عبدالرضا داوری با بررسی جهتگیریهای غالب در شعارهای اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در اقتصاددان نوشت : بر پایه فهرست ۶۵ شعار ثبتشده که در گزارشی از سوی خبرگزاری هرانا منتشر شده است، میتوان این شعارها را از منظر جهتگیری غالب در پنج خوشه اصلی طبقهبندی کرد. در این تحلیل، هر شعار بر اساس محور مسلط معنایی آن دستهبندی شده است.
۱. جهتگیری ساختارشکن و حمله به رأس هرم قدرت
سهم تقریبی: ۴۲٪ تا ۴۶٪
بزرگترین خوشه شعارها متوجه رأس ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و کلیت نظام حکمرانی است. تمرکز این دسته بر نفی مستقیم رهبری سیاسی، نهادهای اصلی قدرت و ساختار رسمی حکومت بوده است. از نظر کمی، این گرایش غالبترین محور اعتراضات محسوب میشود و نشاندهنده غلبه رویکرد ساختاری بر مطالبات موردی است.
۲. مطالبات اجتماعی و آزادیخواهانه
سهم تقریبی: ۲۲٪ تا ۲۶٪
دومین خوشه بزرگ به مطالبات مدنی، آزادیهای سیاسی، حقوق شهروندی، آزادی زندانیان سیاسی و کنشگری دانشجویی مربوط میشود. این محور بیانگر پررنگ بودن گفتمان آزادیمحور و نقش برجسته نسل جوان و دانشگاهها در این موج اعتراضی است.
۳. حمایت از آلترناتیو سلطنتطلبانه
سهم تقریبی: ۱۰٪ تا ۱۳٪
بخشی از شعارها دارای جهتگیری حمایتی نسبت به خاندان پهلوی و بازگشت نظم پیش از سال ۱۳۵۷ بودهاند. هرچند این محور از نظر عددی اقلیت محسوب میشود، اما از منظر هویتی و نمادین، بیانگر حضور یک آلترناتیو سیاسی مشخص در میان بخشی از معترضان است.
۴. جهتگیری اقتصادی و معیشتی
سهم تقریبی: ۹٪ تا ۱۲٪
این دسته شامل اعتراض به فقر، فساد، تورم و مشکلات اقتصادی است. نکته قابل توجه آن است که مطالبات اقتصادی در این مجموعه عمدتاً در پیوند با نقد ساختار سیاسی مطرح شدهاند و کمتر بهصورت مستقل و صرفاً معیشتی ظاهر شدهاند.
۵. گرایشهای ملیگرایانه و ایرانمحور
سهم تقریبی: ۶٪ تا ۸٪
در این خوشه، تأکید بر هویت ملی، اولویت منافع داخلی و نقد سیاستهای منطقهای یا فراملی مشاهده میشود. این گرایش سهم کمتری نسبت به سایر محورها دارد، اما از نظر معنایی نشاندهنده تقویت رویکرد ایرانمحور در بخشی از گفتمان اعتراضی است.
جمعبندی:
بر اساس دادههای منتشرشده در گزارش خبرگزاری هرانا درباره شعارهای معترضان ۱۴۰۴، توزیع جهتگیریها نشان میدهد که:
حدود نیمی از شعارها ماهیت ساختارشکن و معطوف به رأس قدرت داشتهاند.
نزدیک به یکچهارم شعارها بر آزادیهای مدنی و اجتماعی تمرکز داشتهاند.
گرایشهای سلطنتطلبانه و اقتصادی هر یک حدود یکدهم شعارها را تشکیل دادهاند.
ملیگرایی ایرانمحور سهمی تکرقمی اما معنادار داشته است.
در مجموع، وزن غالب این مجموعه شعارها نه اقتصادی، بلکه سیاسی–ساختاری بوده است؛ بهگونهای که حتی مسائل معیشتی نیز در چارچوب نقد ساختار قدرت صورتبندی شدهاند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
