اقتصاددان : از صعود نفت برنت به بالای ۱۱۷ دلار تا تحولات دیپلماتیک، تاب‌آوری اقتصاد ایران و آینده وزارت نفت
هفته‌ای که گذشت، بار دیگر نشان داد که بازار نفت همچنان مسیر خود را طی می‌کند و کمتر تحت تأثیر سیگنال‌های سیاسی و دیپلماتیک قرار می‌گیرد. قیمت نفت برنت در پایان هفته از مرز ۱۱۷ دلار در هر بشکه عبور کرد. این روند صعودی در شرایطی ادامه یافت که آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت و گازوئیل، لغو تحریم‌های گراهام علیه روسیه، وعده‌های تکراری ترامپ و حتی رفت‌وآمدهای مقامات منطقه‌ای نیز نتوانستند مانع افزایش قیمت‌ها شوند. به نظر می‌رسد عوامل بنیادی بازار، بیش از تحولات سیاسی، در تعیین مسیر قیمت نفت نقش دارند.
در چنین فضایی، روسیه و چین نیز دیپلماسی فعال‌تری را در پیش گرفته‌اند. سفر لاوروف به تهران و دیدار نخست‌وزیر چین با عارف در نشست نخست‌وزیران، همراه با اعلام آمادگی پکن برای گسترش همکاری‌ها، نشانه‌هایی از تلاش این دو قدرت برای پر کردن خلأهای احتمالی و تثبیت موقعیت خود در منطقه است.
با وجود هشدارهای مکرر و فضای پرتنش هفته‌های اخیر درباره احتمال وقوع جنگ، هنوز درگیری گسترده‌ای آغاز نشده است. وضعیت شکننده بسیاری از کشورهای عربی و تداوم ناآرامی‌ها در اروپا، این احتمال را تقویت می‌کند که فعلاً هیچ‌یک از طرف‌ها آمادگی یا تمایل جدی برای ورود به جنگی تمام‌عیار ندارند.در این میان، نگاه‌ها به دو رویداد مهم سیاسی دوخته شده است: انتخابات هفته آینده اسرائیل و انتخابات دو هفته آینده آمریکا. البته هنوز روزنه کوچکی برای موفقیت مذاکرات وجود دارد، اما کمتر کسی به آن امیدوار است.
در صحنه داخلی نیز انتخاب وزیر نفت همچنان یکی از موضوعات اصلی رسانه‌هاست و تقریباً هر روز نام تازه‌ای به‌عنوان گزینه احتمالی مطرح می‌شود. من شخصاً به‌هیچ‌وجه با سپردن سکان یکی از مهم‌ترین وزارتخانه‌های کشور به فردی غیرنفتی موافق نیستم. این موضع را در پیام‌هایی که در شبکه X منتشر کرده‌ام، به‌صراحت بیان کرده‌ام.
در کنار این تحولات سیاسی و اقتصادی، روم‌های کلاب‌هاوس نیز همچنان شلوغ و پرطرفدارند و فضای گفت‌وگوهای شبانه را گرم نگه داشته‌اند.
تحولات سیاسی، اقتصاد مقاومتی و دیپلماسی منطقه‌ای
شنبه؛ تعلیق تحریم‌های روسیه، نگرانی‌های امنیت سایبری و قهرمانی کشتی ایران
امروز ترامپ، دو روز پیش از اجرایی شدن بخش عمده‌ای از تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه، اجرای آن‌ها را به حالت تعلیق درآورد.
هم‌زمان، گمانه‌زنی‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه واشنگتن از ارائه اطلاعات محرمانه به اوکراین درباره حملات قریب‌الوقوع مسکو نیز خودداری کرده است. علاوه بر این، آمریکا محدودیت‌هایی بر نسخه نظامی استارلینک اعمال کرده تا مانع استفاده از آن در پهپادهای اوکراینی شود.
این تحولات، در کنار تصمیمات اخیر واشنگتن، از تغییراتی در نحوه مواجهه آمریکا با روسیه و جنگ اوکراین حکایت دارد.
در حوزه فعالیت‌های شخصی نیز این روزها با مشکلات امنیت سایبری مواجه شده‌ام. وب‌سایت شخصی، صفحه اینستاگرام و کانال تلگرامم به‌شدت مورد حمله افراد ناشناس و هکرها قرار گرفته‌اند. گاهی نیز شاهد نفوذ شماره‌های ناشناس به صفحاتم هستم. به همین دلیل، امروز به موبایل‌شاپ نزدیک خانه مراجعه کردم و برای جلوگیری از ادامه این مزاحمت‌ها، رمزهای عبور حساب‌هایم را تغییر دادم.
در تحلیل امروز بازار نفت، افزایش قیمت نفت در هفته آینده را محتمل دانستم. با توجه به تحولات بازار و محدودیت‌های عرضه، همچنان احتمال تداوم روند صعودی قیمت‌ها را بیشتر می‌دانم.
در عرصه ورزش، امشب تیم کشتی امید ایران در مسابقات لاس‌وگاس آمریکا بر سکوی نخست ایستاد. روسیه و آمریکا نیز در دو سوی ایران قرار گرفتند. اکنون همه نگاه‌ها به مسابقات جهانی کشتی در قزاقستان دوخته شده است.
در هوای مطبوع پاییزی، در تمرین تیم فوتبال باشگاه کارآفرینان شرکت کردم. پس از مرور تکنیک‌های حمله و دفاع، بازیکنان در قالب دو تیم به میدان رفتند. اعضای قدیمی تیم، از جمله من، در ترکیب تیم سفید بازی کردیم و مسابقه با نتیجه ۲ بر ۴ به پایان رسید.
گل نخست بازی را روی پاس محمد مستغنی به ثمر رساندم. البته چند موقعیت گل‌زنی دیگر نیز از دست رفت. در کنار این فعالیت‌ها، مسئولیت کاپیتانی تیم فوتبال باشگاه کارآفرینان نیز به من سپرده شد و از این پس به‌عنوان کاپیتان تیم در کنار دوستان و هم‌تیمی‌ها حضور خواهم داشت.
یکشنبه؛ رأی اعتماد به وزیر دفاع، گفت‌وگو با فایننشال تایمز و بررسی تاب‌آوری اقتصاد ایران
امروز پارلمان با رأی قاطع به وزیر پیشنهادی دفاع رأی اعتماد داد. در این نشست، دکتر پزشکیان اعلام کرد که تلاش این افراد، توان دفاعی کشور را به سطحی رسانده است که به گفته او، قدرت‌های بزرگ به‌راحتی جرئت تجاوز به ایران را ندارند.
ظهر، با وجود لغو جلسه هیئت‌مدیره، در محل اتاق مشترک ایران و عراق با آقای آل‌اسحاق دیدار کردم. در این نشست درباره برنامه‌های آینده اتاق مشترک گفت‌وگو و تبادل‌نظر داشتیم.
پس از آن، در دفتر با طرف قطری درباره یک پروژه بهینه‌سازی انرژی گفت‌وگو کردم.
عصر میزبان اندرو انگلند (Andrew England)، سردبیر خاورمیانه روزنامه فایننشال تایمز بودم که امروز به تهران آمده بود.
نخستین نکته‌ای که در آغاز دیدار مطرح کرد، تعجب از رونق بازارها، شلوغی شهر و حضور گسترده مردم در کافی‌شاپ‌ها و رستوران‌ها بود. به گفته او، فضای عمومی تهران به‌گونه‌ای است که ظاهراً ایرانیان نگرانی چندانی از آغاز قریب‌الوقوع جنگ ندارند.
پرسش‌های او عمدتاً بر تاب‌آوری اقتصاد ایران در برابر پروژه طرد اقتصادی خزانه‌داری آمریکا متمرکز بود.
در پاسخ، با استناد به آمار صادرات نفتی و غیرنفتی شش‌ماهه و همچنین میزان واردات انجام‌شده، تأکید کردم که اقتصاد ایران حتی در صورت تداوم محاصره دریایی، در سال جاری با چالش جدی مواجه نخواهد شد.
همچنین برنامه‌های دولت برای تثبیت قیمت کالاهای ضروری، افزایش مبلغ کالابرگ و مداخله در بازار ارز را تشریح کردم.
در ادامه این گفت‌وگو، این دیدگاه را مطرح کردم که تاب‌آوری اقتصاد جهانی در برابر تداوم این وضعیت، کمتر از تاب‌آوری اقتصاد ایران خواهد بود. از همین رو معتقدم که در نهایت، گشایشی در این زمینه صورت خواهد گرفت.
در همین فضای سیاسی، جی‌دی ونس بار دیگر وارد میدان شد و اعلام کرد که آمریکا به دنبال دریافت «تعهد نهایی و قاطع» از ایرانی‌هاست تا برنامه هسته‌ای خود را احیا نکنند.
او مدعی شد که آمریکا از برخی جهات به پیروزی دست یافته است، اما در عین حال تصریح کرد که طرف مقابل نیز حق تصمیم‌گیری دارد.
ونس همچنین اعتراف کرد که پهپادهای ارزان‌قیمت ایران، شیوه جنگیدن را تغییر داده‌اند. به گفته او، آمریکا ناچار شده بسیاری از تاکتیک‌های نظامی خود را برای سرکوب آتش این پهپادها تغییر دهد.
در تحولی دیگر، امروز پاکستان مرز ریمدان را به روی کالاهای صادراتی و وارداتی ایران بست. هم‌زمان اعلام شد که عاصم منیر به‌زودی راهی ایران خواهد شد. هم‌زمانی این دو خبر، موضوع روابط اقتصادی و سیاسی تهران و اسلام‌آباد را بار دیگر در کانون توجه قرار داد.
انرژی، آینده وزارت نفت و ضرورت بهره‌وری در اقتصاد کشور
دوشنبه؛ بهینه‌سازی مصرف برق، سیاست‌های فروش نفت و فوتبال
امروز تا ظهر دورکاری کردم. هنگام ناهار با جمعی از دوستان اصفهانی که در حوزه انرژی و برق فعالیت دارند، دیدار داشتم.
مدیران اصفهان در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر اقدامات مهمی انجام داده‌اند. آنان بر اساس مطالعات صورت‌گرفته، درصددند ظرفیت ۷۵۰ مگاواتی را از طریق جلوگیری از هدررفت و تلفات انرژی و همچنین استفاده از سیکل ترکیبی احیا کنند.
در این دیدار تأکید کردم که هزینه بهینه‌سازی مصرف انرژی، از جمله تعویض لامپ‌های روشنایی شهری، جایگزینی لوازم خانگی پرمصرف و کاهش تلفات شبکه، به‌مراتب کمتر از هزینه احداث واحدهای جدید تولید برق است.
با این حال، جذابیت دسترسی به منابع ارزی صندوق توسعه ملی موجب شده است که بسیاری از فعالان اقتصادی به احداث نیروگاه‌های خورشیدی علاقه‌مند شوند. این در حالی است که توسعه این نیروگاه‌ها به دلیل محدودیت ظرفیت شبکه انتقال برق، با موانع جدی مواجه است.
به اعتقاد من، در سیاست‌گذاری انرژی باید به هزینه و فایده واقعی طرح‌ها توجه بیشتری شود. بهینه‌سازی مصرف، در بسیاری از موارد می‌تواند با هزینه کمتر، نتیجه مؤثرتری نسبت به احداث ظرفیت جدید داشته باشد.
پس از این نشست، به دفتر شرکت نیکو رفتم و درباره سیاست‌های جدید فروش نفت گفت‌وگو و تبادل‌نظر کردم.
در پایان روز، بلافاصله خودم را به خانه رساندم تا مسابقات فوتبال پرسپولیس با مس و استقلال با گل‌گهر را تماشا کنم. هر دو تیم تهرانی در این دیدارها پیروز شدند.
سه‌شنبه؛ معیارهای انتخاب وزیر نفت و فناوری شیرین‌سازی فرآورده‌های نفتی
امروز با دو نفر از افراد بانفوذ در کارگروه انتخاب وزیر نفت گفت‌وگو کردم.
هر دو معتقد بودند که وزیر جدید نفت باید فردی کلان‌نگر و صاحب نفوذ در حاکمیت باشد. همچنین نباید اداره صنعت نفت را به نیروهای امنیتی یا گروه‌های خاص جنوبی واگذار کند. برخورداری از قاطعیت در تصمیم‌گیری و نفوذ کلام نیز از دیگر ویژگی‌های مورد تأکید آنان بود.
من نیز با این معیارها موافقم، اما معتقدم یافتن فردی که همه این ویژگی‌ها را داشته باشد، بسیار دشوار است.
نامزد وزارت نفت باید از چند مرحله مهم عبور کند. نخست آنکه مورد قبول مدیران و کارشناسان صنعت نفت باشد. در مرحله بعد، رئیس‌جمهور باید او را بپسندد و دستگاه‌های امنیتی نیز صلاحیت وی را تأیید کنند. علاوه بر این، فرد منتخب نباید با مخالفت رهبری مواجه شود و در نهایت نیز باید بتواند رأی اعتماد مجلس را به دست آورد.
بسیاری از نامزدهای مطرح‌شده، مجموعه این شرایط را ندارند. به همین دلیل، به نظر می‌رسد گزینه‌های واقعی انتخاب وزیر نفت به یک یا دو نفر محدود شده باشند.
معتقدم بهتر است وزیر پیشنهادی هرچه سریع‌تر به مجلس معرفی شود تا پیش از آغاز فصل زمستان فرصت کافی برای استقرار تیم مدیریتی خود داشته باشد. تأخیر در این تصمیم، به‌ویژه در شرایط حساس کنونی بازار انرژی، به سود صنعت نفت کشور نیست.
در ادامه برنامه‌های امروز، یکی از دوستان ارومیه‌ای، استادی از دانشگاه سهند را به جلسه آورده بود. این استاد در زمینه شیرین‌سازی مازوت، نفتا و گازوئیل فعالیت‌های ارزشمندی انجام داده و دارای پتنت ثبت‌شده است. او همچنین موفق شده است یک پایلوت صدتنی برای اجرای این فرایند احداث کند.
با توجه به مبلغی که برای احداث واحد فرآوری اعلام کرد، به نظر می‌رسد این فناوری از نظر اقتصادی بسیار مقرون‌به‌صرفه باشد.
اگر کشور بتواند مشکل گوگرد بالای نفت کوره را برطرف کند، بخش مهمی از مشکل تأمین سوخت زمستانی نیروگاه‌ها نیز حل خواهد شد. در چنین شرایطی، مصرف گازوئیل در نیروگاه‌ها می‌تواند به حداقل برسد.
قرار شد پس از انجام چند آزمایش، این پژوهشگر و فناوری او را به اعضای اتحادیه و شرکت نفت معرفی کنم.
پس از آن، جلسه‌ای با یکی از استادان پژوهشگاه صنعت نفت داشتم. در این نشست، علاوه بر بررسی ادعای پژوهشگر دانشگاه سهند درباره فناوری شیرین‌سازی فرآورده‌های نفتی، درباره فعالیت‌های پژوهشگاه صنعت نفت و زمینه‌های همکاری مشترک نیز گفت‌وگو و تبادل‌نظر کردیم.
این استاد برجسته در حال ترجمه کتاب جدید سیمون واتکینز با موضوع بازار جهانی نفت است.
او نکات جالبی درباره نویسنده و محتوای کتاب مطرح کرد که مرا به جمع‌آوری اطلاعات بیشتر با استفاده از هوش مصنوعی علاقه‌مند ساخت.
به نظرم این کتاب می‌تواند برای آشنایی فعالان اقتصادی، دانشجویان و شرکت‌های نفتی با سازوکار بازار جهانی نفت بسیار مفید باشد.
سیمون واتکینز سابقه معامله‌گری در بازار فارکس، مشاوره به صندوق‌های پوشش ریسک و نویسندگی برای رسانه‌هایی مانند OilPrice.com را دارد.
همین سوابق موجب شده است که نگاه او به بازار جهانی نفت، بیشتر نگاهی «درون‌سیستمی» باشد. او بازار را نه‌فقط از منظر نظری، بلکه از زاویه رفتار بازیگران، روندهای کلان و تصمیمات معاملاتی تحلیل می‌کند.
به نظر می‌رسد مخاطبان اصلی کتاب، افرادی هستند که می‌خواهند روندهای کلان بازار نفت را بهتر درک کنند و از این شناخت در تصمیمات اقتصادی و معاملاتی خود بهره ببرند.
صعود قیمت نفت، روابط ایران و عراق و چشم‌انداز جنگ و مذاکره
چهارشنبه؛ نفت ۱۱۲ دلاری، تحولات اروپا و روابط اقتصادی ایران و عراق
امروز در گفت‌وگو با رادیو اقتصاد گفتم: «ابر و باد و مه و خورشید و فلک همه دست به دست هم داده‌اند تا قیمت نفت به ۱۱۲ دلار برسد.»
کاهش عبور نفت از تنگه هرمز و افت شدید ذخایر استراتژیک نفت و گاز موجب شده است که قیمت فرآورده‌های نفتی به‌شدت افزایش یابد. این افزایش قیمت‌ها، نارضایتی‌های اجتماعی را نیز تشدید کرده است.
به اعتقاد من، حوادث و ناآرامی‌های فرانسه، ایتالیا و سایر کشورهای اروپایی نیز ریشه در همین افزایش قیمت انرژی و فشارهای اقتصادی ناشی از آن دارد.
در ادامه فعالیت‌های رسانه‌ای امروز، با شبکه «کرد صد» سلیمانیه گفت‌وگو کردم.
در این مصاحبه، به روابط گسترده ایران و عراق در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اشاره کردم و توضیح دادم که شبکه روابط دو کشور به‌اندازه‌ای گسترده و درهم‌تنیده است که انسداد هر مرز، آثار دردناکی بر بازار عراق خواهد داشت.
تأکید کردم که شبکه ذی‌نفعان و افراد بانفوذ در عراق، از مصرف‌کنندگان کالاهای ایرانی گرفته تا واردکنندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل، اجازه نخواهند داد دولت الزیدی به‌راحتی در مسیر محدودسازی روابط اقتصادی دو کشور حرکت کند.
همان‌گونه که دولت الزیدی در موضوع پروازها ناچار به تجدیدنظر شد، معتقدم در موضوع محدودیت‌های مرزی نیز سرانجام مجبور به بازنگری در تصمیمات خود خواهد شد.
در نهایت، اطلاعیه‌ای از سوی سخنگوی دولت منتشر شد که در آن، بسته شدن مرز چذابه به پروژه طرد اقتصادی آمریکا مرتبط دانسته نشد. در این اطلاعیه، مشکلات زیرساختی مرز چذابه به‌عنوان علت این تصمیم مطرح شده بود.
در همین رابطه، پیامی نیز در شبکه X منتشر کردم و درباره پیامدهای محدودسازی روابط مرزی و اقتصادی ایران و عراق هشدار دادم.
موضوع دیگری که امروز توجهم را جلب کرد، فعالیت کارآگاهان خصوصی در کشور بود.
هفته گذشته در دیدار با معاون قوه قضاییه، پیشنهاد کرده بودم که از ظرفیت کارآگاهان در دادسراها برای انجام تحقیقات استفاده شود.
امروز متوجه شدم که کارآگاهان خصوصی در کشور مشغول فعالیت شده‌اند و برخی مردم برای بررسی سوابق مشتریان، انجام تحقیقات پیش از ازدواج و حتی موضوع خواستگاری از خدمات آنان استفاده می‌کنند تا احتمال گرفتار شدن در دام کلاهبرداران کاهش یابد.
در همین زمینه، تراکت تبلیغاتی یک کارآگاه خصوصی در فضای مجازی توجهم را جلب کرد. در این تراکت، خدماتی مانند کشف خیانت، تحقیقات پیش از ازدواج و بررسی مسائل تجاری معرفی شده بود.
انتشار چنین تبلیغاتی بار دیگر موضوع گسترش خدمات کارآگاهی خصوصی و نقش آن در پاسخ‌گویی به نیازهای تحقیقاتی جامعه را مطرح کرده است.
پنجشنبه و پایان هفته؛ پیام ترامپ، تحرکات دیپلماتیک و کاهش احتمال جنگ
در روزهای پایانی هفته، اخبار مربوط به احتمال وقوع جنگ و ازسرگیری مذاکرات بار دیگر شدت گرفت.
یکی از خبرهای مهم، ارسال پیام شفاهی ترامپ به ایران از طریق عاصم منیر بود. بر اساس خبرهای منتشرشده، این پیام شامل پیشنهاد برگزاری دیدار یا برقراری تماس مستقیم میان دو طرف با هدف حل‌وفصل اختلافات باقی‌مانده بوده است.
هم‌زمان، رویترز اعلام کرد که آلمان، فرانسه و انگلیس برای مذاکره با ایران اعلام آمادگی کرده‌اند.
این سه کشور که به اعتقاد من، خبیثانه از برجام خارج شدند و مکانیسم ماشه را فعال کردند، اکنون در شرایطی از مذاکره و احتمالاً میانجیگری سخن می‌گویند که با نگرانی از گسترش شورش‌ها و ناآرامی‌های اجتماعی در کشورهای خود مواجه‌اند.
به نظر می‌رسد افزایش قیمت انرژی و فشارهای اقتصادی ناشی از آن، محاسبات سیاسی کشورهای اروپایی را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
فاعتبروا یا اولی‌الابصار!
در همین فضای پرتنش، روز پنجشنبه در شبکه X و در پاسخ به دادگار، دیدگاه خود را درباره چشم‌انداز جنگ و تحولات بازار نفت منتشر کردم.
در این پیام تأکید کردم که روند صعودی قیمت نفت برنت و عبور آن از مرز ۱۱۳ دلار در هر بشکه، هم‌زمان با خروج نیروهای آمریکایی از منطقه، احتمال آغاز قریب‌الوقوع جنگ را منتفی می‌کند.
همچنین نوشتم که با توجه به اوضاع اسفبار کشورهای حوزه خلیج فارس، وقوع جنگ حتی پس از انتخابات نیز بعید به نظر می‌رسد.
جمع‌بندی من در این پیام صریح بود: «ایران حمله نکند، دشمنان مرد جنگ نیستند.»
تحولات ساعات پایانی هفته نیز در همین چارچوب قابل بررسی است.
سرانجام در آخرین ساعات جمعه، خبرگزاری رویترز به نقل از ترامپ اعلام کرد که آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد و با ایران مذاکره خواهد کرد.
این موضع ترامپ را می‌توان در کنار تحولات بازار نفت، خروج نیروهای آمریکایی از منطقه و شرایط شکننده کشورهای حوزه خلیج فارس ارزیابی کرد.
همان‌گونه که روز پنجشنبه در شبکه X نوشته بودم، عبور قیمت نفت برنت از ۱۱۳ دلار و تداوم روند صعودی آن، همراه با خروج نیروهای آمریکایی، نشانه‌هایی است که احتمال شروع قریب‌الوقوع جنگ را کاهش می‌دهد.با توجه به وضعیت دشوار کشورهای عربی منطقه و هزینه‌های سنگین اقتصادی و سیاسی یک درگیری جدید، همچنان معتقدم که احتمال جنگ حتی پس از برگزاری انتخابات نیز اندک است.
اعلام ترامپ مبنی بر خودداری از حمله تا پایان انتخابات میان‌دوره‌ای و تمایل به مذاکره، در واقع با همان تحلیلی هم‌خوانی دارد که پیش‌تر مطرح کرده بودم: در شرایط کنونی، تداوم فشارهای اقتصادی و افزایش قیمت انرژی، هزینه ورود به جنگ را برای طرف‌های مقابل به‌شدت افزایش داده است.
در مجموع، هفته‌ای که با تعلیق تحریم‌های روسیه، افزایش قیمت نفت و تحرکات دیپلماتیک آغاز شد، با انتشار خبرهای تازه درباره احتمال مذاکره و کاهش خطر وقوع جنگ به پایان رسید.
با این حال، بازار نفت همچنان مسیر صعودی خود را ادامه می‌دهد و عبور قیمت برنت از مرز ۱۱۷ دلار در پایان هفته نشان می‌دهد که صرف انتشار پیام‌های سیاسی و دیپلماتیک برای تغییر روند بازار کافی نیست.
در داخل کشور نیز تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر وزارت نفت، توجه جدی به بهینه‌سازی مصرف انرژی، استفاده از فناوری‌های جدید فرآوری نفت و فرآورده‌های نفتی و تقویت ظرفیت‌های صادراتی، از موضوعاتی است که اهمیت آن‌ها در شرایط کنونی بیش از گذشته آشکار شده است.
به اعتقاد من، اقتصاد ایران با وجود فشارهای خارجی، همچنان از ظرفیت قابل‌توجهی برای تاب‌آوری برخوردار است. در مقابل، تداوم بحران انرژی و افزایش قیمت نفت، اقتصاد جهانی و به‌ویژه کشورهای مصرف‌کننده را با فشارهای فزاینده‌ای مواجه خواهد کرد.
از همین رو، همچنان بر این باورم که سرانجام راهی برای گشایش در مناسبات اقتصادی و سیاسی پیدا خواهد شد؛ هرچند مسیر رسیدن به آن همچنان دشوار و پرابهام است.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
