باشد:
- سرمایهگذاری در تجهیزات مدرن ناوبری و کنترل ترافیک هوایی؛
- توسعه فرودگاههای بینالمللی و مراکز خدمات هوایی؛
- همکاری نزدیک با سازمانهای بینالمللی هوانوردی برای ارتقای استانداردها؛
- تدوین سیاست ملی توسعه ترانزیت هوایی با مشارکت بخش خصوصی؛
- ایجاد مراکز لوژستیکی و مناطق آزاد تجاری در اطراف فرودگاههای مهم؛
- استفاده از فناوریهای نوین برای مدیریت هوشمند فضای هوایی.
جمعبندی
اقتصاد امروز جهان بیش از هر زمان دیگر بر اتصال، سرعت و خدمات استوار است. افغانستان اگرچه از دسترسی به آبهای آزاد محروم است، اما موقعیت جغرافیایی ممتاز آن ظرفیت ارزشمندی را در حوزه ترانزیت هوایی فراهم کرده است. در صورتی که امنیت پرواز، استانداردهای بینالمللی، زیرساختهای فنی و مدیریت حرفهای این بخش بهصورت پایدار تقویت شود، ترانزیت هوایی میتواند به یکی از منابع مهم درآمد ملی، توسعه تجارت، ایجاد اشتغال و افزایش جایگاه اقتصادی افغانستان در منطقه تبدیل شود. بهرهگیری هوشمندانه از این مزیت نهتنها درآمدهای خدماتی کشور را افزایش میدهد، بلکه زمینه را برای پیوند عمیقتر افغانستان با اقتصاد منطقهای و جهانی نیز فراهم خواهد ساخت.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
