فلج هوایی در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان
اقتصاددان : در شرایطی که دولت دونالد ترامپ تلاش می‌کند با تاکید بر رشد اقتصادی، توسعه فناوری و افزایش سرمایه‌گذاری، تصویری از توانمندی زیرساخت‌های آمریکا ارائه دهد، اختلال گسترده در سامانه کنترل ترافیک هوایی این کشور بار دیگر آسیب‌پذیری یکی از حیاتی‌ترین شبکه‌های حمل‌ونقل جهان را آشکار کرده است. روز جمعه سازمان هوانوردی فدرال آمریکا در اقدامی کم‌سابقه دستور توقف سراسری پروازهای خروجی را صادر کرد؛ تصمیمی که هرچند بعد بیش از چهارساعت لغو شد اما پیامدهای آن همچنان ادامه دارد به‌طوری‌که تا ظهر روز شنبه، هزاران پرواز لغو شده، مسافران در فرودگاه‌ها سرگردان مانده‌اند و شرکت‌های هواپیمایی برای بازگرداندن برنامه‌های عملیاتی خود به وضعیت عادی تلاش می‌کنند.
4ساعت توقف، چند روز بحران
به‌گزارش رویترز، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا روزجمعه 13نوامبر در پی بروز اختلال ارتباطی در مراکز کنترل ترافیک هوایی، دستور توقف پروازهای خروجی در سراسر کشور را صادر کرد. این محدودیت که با هدف حفظ ایمنی اعمال شده بود، حدود ساعت ۱۵: ۸ شب به وقت شرق آمریکا لغو شد. براساس آمار اولیه فلایت‌رادار۲۴ که رویترز منتشر کرده، بیش از ۴هزار و 700پرواز در روز جمعه لغو و بیش از 10هزارپرواز با تاخیر مواجه شدند همچنین صدها پرواز روز شنبه پیشاپیش لغو شده بود.
آسوشیتدپرس نیز گزارش داده که شمار پروازهای لغوشده شنبه از 2هزار و 500مورد فراتر رفته است. در این میان هرچند تفاوت آمارهای منتشرشده به زمان ثبت اطلاعات و روش شمارش پروازها مربوط می‌شود اما بااین‌حال، برای بررسی ابعاد این بحران توجه به چند مساله ضروری است.
شبکه‌ای گرفتار فرسودگی
نخست اینکه اختلال اخیر صرفا یک نقص فنی نیست به‌طوری‌که دویچه‌وله گزارش داده، شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا اعلام کرده است که تجهیزات قدیمی ارتباطی و فشار ناشی از اتصال فناوری‌های جدید به سامانه‌های فرسوده در بروز مشکل نقش داشته‌اند. شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا همچنان از برخی تجهیزات ارتباطی قدیمی، از جمله خطوط مسی و سامانه‌های سخت‌افزاری متعلق به دهه‌های گذشته استفاده می‌کند.
اهمیت این مساله در آن است که ایمنی پروازها به ارتباط مستمر میان خلبانان و مراکز کنترل وابسته است و هنگامی که قابلیت اطمینان این ارتباط کاهش می‌یابد، ادامه پروازهای خروجی می‌تواند خطرآفرین باشد. بنابراین توقف سراسری از منظر ایمنی اقدامی پیشگیرانه بود اما ضرورت اتخاذ چنین تصمیمی نشان داد که ظرفیت پشتیبان شبکه دربرابر اختلالات گسترده کافی نبوده است همچنین آسوشیتدپرس گزارش داده، مقام‌های آمریکایی تاکید کرده‌اند که هواپیماهای حاضر در آسمان توانستند ایمن فرود بیایند و گزارشی از به‌خطر‌افتادن جان مسافران ارائه نشده است.
چرا پروازها بازنگشتند؟
دومین مساله به ماهیت پیچیده صنعت هوانوردی مربوط می‌شود. برخلاف تصور اولیه، لغو دستور توقف به‌معنای بازگشت فوری پروازها نیست. شبکه حمل‌ونقل هوایی براساس زمانبندی دقیق جابه‌جایی هواپیماها، خلبانان، خدمه پرواز و خدمات فرودگاهی فعالیت می‌کند و اختلال در هر بخش می‌تواند زنجیره‌ای از تاخیرها ایجاد کند. به‌عنوان‌مثال، هواپیمایی که قرار بوده عصر جمعه از نیویورک به شیکاگو پرواز کند، ممکن است پس از توقف چندساعته نتواند پرواز بعدی خود را انجام دهد همچنین خدمه پرواز نیز با محدودیت قانونی ساعات کاری مواجه می‌شوند. از سوی‌دیگر، کمبود جایگاه پارک هواپیما و ازدحام مسافران، بازگشت شبکه به وضعیت عادی را دشوارتر می‌کند.
به‌گزارش الجزیره، شرکت تحلیل هوانوردی سیریوم اعلام کرده است که هنگام آغاز محدودیت‌ها، حدود ۱۱هزارپرواز با ظرفیت جابه‌جایی بیش از ۵/۱میلیون مسافر برای ساعات باقیمانده روز برنامه‌ریزی شده بود. بنابراین حتی پس از رفع نقص اصلی، بازسازی برنامه پروازها ممکن است چند روز زمان ببرد.
هزینه پنهان اختلال
سومین نکته به پیامدهای اقتصادی بحران مربوط می‌شود. صنعت هوانوردی آمریکا تنها مسوول جابه‌جایی مسافران نیست بلکه بخش مهمی از فعالیت‌های تجاری، گردشگری، خدمات و حمل‌ونقل کالا به عملکرد آن وابسته است.
لغو هزاران پرواز، هزینه‌های مستقیمی مانند استرداد بلیت، اسکان مسافران، اضافه‌کاری کارکنان و تغییر برنامه هواپیماها ایجاد می‌کند. در کنار این موارد، هزینه‌های غیرمستقیم نیز قابل‌توجه است. لغو سفرهای کاری، تاخیر در حضور کارکنان شرکت‌ها، اختلال در برنامه رویدادهای ورزشی و افزایش تقاضا برای حمل‌ونقل زمینی از جمله پیامدهای آن محسوب می‌شود.
به‌گزارش آسوشیتدپرس، شماری از تیم‌های ورزشی دانشگاهی ناچار شده‌اند که برنامه مسابقات یا شیوه سفر خود را تغییر دهند. البته هنوز برآورد رسمی و جامعی از خسارت اقتصادی اختلال منتشر نشده و ارائه رقم قطعی در این مرحله قابل‌اتکا نیست. بااین‌حال، تجربه بحران‌های مشابه نشان می‌دهد که هزینه واقعی توقف پروازها معمولا فراتر از زیان مستقیم شرکت‌های هواپیمایی است.
بحران فراتر از مرزها
چهارمین مساله، تاثیر بین‌المللی اختلال است. به‌گزارش دویچه‌وله، سازمان اروپایی ایمنی ناوبری هوایی اعلام کرده است که پروازهای خروجی از کشورهای عضو به مقصد آمریکا، در پی درخواست مقام‌های آمریکایی با محدودیت مواجه شدند. در کانادا نیز تدابیری برای مدیریت ترافیک هوایی در فرودگاه‌های اصلی اتخاذ شد.
این موضوع نشان می‌دهد که شبکه هوانوردی آمریکا بخشی از ساختار به‌هم‌پیوسته حمل‌ونقل جهانی است و اختلال داخلی آن می‌تواند برنامه پروازهای کشورهای دیگر را نیز تغییر دهد. از منظر اقتصادی، چنین وابستگی متقابلی اهمیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مقاوم و سامانه‌های جایگزین را افزایش می‌دهد.
میلیاردها دلار برای نوسازی
پنجمین موضوع، آینده سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوانوردی آمریکاست. به‌گزارش آسوشیتدپرس، کنگره پیشتر ۵/۱۲میلیارددلار برای آغاز نوسازی شبکه کنترل ترافیک هوایی اختصاص داده است. بااین‌حال، دولت ترامپ اکنون خواستار 30میلیارددلار اعتبار اضافی برای تکمیل برنامه نوسازی شده است.
شان دافی معتقد است که کمبود سرمایه‌گذاری طی سال‌های گذشته موجب شده بخش‌هایی از شبکه با تجهیزات فرسوده فعالیت کنند. در مقابل، مساله صرفا افزایش بودجه نیست زیرا اجرای طرح‌های نوسازی در شبکه‌ای که باید بدون توقف فعالیت کند، به برنامه‌ریزی دقیق و مدیریت خطر نیاز دارد بنابراین اختلال اخیر نیز نشان داد که اتصال تجهیزات جدید به سامانه‌های قدیمی، درصورت نبود هماهنگی کافی، می‌تواند مشکلات تازه‌ای ایجاد کند.
هوش‌مصنوعی متهم نیست
ششمین نکته به نقش فناوری‌های جدید مربوط می‌شود. همزمانی اختلال با برنامه توسعه ابزارهای مبتنی بر هوش‌مصنوعی در مدیریت ترافیک هوایی، پرسش‌هایی درباره ارتباط احتمالی این دوموضوع ایجاد کرده است. بااین‌حال، به‌گزارش آسوشیتدپرس، وزیر حمل‌ونقل آمریکا تاکید کرده که سامانه جدید هوش‌مصنوعی عامل اختلال نبوده و مشکل به تجهیزات ارتباطی قدیمی مربوط می‌شده است.
این تمایز اهمیت دارد زیرا توسعه فناوری‌های پیشرفته بدون نوسازی زیرساخت‌های پایه نمی‌تواند به‌تنهایی کارآمدی شبکه را تضمین کند. در واقع، مساله اصلی آمریکا اکنون نه انتخاب میان فناوری قدیمی و جدید بلکه ایجاد سازگاری و قابلیت اطمینان میان اجزای مختلف سامانه است.
آزمون تازه برای واشنگتن
در همین رابطه است که برخی کارشناسان معتقدند بحران اخیر سه‌پیامد مهم خواهد داشت؛ نخست، افزایش فشار بر دولت و کنگره برای تامین منابع نوسازی شبکه هوانوردی. دوم، ضرورت بازنگری در سامانه‌های پشتیبان و شیوه مدیریت اختلالات گسترده به‌گونه‌ای‌که نقص در یک بخش به توقف سراسری منجر نشود. سوم، افزایش حساسیت افکارعمومی نسبت به کیفیت خدمات و زیرساخت‌های حیاتی آمریکا.
به‌گزارش رویترز، این توقف طولانی‌ترین محدودیت سراسری پروازها از زمان حملات 11سپتامبر ۲۰۰۱ محسوب می‌شود. البته ماهیت بحران کنونی فنی بوده و مقام‌های امنیتی آمریکا اعلام کرده‌اند نشانه‌ای از حمله سایبری مشاهده نشده است بنابراین اکنون مساله اصلی دیگر صرفا بازگشت هواپیماها به آسمان نیست بلکه اطمینان از آن است که اختلالی مشابه، دوباره شبکه حمل‌ونقل کشور را متوقف نکند. از این منظر، بحران پروازهای آمریکا را باید هشداری درباره فاصله میان پیشرفت فناوری و کیفیت زیرساخت‌های پایه دانست؛ فاصله‌ای که حتی بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نیز از پیامدهای آن مصون نیست.
منبع : جهان صنعت
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
