آینده‌نگاری راهبردی در توسعه حمل‌ونقل ریلی

دکتر فرشید کریمی دروئی با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : صنعت حمل‌ونقل ریلی، به مثابه ستون فقرات توسعه پایدار و  یکپارچه‌سازی اقتصادی، در پرتو  تحولات بی‌سابقه  قرن بیست‌ویکم، با آینده‌ای همراه با عدم‌قطعیت‌های ژرف مواجه است. پویایی‌های حوزه فناوری‌های پیشرفته، نوسان‌های اقتصادی، تحولات ژئوپلیتیک، الزامات فزاینده محیط‌زیستی و تغییر ترجیحات اجتماعی، لزوم عبور از پارادایم سنتی برنامه‌ریزی خطی و اتخاذ رویکردی نظام‌مند، مشارکتی و آینده‌نگر را بیش از پیش آشکار ساخته است. این مقاله با هدف طراحی و تبیین یک چارچوب جامع و عملیاتی برای آینده‌نگاری راهبردی در حوزه حمل‌ونقل ریلی، به روش تحلیل اسنادی و با بهره‌گیری از چارچوب‌های مرسومی چون تحلیل لایه‌ای علتها (CLA)، تحلیل روندهای پیشران و سناریونویسی تدوین شده است.مقاله حاضر در گام نخست، بر ضرورت شفاف‌سازی مأموریت و تعیین دقیق افق زمانی و جغرافیایی مطالعه تأکید می‌ورزد. در گام بعدی، با استفاده از چارچوب تحلیلی STEEP، طیف وسیعی از عوامل کلیدی و روندهای پیشران مؤثر بر آینده این صنعت در ابعاد اجتماعی، فناورانه، اقتصادی، محیط‌زیستی و سیاسی-حقوقی، استخراج و دسته‌بندی می‌شوند. آنگاه با به‌کارگیری ماتریس تأثیر-عدم‌قطعیت، عوامل دارای بیشترین تأثیرگذاری و در عین حال بیشترین میزان ابهام، به عنوان عوامل کلیدی عدم‌قطعیت شناسایی و معرفی می‌گردند. این عوامل، خمیرمایه اصلی خلق سناریوهای آینده هستند.
مقاله با تشریح شیوه ترکیب منطقی حالت‌های مختلف این عوامل، فرآیند ساخت سناریوهای بدیل را که هر یک روایت منسجمی از یک آینده محتمل ارائه می‌دهند، تشریح می‌کند. این سناریوها نه به‌منزله پیش‌بینی، بلکه به عنوان ابزاری برای «آزمون فشار» راهبردها و غنی‌سازی گفتمان راهبردی به‌کار می‌روند. در ادامه، با آزمودن گزینه‌های سیاستی و طرح‌های توسعه در برابر هریک از سناریوها، راهبردها به سه دسته راهبردهای قوی (بدون پشیمانی)، راهبردهای قابل تطبیق (نشانه‌محور) و راهبردهای موقعیتی تقسیم‌بندی می‌شوند. این طبقه‌بندی، تصمیم‌گیران را قادر می‌سازد تا منابع را به سوی اقداماتی هدایت کنند که در طیف وسیعی از شرایط آتی، تاب‌آور و سودمند باقی می‌مانند. در نهایت، اهمیت نظارت مستمر بر نشانگرهای کلیدی و بازنگری ادواری چارچوب آینده‌نگاری، به عنوان حلقه تکمیل‌کننده این فرآیند چرخه‌ای مورد تأکید قرار می‌گیرد.یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که آینده‌نگاری راهبردی، با تبدل عدم‌قطعیت از تهدید به فرصت، ظرفیت بی‌بدیلی برای تقویت تاب‌آوری نظام حمل‌ونقل ریلی، بهینه‌سازی سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی کلان و هدایت هوشمندانه این صنعت به سمت آینده‌ای پایدار و رقابت‌پذیر فراهم می‌آورد. این چارچوب می‌تواند به عنوان نقشه راهی علمی، در اختیار سیاست‌گذاران، مدیران ارشد، برنامه‌ریزان و پژوهشگران حوزه حمل‌ونقل قرار گیرد تا از رهگذر یک درک مشترک از چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو، اقدامات امروز را برای مواجهه با فرداهای نامعلوم مهیا سازند.

لطفاجهت مطالعه  ادامه مقاله روی لینک زیر ضربه بزنید :

مقاله اینده نگاری

 

مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.

ع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 + 15 =