جعفر بخشی بی نیاز نویسنده و عضو شورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : بنابر کلیپی که خبرگزاری ایرنا منتشر کرده مسعود پزشکیان رییس جمهور ایران خطاب به ولادیمیر پوتین می‌گوید ما هر وقت خدمت شما می‌رسیم از راهنمایی‌های شما و پشتیبانی‌های شما استفاده می‌کنیم و قدردانی هم می‌کنیم از شما. این جملات شاید از نگاه تشریفات دیپلماتیک تعارفاتی معمول تلقی شوند اما در شرایطی که جامعه ایران با پرسش‌های جدی در باره جایگاه بین‌المللی کشور ؛ منافع ملی و نتیجه سال‌ها همکاری با روسیه روبه‌روست چنین ادبیاتی نمی‌تواند بدون پرسش و مطالبه از کنار افکار عمومی عبور کند. خب سوال این است که دقیقاً کدام راهنمایی؟ کدام پشتیبانی؟ کدام حمایت تاریخی؟ و در برابر این همه قدردانی سهم ملت ایران از این رابطه چه بوده است؟ روسیه نه پدر خوانده ایران است ؛ نه قیم ملت ایران و نه صاحب اختیار سرنوشت این سرزمین.
روسیه یک قدرت جهانی ست که مانند هر دولت دیگری پیش از هر چیز منافع خودش را دنبال می‌کند. اگر منافعش اقتضا کند ؛ همکاری می‌کند. اگر اقتضا کند ؛ چانه زنی می‌کند و اگر هزینه همکاری برایش بالا برود ؛ ممکن است عقب بنشیند. این منطق سیاست بین‌الملل است که نه رفاقت ابدی می‌شناسد و نه وفاداری بی‌قید و شرط. پس چرا ما گاهی چنان سخن می‌گوییم که گویی مسکو صاحب خانه است و تهران مهمانی که باید بابت هر نگاه و لبخند میزبان سپاسگزار باشد؟ تاریخ روابط ایران و روسیه ؛ تاریخِ صرفاً دوستی و هم پیمانی نبوده. از عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای که بخش‌هایی از سرزمین ایران را جدا کرد تا رقابت های سیاسی و امنیتی در دوره‌های بعد. حافظه تاریخی ایرانیان دلایل فراوانی برای احتیاط در برابر سیاست‌های مسکو دارد. در دوران معاصر نیز پرسش‌ها کم نیستند. پرونده نیروگاه بوشهر و تأخیرهای طولانی در تکمیل آن ؛ مناقشات مربوط به تحویل سامانه‌های دفاعی ؛ رفتار روسیه در مذاکرات بین‌المللی و مواضع متغیر آن در موضوعات منطقه‌ای که همگی زمینه‌ای برای یک حسابرسی جدی از روابط تهران و مسکو فراهم می‌کنند.
مسئله این نیست که چرا با روسیه رابطه داریم که مسئله این است که چرا گاهی از یک رابطه سیاسی و اقتصادی ؛ تصویری قدسی و غیر قابل انتقاد می سازیم. گویی پرسیدن از عملکرد مسکو خط قرمز است و نقد رفتار کرملین ؛ ناسپاسی. اگر روسیه شریک راهبردی ایران است این شراکت در لحظه‌های حساس چه دستاورد ملموسی برای امنیت ؛ اقتصاد ؛ تجارت ؛ سرمایه گذاری و قدرت چانه زنی کشور داشته است. آیا این رابطه توانسته هزینه تحریم‌ها را برای مردم کاهش دهد؟ آیا به توسعه پایدار اقتصاد ایران کمک کرده؟ آیا در بزنگاه‌های حساس ؛ منافع ایران را بر ملاحظات خود ترجیح داده؟ روسیه بارها نشان داده که در پرونده‌های بین‌المللی تصمیم‌هایش را بر اساس محاسبات خود می‌گیرد. از همین رو هر گونه تصور درباره تعهد بی‌قیدوشرط مسکو به تهران؛ ساده انگارانه است. در جهان قدرت‌ها هیچ کشوری نباید امنیت و آینده خود را به حسن نیت دائمی کشور دیگری گره بزند. این را ما که از سیاست و روابط دیپلماتیک چیزی نمی دانیم بلدیم. عجیب است که بعضی ها نمی دانند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
