اختصاصی اقتصاددان:
یادداشت: آستارا در قلب تجارت خارجی؛ گیلان از مرز تا تالاب، فرصت و چالش همزمان
استاندار گیلان از رتبههای سهگانه مرز آستارا در واردات، صادرات و ترانزیت کشور خبر داد؛ اما نگاه اقتصادی به این دادهها نشان میدهد گیلان بیش از آنکه نیازمند معرفی ظرفیتها باشد، با گلوگاههای زیرساختی و زیستمحیطی روبهروست که سرنوشت این ظرفیتها را تعیین میکنند.
گزارش از: حجت بقایی؛ مشاور تحقیق و توسعه _ عضو شورای سردبیری اقتصاددان
رسانه اقتصاددان// هادی حقشناس، استاندار گیلان، در گفتگویی تفصیلی تصویری از استانی ترسیم کرد که همزمان چهار ستون تجارت را در اختیار دارد: راه زمینی، ریلی، دریایی و هوایی. به گفته او، مرز آستارا طی پنجماهه اخیر “رتبه سوم کشور در واردات، رتبه چهارم در صادرات و رتبه پنجم در ترانزیت” را به خود اختصاص داده است. شهری که تنها محل در کشور است که بهطور همزمان مرز زمینی، ریلی و دریایی دارد؛ موقعیتی که در ادبیات اقتصاد حملونقل، به مفهوم «گره چندحملته» نزدیک است.
دادههای زیر دست استاندار قابل تأمل است: رشد شمار اسکلههای فعال بنادر گیلان از ۳ تا ۴ اسکله پیش از انقلاب به ظرفیت بهرهبرداری همزمان از ۲۲ اسکله، انجام نزدیک به ۱۶۰ پرواز در هفته در فرودگاه سردار جنگل رشت که یکسوم آن خارجی است، و رتبه سوم کشوری این فرودگاه در پروازهای اربعین. در کنار اینها، ارتباط دریایی خزر با روسیه بهعنوان مسیر جایگزین مبادلات کالایی، در شرایطی اهمیت دوچندان مییابد که تنشهای تجارتی و محدودیتهای مسیرهای کلاسیک تجارت خارجی، تنوعبخشی به کریدورهای ترانزیتی را از گزینه به ضرورت تبدیل کرده است.
“عدد دیگری که باید جدی گرفته شود، ۵۰ میلیون است.”
ورود سالانه حدود ۵۰ میلیون مسافر به گیلان، صنعت بدون دود را به ستون دوم اقتصاد استان تبدیل کرده است: ۵۸ هتل در دست ساخت، ۲۰۰ بومگردی فعال و ۱۶۰ واحد در حال احداث، و نوار ۱۵۰ کیلومتری بندرانزلی تا آستارا بهعنوان قطب بالقوه سرمایهگذاری اقامتی. اما همین عدد ۵۰ میلیونی، وجه تاریک خود را هم دارد: ۱۸ درصد پسماند استان محصول همین حضور است؛ فرصتی که اگر مدیریت نشود، به هزینه تبدیل میشود.
در بخش کشاورزی، نکته کلیدی سخنان استاندار اثر حذف ارز ترجیحی بر برنج و چای است؛ سیاستی که به ادعای وی قیمتها را به نفع کشاورز واقعی تغییر داده و در مهار تغییر کاربری اراضی نیز مؤثر بوده است. تأمین کامل آب ۲۳۸ هزار هکتار شالیزار با وجود کاهش ۱۵ درصدی بارندگی، دستاورد قابل ذکر است، اما تأکید درست استاندار بر این است که آینده تولید برنج در «بهرهوری» است، نه توسعه سطح زیر کشت؛ مسیری که از بهنژادی و مکانیزاسیون تا توسعه ظرفیت سردخانهای برای صادرات بهموقع مرغ (بیش از ۲۰۰ هزار تن تولید سالانه)، مرکبات و کیوی را در بر میگیرد.
“اما نقطه کور گیلان، زیرساختهای زیستمحیطی است.” شاخص برخورداری از شبکه فاضلاب در استان حدود ۳۰ درصد در برابر میانگین کشوری ۶۰ درصد است؛ عقبماندگی که ۲۶۰ هزار مترمکعب نیاز تصفیه دارد و تاکنون تنها ۱۲۶ هزار مترمکعب آن محقق شده. همین کسری، مستقیماً به تالاب بینالمللی انزلی، زرجوب و گوهررود گره خورده است. تجربه اقتصادی نشان داده تالاب و محیطزیست سالم، پیششرط سرمایهگذاری در گردشگری و کشاورزی صادراتی است، نه هزینه جانبی آن.
و اما جمع بندی سخنان استاندار گیلان: روایت استاندار گیلان، روایت استانی است که در «فرصتها» شاخصهای درخشانی دارد، اما در «زیرساختهای مکمل» مثل فاضلاب، پسماند و احیای تالاب، عقب است. اقتصاد دریامحور گیلان تنها زمانی به مزیت رقابتی پایدار تبدیل میشود که این دو سر ماجرا همزمان اداره شوند؛ در غیر این صورت، رتبههای سوم و چهارم تجارت خارجی، بر زیرساختی فرسوده ایستادهاند.
لازم به ذکر است : این یادداشت بر اساس اظهارات هادی حقشناس، استاندار گیلان، در گفتگوی اخیر وی با شبکه خبر تنظیم شده است.
/. /. /.
