برنابادی، کارشناس صنعت خودرو گفت: یکی از مشکلات اصلی خودروهای چینی عدم دسترسی مناسب به قطعات و فقدان شکبه خدمات پس از فروش برای برخی از آن ها است.
بازار لوازم یدکی خودرو در کشور دیگر صرفا با مسئله افزایش قیمت مواجه نیست؛ «دسترسی» به قطعه به یکی از مهم ترین چالش های مالکان خودرو تبدیل شده است. اختلال در زنجیره تامین، دشواری واردات، رشد هزینه های ارزی، محدودیت های تجاری و تغییر ترکیب خودروهای موجود در کشور باعث شده است وضعیت تامین قطعات برای برندهای مختلف یکسان نباشد. در این میان، خودروهای قدیمی تر کره ای و ژاپنی به دلیل سابقه طولانی تر حضور در کشور و شکل گیری شبکه گسترده تری از واردکنندگان و قطعه فروشان، همچنان شرایط باثبات تری نسبت به بسیاری از خودروهای جدید دارند؛ اما در مقابل، خودروهای چینی که طی سال های اخیر با سرعت زیادی وارد بازار ایران شدند، هنوز از پشتوانه کافی در بازار قطعات یدکی برخوردار نیستند.
به گزارش اقتصاددان به نقل از بازار ، این تفاوت زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که بدانیم بازار لوازم یدکی تنها به خودروهای موجود در نمایندگی ها وابسته نیست. برای خودروهایی که چندین سال از حضورشان در کشور می گذرد، شبکه از قطعه سازان، واردکنندگان، فروشندگان و تعمیرکاران شکل گرفته و گردش قطعه در بازار مستقل از شرکت عرضه کننده خودرو نیز ادامه پیدا می کند. اما درباره بسیاری از خودروهای چینی جدید، چنین شبکه ای هنوز شکل نگرفته است. در نتیجه، کوچک ترین اختلال در تامین قطعه از سوی شرکت عرضه کننده می تواند مستقیما مالک خودرو را با مشکل مواجه کند. از سوی دیگر، افزایش قیمت قطعات نیز شرایط را برای مصرف کننده دشوارتر کرده است. در واقع، بازار قطعه اکنون با دو مسئله هم زمان مواجه است: قطعاتی که وجود دارند با افزایش شدید قیمت عرضه می شوند و قطعاتی که کمیاب شدند، گاه با تاخیر طولانی یا از مسیرهای غیررسمی به دست مصرف کننده می رسند. همین وضعیت می تواند هزینه نگهداری خودرو را افزایش داده و حتی بر ارزش اقتصادی خودروهای کم تیراژ در بازار اثر بگذارد. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که کدام گروه از خودروها در بازار لوازم یدکی با ریسک بیشتری مواجه هستند و آیا شبکه فعلی تامین قطعه می تواند پاسخگوی افزایش تعداد خودروهای جدید، به ویژه محصولات چینی، باشد؟ برای پی بردن به پاسخ این سوال با رضا برنابادی کارشناس صنعت خودرو به گفت و گو پرداختیم؛
اگر بخواهیم برندها را از نظر ریسک تامین قطعه دسته بندی کنیم، محصولات اروپایی، به ویژه برندهای آلمانی، در شرایط حساس تری قرار دارند
* در حال حاضر کمبود قطعات برای کدام گروه از خودروها جدی تر است؟ آیا خودروهای داخلی، کره ای، ژاپنی یا اروپایی شرایط متفاوتی دارند؟
اگر بخواهیم شرایط بازار را از منظر دسترسی به قطعه بررسی کنیم، وضعیت برندها یکسان نیست. در خودروهای داخلی، اگرچه کمبود برخی قطعات و افزایش قیمت وجود دارد، اما به دلیل تیراژ بالا و سابقه طولانی تولید، شبکه تامین قطعات گسترده تر است. در مورد خودروهای کره ای و ژاپنی نیز به دلیل تعداد بالای این خودروها در کشور و سابقه چندین ساله حضور آن ها، هنوز انبارها و شبکه توزیع قطعات وضعیت نسبتا مناسبی دارند. اما در مورد خودروهای آلمانی شرایط دشوارتر است. قطعات این خودروها از ابتدا قیمت بالاتری داشتند و در شرایط فعلی، محدودیت های وارداتی و افزایش هزینه های تامین باعث شده دسترسی به آن ها دشوارتر شود. بنابراین اگر بخواهیم برندها را از نظر ریسک تامین قطعه دسته بندی کنیم، محصولات اروپایی، به ویژه برندهای آلمانی، در شرایط حساس تری قرار دارند.
* با توجه به وضعیت فعلی، آیا می توان انتظار داشت قطعات خودروهای کره ای و ژاپنی نیز در آینده نزدیک کمیاب شوند؟
در کوتاه مدت، یعنی حدود یک تا دو سال آینده، تصور نمی کنم برای بخش عمده ای از خودروهای کره ای و ژاپنی مشکل جدی در زمینه اصل دسترسی به قطعات ایجاد شود. دلیل آن نیز وجود سابقه طولانی در بازار، تعداد زیاد خودروهای در حال تردد و شکل گیری شبکه قطعه فروشی و تامین قطعات است. البته این به معنای ثبات قیمت نیست. ممکن است قطعه در بازار وجود داشته باشد، اما با قیمت بسیار بالاتر از گذشته. بنابراین باید بین «موجود بودن قطعه» و «قابل دسترس بودن قطعه با قیمت منطقی» تفاوت قائل شد. ممکن است بازار از نظر موجودی قطعه وضعیت قابل قبولی داشته باشد، اما قیمت آن به دلیل افزایش هزینه های واردات و نرخ ارز، فشار زیادی به مالک خودرو وارد کند.
* در مورد افزایش قیمت قطعات وارداتی چه برآوردی دارید؟ آیا می توان برای این افزایش یک درصد مشخص اعلام کرد؟
در شرایط فعلی، ارائه یک درصد مشخص چندان قابل اتکا نیست. بازار قطعات یدکی دیگر از یک مبنای قیمت گذاری باثبات پیروی نمی کند و افزایش قیمت در برخی قطعات به حدی رسیده که نمی توان برای کل بازار یک نرخ واحد اعلام کرد. مسئله فقط افزایش قیمت قطعه نیست؛ هزینه تامین، حمل و نقل، واردات، تاخیر در تحویل و تغییرات نرخ ارز همگی روی قیمت نهایی اثر گذاشتند. در برخی موارد، قطعه با قیمت جدید خریداری شده اما هنوز به دست مصرف کننده نرسیده است. بنابراین زنجیره تامین با تاخیر مواجه شده و این تاخیر خودش به یکی از عوامل افزایش قیمت تبدیل شده است.
* به نظر می رسد خودروهای چینی جدید بیش از سایر خودروها با مشکل تامین قطعه مواجه شدند. دلیل این وضعیت چیست؟
یکی از مشکلات اصلی خودروهای چینی جدید، کوتاه بودن سابقه حضور آن ها در بازار ایران است. بازار قطعات یدکی برای شکل گیری یک شبکه پایدار به زمان نیاز دارد. در مورد خودروهای کره ای و ژاپنی، تعداد بالای خودرو و سال ها فعالیت واردکنندگان و قطعه فروشان باعث شده گردش قطعه شکل بگیرد. اما درباره بسیاری از خودروهای چینی که طی یکی دو سال اخیر وارد بازار شدند، چنین شبکه ای هنوز شکل نگرفته است. قطعات آن ها عمدتا وابستگی بیشتری به شرکت عرضه کننده دارد و بازار مستقل قطعات هنوز نتوانسته به اندازه کافی توسعه پیدا کند. بنابراین امروز شاهد هستیم که برخی قطعات خودروهای چینی بسیار کمیاب تر از قطعات خودروهای کره ای و ژاپنی هستند. این مسئله در خودروهای جدیدتر و کم تیراژ بیشتر دیده می شود.
شرکت ها در بسیاری از موارد قطعاتی را در اختیار دارند و می توانند نیاز شبکه خدمات پس از فروش خود را تامین کنند، اما مسئله اینجا است که هم زمان با تامین قطعه، خود شرکت ها با چالش تولید و تحویل خودرو نیز مواجه هستند
* شرکت های عرضه کننده خودروهای چینی نمی توانند این کمبود را از طریق شبکه خدمات پس از فروش جبران کنند؟
شرکت ها در بسیاری از موارد قطعاتی را در اختیار دارند و می توانند نیاز شبکه خدمات پس از فروش خود را تامین کنند، اما مسئله اینجا است که هم زمان با تامین قطعه، خود شرکت ها با چالش تولید و تحویل خودرو نیز مواجه هستند. در شرایط فعلی، اولویت بسیاری از شرکت ها اجرای تعهدات فروش و تحویل خودروهایی است که پیش تر ثبت نام شدند. در نتیجه، منابع و ظرفیت تامین قطعه بیشتر درگیر نیازهای خدمات پس از فروش خود شرکت می شود و امکان عرضه گسترده قطعات به بازار آزاد کاهش پیدا می کند. این وضعیت یک تناقض مهم ایجاد کرده است؛ از یک سو تعداد خودروهای چینی در کشور به سرعت افزایش یافته و از سوی دیگر، شبکه مستقل قطعات یدکی برای آن ها هنوز به بلوغ نرسیده است. اگر برای این مسئله از امروز برنامه ریزی نشود، با افزایش سن این خودروها، مشکل تامین قطعات می تواند جدی تر شود.
باید تامین قطعه از همان زمان عرضه خودرو به بازار، بخشی از برنامه صنعتی و تجاری شرکت باشد، نه اینکه پس از افزایش تعداد خودروهای در حال تردد به فکر آن بیفتیم
* با توجه به این شرایط، مهم ترین اقدام برای جلوگیری از بحران قطعات یدکی چیست؟
باید تامین قطعه از همان زمان عرضه خودرو به بازار، بخشی از برنامه صنعتی و تجاری شرکت باشد، نه اینکه پس از افزایش تعداد خودروهای در حال تردد به فکر آن بیفتیم. هر خودرویی که وارد بازار می شود، باید برای سال های بعد نیز زنجیره تامین قطعه داشته باشد. اگر قرار است واردات یا عرضه گسترده خودروهای جدید ادامه پیدا کند، باید هم زمان برای تامین قطعات مصرفی، قطعات تعمیراتی و قطعات بدنه برنامه مشخص وجود داشته باشد. در غیر این صورت، افزایش تعداد خودروها بدون توسعه بازار قطعات، در سال های آینده می تواند هزینه نگهداری خودرو را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در نهایت، بازار لوازم یدکی باید به اندازه بازار فروش خودرو مورد توجه قرار گیرد. خودرویی که قطعه ندارد، حتی اگر در زمان فروش با شرایط مناسبی عرضه شود، در سال های بعد می تواند برای مصرف کننده به یک دارایی پرهزینه تبدیل شود.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
