هفته دولت فرصتی است برای آنکه بهجای تکرار آمار و گزارشهای رسمی، کارنامه دولت را با وعدههایی که داده و انتظاراتی که ایجاد کرده بسنجیم و در حوزه ارتباطات، این کارنامه قابلدفاع نیست. کافی است وعدههای انتخاباتی مسعود پزشکیان درباره رفع فیلترینگ، بهبود کیفیت اینترنت و ایجاد دسترسی آزادتر و باکیفیتتر به فضای مجازی را کنار وضعیت امروز بگذاریم تا فاصله میان «وعده» و «عملکرد» بهروشنی دیده شود. فیلترینگ همچنان پابرجاست و کیفیت اینترنت نیز نهتنها به نقطه مطلوب نرسیده بلکه همچنان یکی از جدیترین گلایههای مردم و کاربران است. این در حالی است که مسوولان وزارت ارتباطات خود نیز بارها وجود این مشکلات را پذیرفتهاند اما در توضیح چرایی ادامه وضعیت موجود، بیشتر از موانع و نهادهایی سخن گفتهاند که اجازه تصمیمگیری و تغییر را نمیدهند. مساله اینجاست که مردم دولت را با نتیجه کار میسنجند، نه با فهرست موانعی که بر سر راه آن قرار گرفته است.
به گزارش اقتصاددان به نقل از جهان صنعت ، اگر قرار باشد هربار که وعدهای محقق نمیشود، «ملاحظات امنیتی» یا مخالفت دیگران بهعنوان پاسخ مطرح شود، اساسا فلسفه وجودی یک وزارتخانه و مسوولیت وزیر چه خواهد بود؟ وزیر ارتباطات نمیتواند صرفا مشکلات را شرح دهد و سپس مسوولیت حل آنها را به دیگران حواله کند. دولت در زمان انتخابات وعده مشخصی داده و مردم نیز براساس همان وعدهها انتظار تغییر داشتهاند بنابراین اکنون زمان پاسخگویی است، نه تکرار توضیحاتی که درنهایت نتیجهای برای کاربر ایرانی ندارد. واقعیت این است تا زمانیکه تغییری ملموس در وضعیت فیلترینگ، کیفیت و سرعت اینترنت و دسترسی آزاد و پایدار مردم به فضای مجازی ایجاد نشود، سخن گفتن از موفقیت وزارت ارتباطات بیشتر شبیه تلاش برای توجیه یک کارنامه کماثر است تا ارائه یک عملکرد قابل دفاع. اگر فیلترینگ همچنان پابرجا بماند و وعدهها همچنان در حد حرف باقی بمانند، مهمترین پرسش درباره این وزارتخانه این خواهد بود که اگر قرار نیست در مهمترین مطالبه حوزه ارتباطات تغییری ایجاد شود، اساسا این وزارتخانه چه نقشی در حل مساله داشته است؟
فضای مجازی دیگر یک گزینه لوکس نیست
بر همین اساس شهریار شفیعی، رییس هیات علمی آکادمی برند ایران در گفتوگو با «جهانصنعت» گفت: «در شرایط کنونی غلبه نگاه امنیتی بر سایر حوزههای مهم کشور، وضعیتی را به وجود آورده است که هر فردی بخواهد درباره مسائل مختلف کشور اظهارنظر یا تحلیلی ارائه کند، پیش از هرچیز با مجموعهای از ادله و استدلالهایی مواجه میشود که عمدتا با رویکرد و سویهای امنیتی مطرح میشوند. بهعنوان مثال زمانی که گفته میشود حوزه اقتصادی کشور با آسیبهای جدی مواجه است، نرخ بیکاری افزایش یافته، اقتصاد دیجیتال آسیب دیده، گرانی و کمبود بنزین میتواند در آینده نزدیک به تشدید تورم منجر شود و مجموعه این مسائل نیازمند راهحلهای منطقی و بستههای حمایتی است، یکی از پاسخهای رایجی که دریافت میشود این است که فضای مجازی عرصه و آوردگاه دشمنان است و نمیتوانیم آن را به این سادگی رها کنیم.» او ادامه داد: «فارغ از اینکه این استدلال تا چه اندازه درست و قابل دفاع است، پیش از هرچیز باید به وعدههایی بازگردیم که آقای پزشکیان پیش از انتخابات ریاستجمهوری مطرح کرد. اگر هر فردی بتواند در زمان انتخابات وعدههای مختلفی ارائه کند و پس از آن به هر دلیل و بهانهای از اجرای آنها فاصله بگیرد، درنهایت با نوعی «رویافروشی» بسیار مبتذل مواجه خواهیم شد. اگر رییسجمهور نتواند بر وعدهها و تعهداتی که پیش از انتخابات مطرح کرده است پایبند بماند، این پرسش جدی مطرح میشود که اساسا چه کسی قرار است به وعدههای خود عمل کند؟»
او گفت: «ما در حال حاضر از بخش قابلتوجهی از آنچه آقای پزشکیان پیش از انتخابات مطرح کرده بود، تحقق عملی و ملموسی ندیدهایم حتی موضوع بازشدن واتساپ نیز به آن شکلی که پیش از این مطرح میشد، محقق نشده است. اگر از موضوعاتی مانند اینترنت طبقاتی و انواع خطوط سفید نیز صرفنظر کنیم و اساسا وارد این بحثها نشویم، همچنان با یک واقعیت بسیار مهم مواجه هستیم: سفره مردم کوچکتر شده و جامعه بهصورت جدی و ضروری نیازمند رونق اقتصادی است. در چنین شرایطی کشور همزمان با درگیریها و محدودیتهای متعددی در حوزههای مختلف مواجه است. از یک سو امکان صادرات نفت با محدودیتهایی روبهرو شده، از سوی دیگر تنگه هرمز با مشکلات و چالشهایی مواجه است و کشورهای پیرامونی نیز تحت فشار آمریکا قرار دارند و ممکن است از همکاری با ایران خودداری کنند. همچنین ذخایر ارزی کشور با مساله انسداد مواجه شده است.»
فضای مجازی را با دست خودمان تعطیل نکنیم
شفیعی افزود: «پرسش اساسی این است که این مجموعه از شرایط و مشکلات چگونه و با چه استدلالی میتواند ما را به این نتیجه برساند که فضای مجازی نیز باید بسته یا محدودتر شود؟ من درک نمیکنم که چگونه میتوان از این مقدمات به چنین نتیجهای رسید و تصور نمیکنم هیچ صاحبنظری نیز بتواند بهصورت منطقی از این مقدمات، چنین نتیجهای استخراج کند که همزمان با سایر فشارها، همین بازار کوچک داخلی و ظرفیت محدود موجود در فضای دیجیتال را نیز خودمان با دست خودمان تعطیل کنیم. اگر تنگه هرمز از سوی دیگری با محدودیت مواجه شده است، اگر امنیت فضای هوایی کشور از جای دیگری دچار تهدید شده، اگر انواع و اقسام داراییهای کشور توسط دیگران مصادره یا مسدود شده، آیا منطقی است که خودمان نیز به این مجموعه فشارها اضافه کنیم و بازار دیجیتال کشور را ببندیم و عملا بیش از پیش خودمان را تحت فشار قرار دهیم؟» او گفت: «این نوع نگاه حتی اگر از سوی هر فرد یا نهادی با عنوان «امنیت» مطرح شود، به نظر من به هیچوجه محل اعراب ندارد. مسائل امنیتی را باید در جای خود و از مسیرهای تخصصی و متناسب با همان حوزه حل کرد. مردم عادی که در جامعه زندگی میکنند و تلاش دارند یک لقمه نان به خانه خود ببرند، کسبوکاری راه بیندازند یا یک معامله اقتصادی انجام دهند، نه افراد خارجی هستند و نه جاسوس. حتی اگر فرض کنیم چنین افرادی در میان مردم وجود داشته باشند، این سوال مطرح میشود که دستگاههای امنیتی کجا بودهاند که چنین تعداد قابلتوجهی از افراد خارجی و جاسوس در کشور حضور پیدا کردهاند؟ بنابراین از هر زاویهای که به این استدلال نگاه کنیم، به نظر میرسد که منطق قابل دفاعی پشت آن وجود ندارد.»
شفیعی خاطرنشان کرد: «فضای مجازی باید بازتر شود. تجربه پلتفرمهای داخلی که در سالهای اخیر فعالتر شدهاند نیز نشان داده است که این پلتفرمها نمیتوانند به این سادگی جایگزین پلتفرمهایی شوند که طی سالیان طولانی در آنها سرمایهگذاری شده و کاربران، کسبوکارها و فعالان مختلف در آنها جایگاه خود را ایجاد کردهاند. فضای اینترنت دیگر محیطی نیست که بتوانیم درباره آن بگوییم یک «آپشن لوکس» است و اگر وجود نداشته باشد، اتفاق خاصی رخ نمیدهد. اینترنت و فضای مجازی امروز بخشی از زیرساخت زندگی، فعالیت اقتصادی و ارتباطات اجتماعی مردم است. فضای مجازی در شرایط امروز جامعه به نوعی مانند ترمز و گاز یک خودرو است یعنی دیگر یک امکان جانبی و تجملاتی محسوب نمیشود، بلکه به یکی از نیازهای اساسی و در زمره حقوق اولیه مردم تبدیل شده است و باید این حق و امکان در اختیار آنها قرار گیرد.»
خطر ورود کشور به ابربحران
رییس هیات علمی آکادمی برند ایران ادامه داد: «در چنین شرایطی باید بنگاههای اقتصادی، کنشگران اقتصادی و حتی کنشگران آزاد فعال در این حوزه تقویت شوند. در همه جای دنیا، برای چنین شرایطی انواع بستههای حمایتی طراحی و اجرا میشود تا شرکتهای کوچک، کسبوکارها و فعالان اقتصادی بتوانند از یک دوره بحران عبور کنند. اما ما نهتنها شاهد چنین حمایتها و بستههای حمایتی نیستیم بلکه حتی همان مسیرهای کوچک و محدود موجود برای فعالیت اقتصادی و کسب درآمد را نیز مسدود میکنیم. از سوی دیگر با توجه به موجهای بعدی تورمی که احتمالا در پیش خواهد بود، بعید میدانم اساسا در آینده جایی برای گفتوگو باقی بماند. چیزی که در چنین شرایطی با آن مواجه خواهیم شد، خشم خواهد بود. تا زمانی که امکان گفتوگو وجود دارد، خواهش من از دولت این است که این فرصت را مغتنم بشمارد و پیش از آنکه نارضایتیهای موجود به خشم عمومی تبدیل شود، پاسخی منطقی به مطالبات و مشکلات مردم ارائه دهد و برای آنها راهحلی عملی پیدا کند.»
شفیعی همچنین گفت: «اینکه در مواجهه با هر مسالهای، به جای بررسی ریشههای مشکل، گفته شود مردم مقصر هستند، در واقع توهین به شعور مردم است. برداشت من این است که اگر دولت تا همین اوایل پاییز نتواند پاسخهای منطقی و عملی برای نیازهای مهم و روزمره مردم پیدا کند، کشور از مرحله بحران وارد مرحلهای از «ابربحران» خواهد شد؛ بحرانی که در آن، آنچه پس از آن شکل میگیرد، ممکن است دیگر صرفا ماهیت اقتصادی نداشته باشد. بنابراین بار دیگر تاکید و خواهش میکنم که این نگاه اصلاح و منطقیتر شود. به جای آنکه مسائل روزمره مردم صرفا از دریچه امنیتی دیده شود، باید به این واقعیت توجه کرد که مردم حق زندگی دارند و یکی از حقوق اولیه آنها این است که درآمد مناسب و امکان کسب درآمد داشته باشند.» او در پایان گفت: «امروز یکی از مهمترین عرصههای کسب درآمد برای مردم، فضای مجازی و اقتصاد دیجیتال است. همه مردم امکان راهاندازی کارگاه، کارخانه یا کسبوکارهای سنتی بزرگ را ندارند. برای بسیاری از افراد، فضای مجازی تنها یا یکی از مهمترین بسترهای فعالیت اقتصادی، ارائه خدمات، فروش محصولات و ایجاد درآمد است. بنابراین بار دیگر تاکید میکنم که دولت باید در قبال این حوزه، نگاهی منطقیتر، عملیتر و سریعتر داشته باشد و به جای آنکه محدودیتهای موجود را افزایش دهد، برای حفظ و تقویت ظرفیتهای اقتصادی و اجتماعی فضای مجازی و حمایت از فعالان این حوزه، راهحلهای عملی و فوری ارائه کند.»
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
