مهندس علی انوری معمار شبکه متاص(مرجع تحلیل اقتصاد و صنعت) و عضوشورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت :بودجه ۱۴۰۵؛ چرا ۶۰٪ آن خارج از دید بودجه عمومی است؟
۱) صورتمسئله
در اغلب روایتهای رسمی و رسانهای از بودجه، تمرکز بر بودجه عمومی دولت، مالیاتها، یارانهها و حقوق کارکنان است.
این در حالی است که بخش غالب بودجه کشور در جایی جریان دارد که کمتر دیده و کمتر تحلیل میشود: بودجه شرکتهای دولتی.
نادیدهگرفتن این بخش، به معنای نادیدهگرفتن محل اصلی اثرگذاری بودجه بر صنعت، انرژی، قیمت تمامشده و کارایی اقتصادی است.
۲) اعداد کلیدی
بر اساس لایحه بودجه ۱۴۰۵:
بودجه کل کشور: حدود ۱۴۴۴ همت
بودجه شرکتهای دولتی: حدود ۸۹۰ همت
سهم شرکتهای دولتی از بودجه کل: حدود ۶۰٪
بودجه عمومی دولت: حدود ۵۹۵ همت
به بیان روشن، بیش از نیمی از تصمیمات بودجهای کشور خارج از بودجه عمومی گرفته میشود.
۳) چرا این بخش برای صنعت تعیینکننده است؟
شرکتهای دولتی فعال در حوزههای:
انرژی (نفت، گاز، برق)
آب و زیرساخت
حملونقل
صنایع مادر و زنجیرههای بالادستی
مستقیماً تعیین میکنند:
قیمت و پایداری انرژی برای بنگاهها
کیفیت زیرساخت تولید
هزینههای لجستیک و تأمین
و نهایتاً رقابتپذیری صنعت
با این حال، شفافیت عملکرد، سنجش بهرهوری و پاسخگویی این بخش، بهمراتب ضعیفتر از بودجه عمومی است.
۴) ریسک پنهان بودجه برای صنعت
وقتی تمرکز اصلاحات بر بودجه عمومی قرار میگیرد:
فشار به مالیات، قیمتها و مصرف منتقل میشود
اما هسته اصلی ناکارآمدی بودجهای بدون اصلاح ساختاری باقی میماند
در این وضعیت، صنعت همزمان:
مالیات بیشتری میپردازد
انرژی گرانتری خریداری میکند
و با زیرساخت ناکارآمدتری فعالیت میکند
بیآنکه منبع اصلی اتلاف منابع اصلاح شده باشد.
۵) پرسش کلیدی صنعت
هر تحلیل صنعتی از بودجه ناگزیر باید از این پرسش آغاز شود:
در بودجه ۸۹۰ همتی شرکتهای دولتی،
کدام شرکتها، با چه کارکردی، بیشترین اثر را بر هزینه تولید، انرژی و زنجیره تأمین صنعت دارند؟
بدون پاسخ به این پرسش، هر سیاست حمایتی یا اصلاح مالیاتی، ناقص و کماثر خواهد بود.
جایگاه این یادداشت
این متن، یادداشت شماره ۱ از مجموعه
«بودجه ۱۴۰۵ | روایت صنعتی و تصمیممحور»
در چارچوب مرجع تحلیل اقتصاد و صنعت است و یادداشتهای بعدی، هر یک به یک بُعد مشخص از بودجه خواهند پرداخت.
ایمیل نویسنده :
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
