دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا روز یکشنبه بهپنتاگون دستور داد رزمایشهای مشترک نظامی با کرهجنوبی متحد دیرینه واشنگتن در آسیا را بهمیزان قابلتوجهی کاهش دهد. ترامپ دلیل این تصمیم را هزینه بالای این رزمایشها و امتناع سئول از مشارکت در اقدامات آمریکا علیه ایران عنوان کرد.
به گزارش اقتصاددان به نقل از جهان صنعت ، ترامپ تنها چند ساعت پیش از آغاز این رزمایشها در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت که از موافقت آمریکا با برگزاری آنها راضی نیست و بر رابطه بسیار خوب خود با کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی که کشوری هستهای و تحت تحریمهای شدید بوده تاکید کرد.
به گزارش رویترز، ترامپ نوشت: این رزمایشها نهتنها پرهزینه هستند بلکه پیامی کاملا نامناسب و خصمانه بهکشوری ارسال میکنند که تا زمانی که دونالدجی.ترامپ رییسجمهور بوده هیچ تهدیدی ایجاد نکرده و رفتاری محترمانه داشته است.
رزمایش سالانه مشترک سپر آزادی اولچی
(Ulchi Freedom Shield) قرار است تا ۲۷آگوست ادامه داشته باشد و حدود ۱۸هزارنیروی نظامی کرهجنوبی در آن مشارکت دارند. ستاد مشترک نیروهای مسلح کرهجنوبی بهرویترز اعلام کرد که این رزمایشها روز دوشنبه طبق برنامه آغاز شدند.
دفتر ریاستجمهوری کرهجنوبی اعلام کرد که در حال بررسی پیام ترامپ است و ابراز امیدواری کرد روابط دوستانه میان رهبران آمریکا و کرهشمالی بتواند بهگفتوگویی معنادار میان دو کشور منجر شود و زمینه مذاکراتی را فراهم کند که بهپیشبرد صلح و ثبات در شبهجزیره کره کمک کند.
عوامل اقتصادی تنش
ترامپ بارها خواستار آن شده که کرهجنوبی سهم بیشتری از هزینههای دفاعی را برعهده بگیرد. با این حال یک مقام آمریکایی در سال جاری سئول را متحدی نمونه توصیف کرده بود که متعهد است هزینههای دفاعی خود را مطابق با راهبرد منطقهای آمریکا افزایش دهد. در کنار مسائل امنیتی تنشهای اقتصادی گستردهتری نیز وجود دارد.
یک مقام سابق آمریکایی که در دولت نخست ترامپ فعالیت کرده بود، بهرویترز گفت که ترامپ از سرسختی دولت کرهجنوبی در حل مسائل اقتصادی ناراضی است.
او گفت: دولت لی بارها سیاستهایی را دنبال کرده که با منافع شرکتهای آمریکایی در تضاد بوده و علاقه چندانی بهاجرای توافق سرمایهگذاری تاریخی با آمریکا نشان نداده است.
دوکشور سال گذشته توافقی تجاری امضا کردند که براساس آن تعرفههای ترامپ بر خودروهای کرهای کاهش مییافت و درمقابل سئول متعهد میشد ۳۵۰میلیارد دلار در آمریکا سرمایهگذاری کند. کرهجنوبی هنوز جزئیات برنامه سرمایهگذاری خود را اعلام نکرده است. دومتحد بر سر پرونده شرکت تجارت الکترونیک کوپانگ که در آمریکا ثبت شده اما در کرهجنوبی فعالیت گستردهای دارد، دچار اختلاف شدند.
هزینه راهبردی معاملهگری ترامپ با امنیت شرق آسیا
به گفته کارشناسان، تصمیم دونالد ترامپ برای دستور بهپنتاگون جهت کاهش قابلتوجه رزمایشهای مشترک با کرهجنوبی میتواند پیامدهایی فراتر از رابطه دوجانبه واشنگتن و سئول داشته باشد و بر اعتبار بازدارندگی آمریکا در برابر کرهشمالی و حتی چین اثر بگذارد.
در نگاه نخست استدلال ترامپ اقتصادی بهنظر میرسد. رزمایشهای نظامی پرهزینه هستند و کرهجنوبی باید سهم بیشتری از هزینههای دفاعی را برعهده بگیرد اما در متن مورد اشاره یک عامل سیاسی مهمتر نیز وجود دارد یعنی امتناع سئول از همراهی فوری با آمریکا در جنگ علیه ایران. اگر این موضوع واقعا در تصمیم ترامپ نقش تعیینکننده داشته باشد معنای آن برای متحدان آمریکا بسیار مهم است زیرا نشان میدهد واشنگتن ممکن است همکاری امنیتی در یک منطقه را بهمیزان همراهی یک متحد در منطقهای کاملا دیگر پیوند بزند.
این رویکرد میتواند مفهوم سنتی اتحاد را تغییر دهد. در معماری امنیتی آمریکا کشورهایی مانند کرهجنوبی، ژاپن و استرالیا عمدتا براساس تهدیدهای منطقهای و تعهدات بلندمدت با واشنگتن همکاری میکنند اما رویکرد ترامپ دستکم در این مورد اتحاد را تا حدی بهیک رابطه معاملهمحور تبدیل میکند یعنی متحد باید هزینه بیشتری بپردازد در بحرانهای خارج از منطقه نیز همراهی کند و در ازای آن از تضمینهای امنیتی آمریکا برخوردار شود.
تضعیف اطمینان متحدان
در این میان مهمترین هزینه احتمالی برای واشنگتن، کاهش اعتماد متحدان است. کرهجنوبی سالهاست بخش قابلتوجهی از هزینه حضور نیروهای آمریکایی را میپذیرد و در چارچوب اتحاد دوجانبه بخش مهمی از امنیت شرق آسیا را تامین میکند. بنابراین اگر رزمایشهای مشترک بهدلیل اختلافات سیاسی کاهش یابد سئول ممکن است بهاین نتیجه برسد که تضمین امنیتی آمریکا بیش از گذشته تابع تصمیمهای سیاسی روزانه واشنگتن است.
این مساله برای آمریکا اهمیت زیادی دارد زیرا قدرت نظامی واشنگتن در آسیا تنها بهتعداد نیروهای آمریکایی وابسته نیست بلکه بهشبکهای از متحدان و شرکای امنیتی متکی است. اگر یک متحد نسبتبه دوام تعهد آمریکا دچار تردید شود این تردید میتواند در توکیو، مانیل و کانبرا نیز مورد توجه قرار گیرد.
بازدارندگی در قبال کرهشمالی
علاوه بر این رزمایشهای مشترک فقط تمرین نظامی نیستند. درواقع فرصتی برای هماهنگی فرماندهی، ارتباطات، عملیات مشترک، آمادگی نیروها و آزمایش سناریوهای جنگی هستند.
این موضوع در مورد کرهشمالی اهمیت بیشتری دارد زیرا پیونگیانگ دارای سلاح هستهای، موشکهای بالستیک و توانمندیهای سایبری است. گزارش رویترز نیز تاکید میکند که کرهشمالی اخیرا بهتوسعه موشکهای بالستیک قارهپیما ادامه داده است. بنابراین کاهش رزمایشها ممکن است از دید پیونگیانگ نشانهای از کاهش فشار آمریکا تلقی شود.
البته این احتمال وجود دارد که ترامپ عمدا چنین سیگنالی را ارسال کرده باشد تا زمینه گفتوگو با کیم جونگ اون را فراهم کند. این همان نقطهای است که استراتژی ترامپ میتواند دو نتیجه کاملا متفاوت داشته باشد یعنی اگر کرهشمالی کاهش رزمایشها را نشانه حسن نیت بداند و وارد مذاکره شود واشنگتن میتواند از آن بهعنوان اهرمی دیپلماتیک استفاده کند اما اگر پیونگیانگ آن را نشانه ضعف بداند ممکن است بهآزمایشهای موشکی و هستهای بیشتری روی آورد.
روسیه؛ متغیری که واشنگتن نمیتواند نادیده بگیرد
یکی از مهمترین نکات مهم گزارش ارتباط ارتباط فزاینده کرهشمالی با روسیه است. طبق گزارش نیروهای کرهشمالی در جنگ اوکراین در کنار روسیه مشارکت کردند و مسکو نیز از موشکهای ساخت کرهشمالی استفاده کرده است. بنابراین کرهشمالی دیگر صرفا یک مساله دوجانبه میان واشنگتن و پیونگیانگ نیست.
اگر ترامپ قصد دارد ازطریق نزدیکشدن بهکیم، روابط روسیه و کرهشمالی را محدود کند کاهش برخی رزمایشها میتواند بخشی از یک معامله بزرگتر باشد اما این سیاست یک ریسک جدی دارد زیرا واشنگتن ممکن است برای ایجاد شکاف میان پیونگیانگ و مسکو بخشی از اهرم بازدارندگی خود را هزینه کند بدون آنکه تضمینی برای موفقیت دیپلماسی وجود داشته باشد.
پیامد برای چین؛ مهمترین نگرانی بلندمدت
ازسوی دیگر اگرچه چین در متن گزارش مستقیما محور اصلی نیست اما از منظر راهبردی نمیتوان این تحول را بدون در نظر گرفتن پکن تحلیل کرد.
آمریکا طی دهههای گذشته تلاش کرده حضور نظامی خود در شرق آسیا را بهعنوان ستون اصلی موازنه قدرت در برابر چین حفظ کند. کرهجنوبی نیز در این معماری جایگاه مهمی دارد. بنابراین اگر کاهش رزمایشهای آمریکا و کرهجنوبی بهیک روند پایدار تبدیل شود چین ممکن است آن را نشانهای از کاهش تعهد واشنگتن بهمتحدان آسیایی تفسیر کند.
در چنین شرایط پکن میتواند تلاش کند نفوذ اقتصادی و سیاسی خود را در منطقه افزایش دهد. البته این بهمعنای آن نیست که چین بلافاصله از کاهش رزمایشهای آمریکا سود قطعی خواهد برد اما در بلندمدت هرگونه کاهش حضور عملیاتی آمریکا میتواند فضای مانور بیشتری برای چین ایجاد کند.
هزینه اقتصادی برای آمریکا
از نظر مالی کاهش رزمایشها میتواند برای آمریکا صرفهجویی ایجاد کند. ترامپ نیز بارها بر کاهش هزینههای دفاعی مرتبط با متحدان تاکید کرده اما صرفهجویی مستقیم از کاهش رزمایشها در برابر هزینه احتمالی تضعیف بازدارندگی بسیار محدود است.
اگر کاهش تمرینهای مشترک موجب افزایش احتمال بحران در شبهجزیره کره شود هزینه اقتصادی آن برای آمریکا میتواند بسیار بزرگتر باشد. بحران در کرهجنوبی یکی از اقتصادهای صنعتی مهم جهان میتواند بازارهای مالی، زنجیرههای تامین فناوری، صنعت نیمهرساناها، تجارت دریایی و سرمایهگذاری جهانی را تحت تاثیر قرار دهد. از این منظر هزینه یک رزمایش مشخص را نمیتوان جدا از هزینه حفظ ثبات منطقهای ارزیابی کرد.
اختلافات اقتصادی
از سوی دیگر بخش اقتصادی گزارش رویترز اهمیت ویژهای دارد. توافق سرمایهگذاری ۳۵۰میلیارد دلاری سئول در آمریکا تعرفههای خودرو و اختلاف بر سر شرکت کوپانگ نشان میدهد که رابطه دو کشور فقط تحت تاثیر مسائل امنیتی نیست. ترامپ میخواهد کرهجنوبی سرمایه بیشتری وارد اقتصاد آمریکا کند، هزینه بیشتری برای دفاع بپردازد و سیاستهای اقتصادی خود را با منافع آمریکا هماهنگتر کند. در چنین شرایطی کاهش رزمایشها میتواند یک ابزار فشار سیاسی باشد. پیام واشنگتن میتواند این باشد که مزایای اتحاد امنیتی آمریکا بدون پذیرش هزینههای اقتصادی آن از سوی متحدان تضمینشده نیست اما این سیاست نیز میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. سئول ممکن است بهجای امتیاز دادن بهسمت افزایش استقلال دفاعی و راهبردی خود حرکت کند.
در همین رابطه بهگفته برخی از ناظران غربی مشکل اصلی این سیاست در نهایت بهیک پرسش بازمیگردد؛ اینکه آمریکا تا چه اندازه میتواند روابط امنیتی بلندمدت خود را با منطق معاملات کوتاهمدت مدیریت کند؟
اتحاد آمریکا و کرهجنوبی حاصل دههها سرمایهگذاری سیاسی، نظامی و اقتصادی است. اگر واشنگتن این رابطه را بیش از حد بهاختلافات درباره ایران هزینه رزمایش یا سرمایهگذاری اقتصادی پیوند بزند ممکن است سرمایه راهبردی بزرگی را که طی چند دهه ایجاد کرده تضعیف کند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
