اقتصاددان : به بهانه نقض آتشبس؛ وقتی سیاست از انسان فاصله میگیرد
زهرا جعفریمدیر رسانه ای اندیشکده حکمرانی و قانون گذاری استان فارس
نقض آتشبس در جهان امروز دیگر صرفاً یک رویداد نظامی یا شکست یک توافق سیاسی نیست، بلکه نشانه بحرانی عمیقتر در سازوکار روابط بینالملل است، بحرانی که از فاصله گرفتن سیاست از اخلاق و کمرنگ شدن جایگاه جان انسان در معادلات قدرت حکایت دارد. هر بار که آتشبس شکسته میشود، تنها یک تعهد دیپلماتیک نقض نمیشود، بلکه بخشی از اعتماد افکار عمومی به نهادها و سازوکارهایی که قرار بوده پاسدار صلح و امنیت باشند، نیز آسیب میبیند.
جهان معاصر، با وجود برخورداری از نهادهای بینالمللی، معاهدات حقوقی و سازوکارهای متعدد برای پیشگیری از جنگ، همچنان نتوانسته است مانع تداوم بسیاری از منازعات شود یا دستکم از گسترش رنج غیرنظامیان جلوگیری کند. این واقعیت، پرسشی بنیادین را پیش روی وجدان عمومی قرار میدهد:*«آیا نظم موجود بیش از آنکه بر عدالت استوار باشد، بر موازنه قدرت بنا شده است؟»*
در منطق حقوق بینالملل، آتشبس باید مجالی برای کاهش آلام انسانی، امدادرسانی به آسیبدیدگان، رسیدگی به مجروحان و فراهم شدن زمینه گفتوگو باشد. اما تجربه بسیاری از جنگ ها ودرگیری ها نشان میدهد که آتشبس، در عمل، گاه به وقفهای کوتاه در مسیر جنگ تبدیل میشود، وقفهای که بیش از آنکه مقدمه صلح باشد، فرصتی برای بازآرایی نیروها، تنظیم دوباره موازنهها یا مدیریت فشار افکار عمومی است. از همین رو، شکسته شدن آتشبس در برخی موارد نه رخدادی استثنایی، بلکه ادامه همان چرخه خشونتی است که هر بار در لباسی تازه خود را آشکار میکند.
آنچه این وضعیت را نگرانکنندهتر میسازد، تنها استمرار جنگ نیست؛ بلکه بحران معنای واژههاست. مفاهیمی که روزگاری حامل بار روشن اخلاقی و حقوقی بودند، امروز در فضای رقابتهای سیاسی، نظامی و رسانهای، گاه از معنای اصیل خود فاصله گرفتهاند. دیگر سیاست همواره مترادف تدبیر نیست، امنیت الزاماً به معنای حفظ جان انسانها نیست و آتشبس نیز همیشه به توقف واقعی خشونت نمیانجامد. بنابر این هنگامی که واژهها از معنای حقیقی خود تهی میشوند، امکان توجیه خشونت نیز آسانتر میشود.در واقع خطر از آنجا آغاز میشود که زبان، به جای آشکار ساختن حقیقت، در خدمت پوشاندن آن قرار گیرد. در چنین شرایطی، مرگ غیرنظامیان با تعابیری چون «اشتباه در محاسبات»،«هزینه جانبی» وحتی «ضرورت امنیتی» توصیف میشود……
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
