گزارش جنجالی نیویورکتایمز درباره سدهای ایران چگونه زیر سؤال رفت؟
روزنامه نیویورکتایمز اخیرا در گزارشی مدعی شده است که برخی سدها و زیرساختهای آبی ایران ممکن است با هدف پشتیبانی از برنامه موشکی آن ساخته شده باشند؛ اکنون الجزیره در گزارشی به بررسی این ادعا پرداخته و نگرانیهایی که در پی آن مطرح شده را روایت میکند.
الجزیره نوشت: روایت نیویورکتایمز مبنی بر اینکه برخی از سدها و زیرساختهای آبی ایران ممکن است با هدف پشتیبانی از برنامه موشکی این کشور ساخته شده باشند، موجی از واکنشهای تند را برانگیخته است. برخی مفسران هشدار دادهاند که این گزارش میتواند حملات به تأسیسات غیرنظامی ایران را توجیه کند.
این جنجال در شرایطی شکل گرفته است که واشنگتن از احتمال آغاز اقدام نظامی علیه ایران سخن میگوید؛ آن هم پس از ماهها جنگ که طی آن، تأسیسات انرژی، پلها، زیرساختهای آبی و دیگر مراکز غیرنظامی ایران آسیب دیدند.
در ابتدا، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در واکنش به این گزارش در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: ادعاهای بیاساسی که در پی ایجاد ارتباط میان سدهای ایران و پایگاههای موشکی هستند، نمونه دیگری از کارزار مخربی برای تولید تبلیغات و بهانههای امنیتی با هدف توجیه حمله به زیرساختهای حیاتی یک کشور به شمار میروند.
روزنامه نیویورکتایمز از گزارش خود دفاع کرده و میگوید که دیدگاه کارشناسان مورد استناد را بهدرستی منعکس کرده است. با این حال، چندین کارشناس که در این گزارش به آنها استناد شده، علناً درباره برداشتها و نتایج مطرحشده در آن ابراز تردید کرده و شواهد مربوط به ارتباط احتمالی میان سدها و تأسیسات نظامی را زیر سؤال بردهاند.
این جنجال همچنین خاطره گزارشهای نیویورکتایمز در آستانه حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ را زنده کرده است؛ زمانی که خبرنگاران این روزنامه به انتشار گسترده ادعاهایی درباره سلاحهای کشتار جمعی در عراق کمک کردند؛ ادعاهایی که بعدها بیاساس بودن آنها مشخص شد.
چرا گزارش نیویورک تایمز با واکنشهای تند مواجه شده است؟
منتقدان نگراناند که معرفی سدها بهعنوان تأسیساتی با کارکرد احتمالی نظامی، بهانهای برای حمله به زیرساختهایی فراهم کند که برای زندگی میلیونها غیرنظامی ضروری هستند.
حملات آمریکا و (رژیم) اسرائیل به ایران از ۲۸ فوریه (نهم اسفند) تاکنون به تأسیسات نفتی، نیروگاهها، مخازن آب، پلها، بیمارستانها و دیگر زیرساختهای غیرنظامی این کشور آسیب رسانده است. در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بارها تهدید کرده است که حملات بیشتری انجام خواهد داد. او هفته گذشته گفت زیرساختهای کلیدی ایران میتوانند ظرف سه روز نابود شوند.
در همین راستا، «رامی خوری» تحلیلگر سیاسی، گزارش نیویورکتایمز را «نگرانکننده» توصیف کرد و گفت این گزارش نگرانیهای او درباره همدستی رسانههای جریان اصلی آمریکا در حملات جنایتکارانه علیه ایران را تقویت کرده است؛ همانگونه که این رسانهها چند دهه پیش در جریان جنگ عراق و همچنین در نسلکشی جاری در غزه چنین نقشی داشتند.
خوری گفت: «نشانه بارز روزنامهنگاری غیرقابلاعتماد و متزلزل این است که عباراتی مانند «گمانهزنی»، «قابلتوجه»، «ممکن است ساخته شده باشند»، «مظنون بودن» و «معمای دیرینه» بیش از هرگونه واقعیت قطعی و مبتنی بر شواهد در آن تکرار شوند».
او این گزارش را فاقد قطعیت و راستیآزمایی دانست و گفت: «این تلاشی دیگر برای حمایت از تلاش فوری آمریکا و اسرائیل بهمنظور یافتن هرگونه بهانهای برای ارتکاب جنایت جنگی بیشتر علیه ایران از طریق حمله به زیرساختهای حیاتی این کشور است».
او در پایان افزود: «روز غمانگیز دیگری برای رسانههای جریان اصلی آمریکا.»
چرا این گزارش با تردیدهای جدی مواجه شده است؟
علاوه بر انتقادهایی که از سوی خوانندگان و مفسران در فضای مجازی مطرح شده، کارشناسانی که در این گزارش به آنها استناد شده نیز به برخی از بخشهای آن اعتراض کردهاند.
کاوه مدنی، مدیر مؤسسه آب دانشگاه سازمان ملل که یکی از کارشناسان مورد استناد در این گزارش است، استدلالهای مطرحشده در آن را به چالش کشید. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «گمانهزنی، مدرک نیست. نزدیکی مکانی نیز به معنای رابطه علت و معلولی نیست. حتی کسانی که به ایران حمله کردهاند نیز چنین ادعایی درباره ارتباط سدها با موشکها مطرح نکردهاند. این روایت تقلیلگرایانه و جنجالبرانگیز، روزنامهنگاری غیرمسئولانهای است که میتواند پیامدهای خطرناکی برای زیرساختهای آبی غیرنظامی داشته باشد. نیویورکتایمز باید بهتر از این عمل کند».
مدنی همچنین ادعای روزنامه مبنی بر حمایت هفت کارشناس از تحلیل مطرحشده در گزارش را زیر سؤال برد. او در ادامه نوشت: «من یکی از افرادی هستم که در این مقاله از من نقلقول شده، اما اظهاراتم هیچ ارتباطی با سدها یا موشکها نداشت».
همچنین نیمـا شکری، کارشناس امنیت آب در دانشگاه صنعتی هامبورگ نیز توضیحاتی در این باره منتشر کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس گفت: «نزدیکی سدها به اهداف نظامی، نه دلیل ساخت آن سدها را مشخص میکند و نه حمله به آنها را توجیه میکند».
امیر آقاقوچک، کارشناس آب در دانشگاه کالیفرنیا نیز سومین پژوهشگری است که در این گزارش به او استناد شده بود. او نیز با اظهارات شکری موافقت کرد و با بازنشر پیام او در ایکس نوشت: «کاملاً با شکری موافقم. سدها و زیرساختهای آبی برای زندگی غیرنظامیان ضروری هستند و هرگز نباید به اهداف حملات نظامی تبدیل شوند. صرفنظر از موقعیت مکانی یا اهمیت راهبردی احتمالی آنها، نباید نقش اصلی این تأسیسات در تأمین آب، امنیت غذایی، تولید انرژی و پایداری محیط زیست را نادیده گرفت. حفاظت از این منابع حیاتی، فارغ از ملاحظات سیاسی و شرایط درگیری، باید در اولویت باشد».
ایران چه واکنشی نشان داده است؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران این ادعاها را بیمعنی خواند و گفت که نیویورک تایمز روایتهایی مشابه تبلیغات پیش از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ را ترویج میکند.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «لطفاً ما را از تبلیغات به سبک جنگ عراق معاف کنید؛ بهویژه وقتی ردپای اسرائیل در تمام آن دیده میشود».
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد ایران، نیز این روزنامه را متهم کرد که با انتشار چنین گزارشی، زمینه را برای حملات بیشتر به زیرساختهای غیرنظامی فراهم میکند.
او در ایکس نوشت: «قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار داشته باشد، دارای کاربری دوگانه محسوب میشود. ما هم منطق شما را بهصورت یکسان و بدون تبعیض به کار خواهیم گرفت».
چرا اعتبار نیویورکتایمز زیر سؤال رفت؟
این جنجال بار دیگر انتقادهای گسترده از عملکرد نیویورکتایمز در آستانه حمله به عراق را زنده کرده است؛ زمانی که ادعاها درباره سلاحهای کشتار جمعی به شکلگیری حمایت افکار عمومی از جنگ کمک کرد.
جودیت میلر، خبرنگار پیشین نیویورکتایمز، از جمله روزنامهنگارانی بود که با گزارشهای خود به گسترش ادعاهایی درباره برنامههای تسلیحاتی عراق کمک کردند. در سپتامبر ۲۰۰۲، میلر در گزارشی مشترک مدعی شد که عراق تلاشهای خود برای دستیابی به سلاح هستهای را تشدید کرده است. این گزارش به نقل از مقامهای آمریکایی ادعا میکرد که بغداد به دنبال تهیه لولههای آلومینیومی برای غنیسازی اورانیوم است.
دیک چنی، معاون وقت رئیسجمهور آمریکا برای تقویت استدلال دولت جورج دبلیو بوش علیه عراق، به گزارش نیویورکتایمز درباره این لولههای آلومینیومی استناد کرد. این ادعاها بعدها بیاعتبار شدند.
دو ماه پس از آغاز حمله به عراق در مارس ۲۰۰۳، میلر در گزارشی دیگر که بهصورت مشترک تهیه شده بود، به نقل از سازمانهای اطلاعاتی آمریکا نوشت که دو تریلر مشکوک کشفشده در عراق، واحدهای سیاری برای «تولید عوامل بیماریزا با هدف ساخت سلاح» بودهاند.
با این حال، یک سال پس از آغاز جنگ عراق، نیویورکتایمز به کاستیهای جدی در گزارشهای خود درباره زمینهسازی برای جنگ اذعان کرد.
این روزنامه در بیانیهای اعلام کرد: «ما موارد متعددی را شناسایی کردهایم که در آنها پوشش خبری ما به اندازهای که باید، دقیق و موشکافانه نبوده است.»
منبع: الجزیره
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع



