تازهترین گزارش بانک جهانی نشان میدهد ایران در سال۲۰۲۵ نزدیک به۲۰میلیاردو۳۰۰میلیونمترمکعب گاز همراه نفت را سوزانده؛ رقمی که معادل بیش از ۱۰درصد تولید سالانه گاز کشور و حدود ۶۵درصد مصرف سالانه گاز طبیعی ترکیه است.
به گزارش اقتصاددان به نقل از جهان صنعت ، در سالهایی که صنعت نفت ایران همزمان با تحریم، محدودیتهای مالی، فرسودگی بخشی از تاسیسات و افزایش فشار بر شبکه انرژی روبهرو بوده وزارت نفت تلاش کرده یکی از قدیمیترین چالشهای این صنعت یعنی سوزاندن گازهای همراه را از یک مساله مزمن بهیک اولویت عملیاتی تبدیل کند. اجرای طرحهای جمعآوری گازهای مشعل، تکمیل پروژههای نیمهتمام، جذب سرمایه بخشخصوصی و هدایت گازهای همراه بهپالایشگاهها و مجتمعهای پتروشیمی نشان میدهد رویکرد وزارت نفت از مدیریت روزمره فلرها بهسمت ایجاد ارزش اقتصادی از گازهایی تغییر کرده که سالها بدون استفاده میسوختند.
اهمیت این اقدامات تنها بهکاهش آلودگی هوا محدود نمیشود. هرمترمکعب گازی که از مشعلها جمعآوری میشود میتواند بهخوراک پتروشیمی، سوخت نیروگاه، تامینکننده انرژی صنایع یا منبعی برای افزایش صادرات تبدیل شود. بههمین دلیل طرحهای مهار فلرینگ را باید بخشی از برنامه بزرگتر وزارت نفت برای افزایش بهرهوری، جلوگیری از اتلاف منابع ملی و تقویت امنیت انرژی درست میگویید.
نباید از کنار این موضوع مهم گذشت که شرایط سخت ناشی از جنگ وتحریمها این هدف را مدام عقب میاندازد. بااینحال خاموشی مشعلها کماکان قابلتوجه وزارت نفت است چراکه تداوم سوزاندن گازهای همراه علاوهبر خسارت اقتصادی امنیت انرژی و محیطزیست کشور را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
هر مترمکعب گازی که از مشعلها جمعآوری میشود میتواند بهخوراک صنایع پتروشیمی تبدیل شود، در نیروگاهها بهمصرف برسد، انرژی مورد نیاز صنایع را تامین کند یا با آزادسازی گاز بیشتر برای صادرات بهافزایش درآمدهای ارزی کشور کمک کند.
گازی که بهجای اقتصاد دود میشود
براساس گزارش بانک جهانی ایران همچنان درمیان بزرگترین کشورهای مشعلسوز جهان قرار دارد. اگرچه طی سالهای اخیر پروژههای متعددی برای جمعآوری گازهای همراه تعریف شده اما آمارها نشان میدهد روند کاهش فلرینگ با سرعت مورد انتظار پیش نرفته است.
براساس این گزارش میزان گازسوزی ایران طی پنجسال گذشته تقریبا دوبرابر شده و این موضوع زنگ خطری جدی برای صنعت انرژی کشور بهشمار میرود.
برآوردهای نشان میدهد که طی فاصله سالهای۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۰۳میلیاردمترمکعب گاز در مشعلهای کشور سوزانده شده؛ حجمی از انرژی که ارزش اقتصادی آن نزدیک به۸۶میلیارد دلار برآورد میشود. این رقم بهخوبی نشان میدهد که فلرینگ صرفا یک مساله زیستمحیطی نیست بلکه بهمعنای از دست رفتن سرمایهای است که میتوانست در تامین نیاز صنایع، افزایش صادرات، تزریق بهمیادین نفتی یا حتی توسعه پتروشیمی مورد استفاده قرار گیرد.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کشور طی سالهای اخیر با ناترازی شدید گاز مواجه بوده است. در فصل سرد محدودیت گاز صنایع، کاهش خوراک پتروشیمیها، افت تولید فولاد و سیمان و حتی قطع گاز برخی نیروگاهها بهموضوعی تکراری تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند بخشی از این کمبودها میتواند با مدیریت صحیح گازهای همراه و جلوگیری از سوزاندن آنها جبران شود.
طرحهای وزارت نفت؛ پیشرفتها و فاصله تا هدف
وزارت نفت طی سالهای اخیر مجموعهای از پروژههای جمعآوری گازهای مشعل را در مناطق نفتخیز جنوب، غرب کارون، خوزستان، ایلام و بوشهر تعریف کرده است. براساس آخرین گزارشهای رسمی این وزارتخانه تا پایان تیرماه۱۴۰۵ اجرای پروژههای NGL، توسعه تاسیسات جمعآوری گازهای همراه و مشارکت بخشخصوصی در این حوزه ادامه دارد.
وزارت نفت اعلام کرده که بخش مهمی از گازهای همراه میدانهای غرب کارون، یادآوران، آزادگان و یاران وارد شبکه جمعآوری شده و برخی پروژههای مهم نیز در آستانه بهرهبرداری قرار دارند. طرحهای توسعه واحدهای NGL3100 و NGL3200 و پروژههای مرتبط با شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب با هدف کاهش فلرینگ در حال اجراست. بااینحال فاصله میان وضعیت موجود و اهداف تعیینشده همچنان قابلتوجه است. محسن پاکنژاد، وزیر نفت پیشتر اعلام کرده بود برای پایان دادن بهگازسوزیهای روتین حدود ۵میلیارد دلار سرمایهگذاری مورد نیاز است. این رقم نشان میدهد حل کامل معضل فلرینگ صرفا با اقدامات عملیاتی امکانپذیر نیست و نیازمند جذب سرمایه، توسعه فناوری و تکمیل زیرساختهای فرآورش و انتقال گاز است.
کارشناسان صنعت انرژی نیز معتقدند بخش مهمی از گازهای همراه در میادینی تولید میشود که فاصله زیادی با شبکه انتقال یا تاسیسات فرآورش دارند و همینموضوع هزینه جمعآوری آنها را افزایش میدهد. ازسویدیگر تحریمهای بینالمللی، محدودیت دسترسی بهتجهیزات تخصصی و کمبود منابع مالی سرعت اجرای پروژهها را کاهش داده است. باوجود این چالشها تجربه برخی پروژههای اجرا شده نشان داده که سرمایهگذاری در جمعآوری گازهای همراه از نظر اقتصادی کاملا توجیهپذیر است چه آنکه علاوهبر کاهش آلایندههای زیستمحیطی، امکان فروش گاز، تولید خوراک پتروشیمی، تولید برق و افزایش درآمدهای صادراتی را فراهم میکند.
فلرینگ؛ تهدیدی برای اقتصاد
سوزاندن گازهای همراه تنها بهمعنای اتلاف یک منبع انرژی نیست. هر مترمکعب گازی که در مشعلها میسوزد علاوهبر انتشار دیاکسیدکربن، متان، اکسیدهای نیتروژن و ذرات آلاینده بهتشدید آلودگی هوا و تغییرات اقلیمی نیز دامن میزند. استانهای نفتخیز کشور بهویژه خوزستان، بوشهر و ایلام سالهاست آثار زیستمحیطی این پدیده را تجربه میکنند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
