بنا به گفته رییس موسسه تحقیقات جمعیت کشور، سازمان ملل در سالهای ۲۰۱۵ و سپس در سال ۲۰۱۷ میلادی با استفاده از آمارهای رسمی منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران به بازنگری پیشبینیهای خود دست زد که به واقعیت نزدیکتر است. رییس موسسه تحقیقات جمعیت کشور معتقد است اختلاف آماری درباره جمعیت ایران بین سازمان ملل و مرکز آمار از پنج سال پیش به دلیل خطا در محاسبه نرخ باروری و سال پایه جمعیتی برای ایران است که با وجود اعتراض رسمی کشورمان همچنان مبنای محاسباتی آنان قرار دارد.
محمدجواد محمودی در نشستی با عنوان با اشاره به تحولات جمعیتی کشور، جمعیت ایران در حال حاضر و چگونگی محاسبه جمعیت را توضیح داد و به همه حرف و حدیثها در خصوص جمعیت ایران پایان داد.
او اظهار داشت: بر اساس آخرین اعلام و گزارش سازمان ملل، جمعیت جهان در سال ۲۰۲۳ برابر هشت میلیارد و ۵۶ میلیون و ۵۰۶ هزار نفر بوده است که این عدد شامل چهار میلیارد و ۶۹ میلیون و ۳۵۲ هزار مرد و ۴ میلیارد و ۲۲ میلیون و ۳۸۳ هزار زن است.
آخرین آمار جمعیتی ایران و علت اختلاف آن با آمارهای جهانی
به گزارش اقتصاددان به نقل از تعادل ، رییس مرکز تحقیقات جمعیت کشور به آخرین تحولات جمعیتی کشورمان اشاره کرد و گفت: در برنامه هفتم پیشرفت ایران پیش بینی شده که به نرخ باروری ۲.۵ برسیم. محمودی با تاکید بر اینکه آمار مربوط به کیفیت تخمین جمعیت از ثبت احوال یا سرشماری نفوس اخذ میشود و در کنار آن هرساله مرکز آمار نیز آماری در این زمینه ارایه میکند، توضیح داد: اگر سازمانهای بینالمللی طرحی را اعلام میکنند، بر اساس استانداردهای آماری است که در کنفرانسهای بینالمللی توسط کارشناسان آمار هر ۱۰ سال یکبار ارایه میشود.
او با بیان اینکه هفته گذشته نمایندگانی از سازمان ملل به ایران آمدند و در مرکز آمار آخرین استانداردهای جمعآوری آمار را تدریس کردند؛ اظهار داشت: در سال ۱۴۰۵ سرشماری جدید نفوس و مسکن در کشور انجام خواهد شد که باید بر اساس آخرین استانداردها باشد.
محمودی در توضیح میزان آمار و جمعیت ایران با اشاره به متغیرهای مورد نیاز برای آمار جمعیت، خاطرنشان کرد: جمعیت سال پایه، نرخ باروری، نرخ امید زندگی از جمله متغیرهایی است که در پیشبینیهای جمعیتی مورد استفاده قرار میگیرد و اگر هر کدام از این متغیرها نادرست باشد، نتیجه نهایی نادرست خواهد بود.
رییس مرکز تحقیقات جمعیت کشور تاکید کرد: سازمان ملل هر دو سال یکبار آمار جمعیتی را ارایه میکند و اگر به آمار اعلام شده از سوی سازمان ملل توجه کنیم و آن را با آمار مرکز آمار کشور مقایسه کنیم، در مییابیم که ریشه اختلاف آمار این دو نهاد از سال ۲۰۱۹ میلادی شروع میشود که در آن سال در آمار سازمان ملل متغیر نرخ باروری کشور را ۲.۱۵ اعلام کردهاند، در حالی که نرخ باروری ۲.۰۱ بوده است.محمودی تاکید کرد: این اشتباه موجب شد مرکز آمارایران بهطور رسمی اعتراض نامهای به سازمان ملل برای به کار بردن نرخ باروری ۲.۱۵ در محاسبات گزارش ارسال کند.
او با بیان اینکه موارد اعتراضی ایران در گزارش سازمان ملل رفع شد اما متغیر جمعیت سال پایه اصلاح نشد، توضیح داد: عدم اصلاح متغیر یا به عبارتی جمعیت سال پایه موجب شد که از سال ۲۰۱۶ میلادی تاکنون اختلاف چند میلیونی بین آمار جمعیتی منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران و سازمان ملل متحد وجود داشته باشد.
محمودی در ادامه این نشست با اشاره به پیشبینیهای آمار ایران گفت: کشور ما ظرفیت ۱۵۰ میلیون جمعیت را دارد، چرا که ایران دارای حدود ۵ درصد از منابع دنیاست؛ اما به گفتهگری بیکر برنده جایزه نوبل اقتصاد؛ مشکل، مدیریت است، نه جمعیت.
از کدام منابع حرف میزنید
علی مرادی، جمعیت شناس در پاسخ به این پرسش که آیا ادعای مطرح شده از سوی رییس مرکز تحقیقات جمعیت کشور مبنی بر ظرفیت ایران برای ۱۵۰ میلیون جمعیت پایه علمی هم دارد یا نه میگوید: متاسفانه مساله اینجاست که مسوولان ما وقتی حرف از ظرفیت میشود تنها پهناوری را در نظر میگیرند و البته این مطلب که اشاره کردهاند ایران دارای ۵ درصد منابع دنیاست نشان میدهد که اخبار و اطلاعاتشان به روز نیست.
او میافزاید: ما همین الان هم با مشکل بزرگ کمبود آب و خشکسالی در کشور مواجه هستیم. مساله دیگر خشک شدن تالابها و دریاچههاست که خود میتواند باعث بروز مهاجرتهای اجباری از برخی شهرها شود یعنی برخی از شهرهای ما در آیندهای نه چندان دور بنا به گفتههای کارشناسان محیط زیست ممکن است دیگر قابلیت سکونت نداشته باشند.
مرادی در ادامه اظهار میدارد: اگر بخواهیم به بحث زیرساختها بپردازیم که متاسفانه از این نظر هم در جایگاهی نیستیم که به راحتی بگوییم میتوانیم ۱۵۰ میلیون نفر جمعیت داشته باشیم. مساله اینجاست که مسوولان در امر افزایش جمعیت راه را اشتباه میروند. اینکه بخواهیم تنها با چند ابلاغیه از سوی وزارت بهداشت و درمان به این مهم برسیم قطعا امکان پذیر نیست.
زیرساختهای اجتماعی و سیاسی و اقتصادی باید اصلاح شوند
این جمعیت شناس در بخش دیگری از سخنان خود به معضلاتی که امروز در جامعه وجود دارد اشاره میکند و میگوید: ما از نظر زیرساختهای اساسی در کشور مشکلات عدیدهای داریم. زیرساختهای اجتماعی که هم شامل درمان و آموزش و پرورش میشود و هم شامل رفاه اجتماعی و امنیت شغلی از سوی دیگر به سلامت روان افراد نیز مربوط است با مشکلات عدیده مواجه است. از نظر سیاسی هنوز برای رسیدن به تعامل با دنیا بین مسوولان ما نقطهنظری مشترک وجود ندارد و از نظر اقتصادی هم که افزایش بیرویه فقر در جامعه و سرکوبهای مزدی و نبود امکانات مهمی از جمله مسکن ارزان قیمت و … مسائلی است که نمیتوان به راحتی از کنار آن گذشت.
او میافزاید: بدون سامان دادن به این موارد نمیتوانیم امید داشته باشیم که بحران پیری جمعیت را با موفقیت پشت سر بگذاریم و همین الان هم جامعه ما با این بحران مواجه شده است. شما نگاهی به وضعیت صندوقهای بازنشستگی بیندازید. تعداد افراد بازنشسته خیلی بیشتر از افرادی هستند که به این صندوقها حق بیمه پرداخت میکنند و همین ناترازی باعث شده تا مشکلات قشر بازنشسته در کشور هم روز به روز بیشتر شود.
اعتماد اجتماعی را بازآفرینی کنیم
امانالله قرایی، جامعه شناس نیز در مورد دلایل پیری جمعیت و راهکارهایی برای افزایش جمعیت به تعادل میگوید: قبل از هر چیز باید اعتماد اجتماعی از دست رفته را بازآفرینی کنیم.این مهم به عهده مسوولان است تا روندی را پیش بگیرند که مردم بتوانند به آنها اعتماد کنند. مدتهای مدیدی است که مردم اعتماد خود را از دست دادهاند. چرا که مسوولان تنها کاری که انجام دادهاند وعده یا شعار بوده و مردم هیچ گام عملی را برای رفع مشکلات شاهد نبودهاند.
او میافزاید: زمانی که ما قشر متوسط جامعه را به مدد راههای اشتباه در مدیریت اقتصادی کشور از بین بردیم و آنها را با افراد بیبضاعت همنشین کردیم در واقع باعث شدیم تا آگاهی در همان قشر بیبضاعت که تاکنون بسیاری از وظایف سنگین از جمله فرزندآوری را به دوش میکشید بالا رفته و به این ترتیب آنها هم حالا میدانند که اگر قرار است آنها گامی در جهت رشد و توسعه کشور بردارند باید از حداقلهایی برخوردار باشند.
این جامعهشناس میگوید: نیروی انسانی بازوی محرک هر کشوری برای رشد و توسعه اقتصادی است وقتی این بازوی محرک به ورطه سالمندی میافتد دیگر نمیتوانیم انتظار داشته باشیم چرخ تولید و صنعت در کشور به درستی بچرخد و رفاه حداقلی را برای افراد آن تولید کند. اما اگر از همان ابتدا این رفاه حداقلی از مردم دریغ شود دیگر آنها جز به منافع شخصی خود به چیز دیگری فکر نمیکنند و نمیتوان آنها را متوجه تاثیر کلان پیری جمعیت بر جامعه کرد.
قرایی در پاسخ به این سوال که زیرساختهای آموزشی و درمانی و … چه میزان برای افزایش جمعیت در کشور مهیاست میگوید: اگر قرار باشد واقع بینانه به موضوع نگاه کنم اصلا نمیتوانم جواب مثبتی به این سوال بدهم. ما در بحث آموزش همین الان هم با مشکل مواجه هستیم کمبود کلاسهای درس به گفته مسوولان آموزش و پرورش، کمبود معلم و از همه مهمتر ترک تحصیل به دلیل فقر اقتصادی مشکلات عمده این بخش هستند. در بخش درمان هم همینطور، بیمارستانها فرسودهاند. نزدیک یک ماه است که پرستاران در شهرهای مختلف کشور دست به اعتراض و اعتصاب زدهاند. هزینه درمان برای اکثریت جامعه کمرشکن است با این شرایط مردم چطور میتوانند تنها به پشتوانه وعدههایی که به آنها داده میشود برای جوانی جمعیت گام بردارند.
او در پایان میگوید: در حال حاضر ما حتی برای تامین آب و غذا هم در برخی شهرها و استانهایمان با مشکل مواجه هستیم تا زمانی که این مشکلات حل و فصل نشوند نمیتوانیم انتظار داشته باشیم آن اعتماد عمومی خدشهدار شده دوباره ترمیم شود و مردم باز عزمی جدی برای پیشبرد اهداف کشور تلاش کنند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
