دکتر مجید سجادی پناه با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : سفر استیو ویتکاف و جرد کوشنر به مرکز هستهای اوکریج در ایالت تنسی، حاوی نشانهای مهم درباره روند پرونده هستهای ایران است؛ نشانهای که میگوید مذاکرات احتمالا از مرحله چانهزنی سیاسی صرف عبور کرده و وارد مرحله بررسی سازوکارهای فنی اجرای توافق شده است.
در دیپلماسی، زمانی که طرفین هنوز بر سر اصل توافق اختلاف دارند، پرونده عمدتاً در اختیار سیاستمداران و مذاکرهکنندگان باقی میماند. اما هنگامی که متخصصان فنی، کارشناسان هستهای، نهادهای اجرایی و مراکز تخصصی وارد میدان میشوند، موضوع دیگر صرفاً توافق یا عدم توافق نیست؛ بلکه چگونگی اجرای توافق نیز به مسئلهای جدی تبدیل میشود.
بر اساس این گزارش، فرستادگان آمریکایی با گروهی از متخصصان حوزه غنیسازی، سانتریفیوژ، مدیریت مواد هستهای و راستیآزمایی توافقات دیدار کردهاند. همچنین گفته میشود تیمی متشکل از بیش از ۱۰۰ کارشناس برای مشارکت در مراحل بعدی مذاکرات و اجرای احتمالی توافق سازماندهی شده است. صرفنظر از تعداد دقیق این افراد، اصل موضوع نشان میدهد که در واشنگتن سناریوی توافق دیگر صرفاً یک احتمال نظری تلقی نمیشود و برای آن برنامهریزی عملیاتی در حال انجام است.
انتخاب اوکریج نیز معنادار است. این مرکز یکی از مهمترین قطبهای دانش و فناوری هستهای آمریکا به شمار میرود و سابقه مشارکت در پروژههای مرتبط با مدیریت مواد هستهای، غنیسازی، انتقال و ایمنسازی ذخایر حساس را در کارنامه خود دارد. به همین دلیل، حضور فرستادگان سیاسی در چنین مرکزی را میتوان نشانه ورود پرونده به سطحی دانست که در آن جزئیات فنی اهمیت بیشتری از شعارهای سیاسی پیدا میکنند.
البته اختلافات باقیمانده نیز کماهمیت نیستند. بحث درباره زمانبندی کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده، نحوه آزادسازی داراییهای مسدودشده و ترتیب اجرای تعهدات، در ظاهر موضوعاتی فنی به نظر میرسند، اما تجربه مذاکرات هستهای نشان داده است که دقیقاً همین جزئیات میتوانند سرنوشت یک توافق را تعیین کنند. بسیاری از توافقها نه بر سر اصول کلی، بلکه بر سر زمانبندیها، ضمانتها و شیوه اجرا دچار بنبست شدهاند.
اما پرونده هستهای از مرحله گفتوگو درباره “اصل توافق” به مرحله گفتوگو درباره “نحوه اجرای توافق” نزدیک شده است. این تحول کوچکی نیست؛ زیرا نشان میدهد دستکم در سطح کارشناسی، دو کشور در حال اندیشیدن به روز بعد از توافق هستند.
البته میان طراحی اجرای توافق و دستیابی به توافق نهایی فاصلهای قابل توجه وجود دارد. هنوز اختلافات سیاسی، امنیتی و فنی پابرجاست و هیچ تضمینی وجود ندارد که مذاکرات از این مرحله عبور کند. اما همین که مهندسان، دانشمندان و متخصصان هستهای در کنار دیپلماتها قرار گرفتهاند، نشانه آن است که پرونده وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که در آن، سرنوشت مذاکرات بیش از هر زمان دیگری به جزئیات فنی و اعتماد متقابل گره خورده است.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
