به گزارش اقتصاددان به نقل از دنیای اقتصاد ، این تغییر مسیر در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سال۱۴۰۴ برای اقتصاد ایران سالی معمولی نبود؛ سالی که کشور با دو موج درگیری نظامی و مجموعهای از شوکهای امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیک مواجه شد و نااطمینانی نسبت به فضای فعالیت اقتصادی را افزایش داد. بررسی شاخص فصلی تولید با پایه۱۴۰۰ نشان میدهد واگرایی معدن و صنعت یک اتفاق ناگهانی در پایان سال نبود، بلکه در طول چهار فصل۱۴۰۴ به تدریج شکل گرفت. معدن پس از افت ۰.۶درصدی در زمستان۱۴۰۳، در بهار۱۴۰۴ به رشد ۲.۴درصدی رسید، در تابستان رشد آن به ۲.۶درصد افزایش یافت، در پاییز به ۵.۳درصد رسید و در زمستان با ثبت رشد ۶.۳درصدی، بالاترین عملکرد فصلی شاخص تولید خود در این بازه را تجربه کرد.
تعمیق شکاف صنعت و معدن
مسیر صنعت در همین مدت تقریبا معکوس بود. این بخش که زمستان۱۴۰۳ را با رشد ۲.۴درصدی شاخص تولید پشت سر گذاشته بود، در بهار۱۴۰۴ با افت ۱.۶درصدی مواجه شده است، در تابستان ۰.۴درصد کوچکتر شد، در پاییز تنها ۰.۶درصد رشد کرد و در زمستان افت ۴.۳درصدی را ثبت کرد. بنابراین فاصله میان دو بخش نهتنها در نتیجه سالانه، بلکه در طول فصلهای مختلف نیز به تدریج بیشتر شده است.
نکته مهم این است که آغاز این واگرایی با شروع تنشهای نظامی در سال گذشته همزمان شده است؛ اما همزمانی را نمیتوان بهتنهایی به معنای رابطه علّی دانست. صنعت پیش از تشدید بحران نیز با برخی محدودیتهای ساختاری مواجه بود و عملکرد معدن نیز تحتتاثیر عواملی قرار داشته که لزوما به تحولات امنیتی ارتباط ندارند. صنعت بهدلیل وابستگی گستردهتر به قطعات، مواد اولیه، ماشینآلات، انرژی و شبکه توزیع، در برابر اختلال در زنجیره تامین آسیبپذیرتر است. وقفه در تامین هر یک از این نهادهها میتواند ظرفیت تولید کارخانه را کاهش دهد و هنگامی که چند حلقه زنجیره همزمان تحت فشار قرار میگیرند، اثر نهایی بر تولید نیز تشدید میشود.
در معدن، ساختار زنجیره تامین متفاوت است. بخش مهمی از ماده اولیه مورد نیاز این بخش در داخل کشور وجود دارد و همین موضوع وابستگی معدن به واردات مواد اولیه به بسیاری از فعالیتهای صنعتی کاهش میدهد. با این حال، معدن نیز از محدودیتهای انرژی، سوخت، ماشینآلات، حملونقل و مواد ناری در امان نبوده است. از این رو، تفاوت عملکرد دو بخش را باید حاصل مجموعهای از عوامل دانست؛ شرایط عمومی اقتصاد، بحرانهای امنیتی، وضعیت زنجیره تامین، بازارهای صادراتی، قیمتهای جهانی و محدودیتهای داخلی، همگی میتوانند در شکلگیری این واگرایی نقش داشته باشند.
اهداف تولید گرفتار محدودیت نهادهها
محمدرضا بهرامن، رئیس خانه معدن ایران، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» با اشاره به روند تولید در بخش معدن گفت: از سال پایه۱۴۰۰، تولید در بخش معدن روندی صعودی داشته است، اما تداوم این مسیر در میانمدت و بلندمدت به رفع موانع و چالشهای موجود در مسیر تولید وابسته است. به گفته او، با توجه به شرایط فعلی، نمیتوان با اطمینان از دستیابی به اهداف تولیدی پیشبینیشده در برنامه هفتم توسعه سخن گفت
پربازدیدترین ها
