تنها یک معامله کلان میتواند احتمال جنگ منطقه ای درخاورمیانه را برای همیشه منتفی کند
سید حسین موسویان با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : حمله اسرائیل به سرکنسولگری ایران در دمشق و شهادت تعدادی از فرمانده هان ارشد نظامی موجب تقابل نظامی ایران و اسرائیل شد. ایران در پاسخ به تجاوز اسرائیل، بزرگترین حمله موشکی و پهبادی به خاک اسرائیل بعد از جنگ ۱۹۶۷ اعراب و اسرائیل را انجام داد. اسرائیل اعلام کرده که علیرغم ریسکها، اقدام مقابله به مثل خواهد کرد. واقعیت این است که حدود یک دهه جنگ سایه اسرائیل و ایران بسمتی میرود که ممکن است وضعیت به یک جنگ علنی و کامل تبدیل شود. این میزان دشمنی بین دوطرف میتواند منجر به جنگ گسترده تر در خاورمیانه شود.
منطقه و جهان با شش واقعیت مواجه است:
اول: منطقه خاورمیانه در چند دهه گذشته بخاطر بحرانها و جنگ ها دچار گسترش تروریسم ،افراط گرایی، قومیت گرایی، فساد و نهایتا ظهور بازیگران غیر دولتی شده است. جنگ ها و بحرانهایی همچون: بن بست مذاکرات پروسه صلح اسرائیل و فلسطین، حملات نظامی شوروی و آمریکا به افغانستان، تقابلات نظامی اسرائیل با فلسطینی ها و لبنانیها، حملات نظامی عراق به ایران و کویت؛ حملات نظامی آمریکا به عراق و افغنستان، حمله نظامی ناتو و برخی کشورهای عربی به لیبی و حمله نظامی عربستان به یمن.
دوم: خروج آمریکا از برجام، دشمنی های ایران و آمریکا و تقابلات منطقه ای آنها را افزایش داد و اوضاع وخیم تر شد.
سوم: خاورمیانه بعد از اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ اسرائیل و حماس درحاد ترین شرایط نظامی-امنیتی-سیاسی قرار گرفته و خطر گسترش جنگ به کل منطقه بیش ازهرزمان جدی شده است. بیش از صد هزار نفر کشته، زخمی و اسیر گردیده و بیش از دو میلیون فلسطینی آواره شده اند.
چهارم: اسرائیل و ایران در چهار دهه گذشته در تقابل بوده اما هیچکدام موفق به شکست قطعی دیگری نشده است. ناتو با تمام ظرفیت از اسرائیل حمایت کرده و خواهد کرد. از طرف دیگر، درجریان تجاوز عراق به ایران دردهه ۱۹۸۰، همه قدرتهای جهانی و منطقه ای با تمام ظرفیت از صدام متجاوز حمایت کردند اما ایران به تنهایی توانست از حاکمیت و تمامیت ارضی خود دفاع کند و بعد ازآن هم توان نظامی خود را بسیار بیشتر افزایش دهد. ادامه این تقابل برنده ای ندارد.
پنچم: نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل بدنبال افزایش تنش و کشاندن آمریکا به جنگ علیه ایران است. حمله اسرائیل به سرکنسولگری ایران در راستای همین استراتژی بود.
ششم: خاورمیانه بخاطر بحرانهای متعدد در آستانه سقوط است و تحمل یک جنگ دیگر را ندارد. اجماع غالب بین المللی این است که جنگ بین اسرائیل و ایران، میتواند منجر به جنگ منطقه ای و یک فاجعه دیگری شود که هیچ برنده ای نخواهد داشت.
علیرغم چنین وضعیت تاسف انگیزی، قدرتهای منطقه ای وجهانی بجای تلاش برای یک راه حل جامع به منظورتامین صلحی پایداردرمنطقه، بر راه حلهای کوتاه مدت متمرکز هستند.
دردوره ماموریتم به آلمان دردهه ۱۹۹۰، روابط ایران و آلمان یک دوره تعامل سازنده تجربه کرد که نتایجی منطقه ای و بین المللی داشت. در آن مقطع دو کشوربه موازات توسعه روابط دوجانبه، درمورد بسته بزرگتری گفتگو کردند که شامل:
۱) میانجیگری صدراعظم آلمان برای رفع خصومتهای آمریکا و اسرائیل با ایران،
۲) تشکیل گروهای کاری مشترک بین ایران و غرب در چهار موضوع مهم مورد اختلاف یعنی سلاحهای کشتار جمعی، تروریسم، حقوق بشر و پروسه صلح و
۳) ایجاد یک سیستم همکاری و امنیت جمعی در حوزه خلیج فارس بین ایران، عراق، عربستان و سایر کشورهای عربی خلیج فارس.
اگرآمریکا در آن مقطع با این بسته کلان همراهی کرده بود، امروز شرایط منطقه و روابط ایران و غرب متفاوت بود.
همانطور که در کتاب “ایران و اروپا؛ فرصتها و چالشها” تشریح کرده ام، گفتگوهای صدراعظم کهل و رئیس جمهورهاشمی رفسنجانی موجب شد که سفرها و همکاریهای متقابل سیاسی-اقتصادی- پارلمانی- فرهنگی و همکاریهای اقتصادی ایران با آلمان گسترش چشمگیری یافت، آلمان در نشستهای ناتو و گروه کشورهای صتعتی غرب (جی ۷ ) با سیاست آمریکا برای تحریم و فشارایران مخالفت کرد و بیشترین اعتبارات بانکی و بیمه ای جهان را در اختیار ایران گذاشت تا تهران بتواند پروسه بازسازی خرابیهای جنگ را تسریع کند.
چنین روند همکاریهای بین ایران و آلمان، موجب شد که بزرگترین تبادل انسانی بین حزب الله لبنان و اسرائیل در نیمه دهه ۱۹۹۰ انجام شد و امید تحولات بیشتر درمسیر صلح را بوجود آورد. روزنامه آیریش تایمز نوشت: ” در یک تبادل پیچیده و بعد از ماهها مذاکره اشمید باور وزیر مشاور صدراعظم آلمان با تهران، دمشق، بیروت و تل آویو؛ مبادله انسانی بزرگ صورت گرفت وجنازه دوسرباز اسرائیلی و ۱۷ اسیر آنتوآن لحد با ۴۵ اسیرو ۱۴۱ جنازه مبارزین لبنان وحزب الله تبادل شد”.
بعد از این تبادل با مقامات آلمانی گفتگوهایی برای خاتمه بخشیدن به تقابلات نظامی اسرائیل و حزب الله لبنان داشتم بر این اساس که:
۱) اسرائیل نیروی نظامی خود را از جنوب لبنان خارج و به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان احترام بگذارد، ومتقابلا
۲) حزب الله هم از حمله نظامی به شمال اسرائیل خوداری کند.
مقامات ایران و لبنان و اسرائیل نسبت به این ایده نظر مثبت داشتند. اما نهایتا این تلاشها و ابتکارات شکست خورد چون آمریکا با دو ایده کلیدی ابتکار مشترک ایران و آلمان یعنی:
۱) ایجاد سیستم همکاری و امنیت در خلیج فارس، و
۲) تشکیل گروهای کاری مشترک ایران و غرب برای گفتگو در مورد سلاحهای کشتار جمعی، تروریسم، پروسه صلح و حقوق بشر مخالفت کرد.
اما این سابقه تاریخی میتواند مورد استفاده قرار گیرد. بدیهی است که گفتگوهای مستقیم ایران و آمریکا، پایان بخشیدن به جنگ غزه، ابتکاری برای آتش بس بین اسرائیل و ایران و گفتگوهای هشت کشور حاشیه خلیج فارس برای ایجاد یک مکانیزم همکاری جمعی؛ نیازهای اساسی برای حصول یک بسته توافق کلان و جامع جهت صلح و ثبات و امنیت پایدار در خاورمیانه خواهد بود.
خاورمیانه خسته و مجروح و در آستانه سقوط است. تمام توافقات کوتاه مدت و موردی در چند دهه گذشته به شکست انجامیده است. زمان یک گفتگوی کلان منطقه ای و بین المللی برای ایجاد صلحی پایداردر خاورمیانه فرا رسیده است. چنین امر مهمی نیازمند جسارت و شجاعت رهبران قدرتهای منطقه ای و جهانی است.
Iran-Israel tensions: Only a grand bargain in the Middle East can avert regional war
https://www.middleeasteye.net/opinion/iran-israel-tensions-grand-bargain-avert-regional-war
All piecemeal, short-term remedies in past decades have failed. Regional and international actors must come together for a broad and sustainable peace
۱۸ April 2024
The developing Israel-Iran military conflict, which saw Tehran retaliate with a massive drone and missile barrage after Tel Aviv assassinated senior Iranian commanders at the country’s consulate in Damascus, marked one of the largest direct military assaults on Israel since the 1967 war.
Israel has vowed to retaliate, despite the risks, as a decade of shadow war between Iran and Israel expands into a possible direct military conflict. This underscores the deep-seated tensions between the two states, highlighting the potential for a wider war in the region.
The region and the world are now faced with six realities.
Firstly, in recent decades, the Middle East has been gripped by turmoil amid the failure of the Israel-Palestine peace process; military interventions by Russia and the US in Afghanistan; confrontations between Israel and Lebanon; Iraqi invasions of Iran and Kuwait; the US war on Iraq; Nato and Arab intervention in Libya; the Syrian war; and the Saudi war on Yemen. These events have fuelled the spread of terrorism, sectarianism, corruption and the rise of non-state actors.
Secondly, the US withdrawal from the Iran nuclear deal intensified hostilities between the US and Iran, in addition to military confrontations across the region.
Top of Form
Bottom of Form
Top of Form
Bottom of Form
Thirdly, since 7 October and the launch of the Gaza war, the Middle East has been engulfed in a dire military, security and political situation, with the threat of regional war more serious than ever before. More than 100,000 people have been killed, wounded or captured, with more than two million Palestinians displaced in Gaza.
Fourthly, during the past four decades, Iran and Israel have never been able to defeat each other. The US and Nato will continue to defend Israel with their full capacities. But during the eight-year Iran-Iraq War in the 1980s, although global and regional powers backed Saddam Hussein, Iran was able to defend its territory – and its military power has only increased since then. A continuing confrontation is not in anyone’s interests.
Fifthly, Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu has tried to escalate tensions and push the US into war with Iran. The attack on Iran’s consulate was in line with this strategy.
And finally, the Middle East is at the brink of collapse amid multiple crises. It cannot tolerate another war. There is broad consensus that a war between Iran and Israel would drag the region into another catastrophe where everyone loses.
Verge of collapse
Despite this unfortunate situation, global and regional powers are mainly focused on short-term diplomacy, rather than substantial efforts towards a broad initiative to achieve long-term peace and stability in the region.
During my mission to Germany as Iranian ambassador in the 1990s, German-Iranian relations experienced a period of constructive and productive engagement, which had broader regional and international implications.
In parallel to expanding bilateral relations, the two capitals were working on a comprehensive package that included mediation by the German chancellor to alleviate hostilities between Iran and the US-Israel axis; establishing joint working groups between Iran and the West on weapons of mass destruction, terrorism, human rights and the peace process. If the United States had cooperated, the conditions in the Middle East today and Iran’s relations with the West would have been different.
As I explain in my book Iran-Europe Relations: Challenges and Opportunities, talks between Germany’s then-chancellor, Helmut Kohl, and Iran’s then-president, Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, reached a high level. Bilateral visits and cooperation promoted political, cultural and economic collaboration between Iran and Germany, which opposed US sanctions and pressure policies towards Iran. Germany also provided significant banking and insurance credits to Iran to speed up reconstruction after Iraq’s invasion.
Ultimately, through German-Iranian cooperation and negotiations with regional states, the largest humanitarian exchange between Israel and Lebanon’s Hezbollah took place in the mid-1990s. and raised hopes of a wider- ranging deal to bring peace to Israel’s northern border.
“In a complicated exchange that took months to negotiate – involving German mediation between Beirut, Damascus, Tehran and Tel Aviv – the bodies of two Israeli soldiers were handed over to Israel by Hezbollah and the group also freed 17 prisoners from the Israeli-backed South Lebanon Army.
In return, Israel dug up and returned the corpses of 141 Hezbollah fighters killed in the past decade and a half of bitter clashes, and ordered the release of 45 Hezbollah prisoners from Israel-backed South Lebanon Army (SLA) run Khiam Jail in south Lebanon,” reported The Irish Times.
Direct US-Iran negotiations, an end to the Gaza war, a ceasefire between Israel and Iran would be essential to such a comprehensive approach.
Following this exchange, German authorities and I discussed a broader initiative to resolve the Israel-Lebanon conflict based on Israel withdrawing its military forces from southern Lebanon and respecting Lebanon’s national sovereignty; and Hezbollah refraining from launching military attacks on northern Israel.
German, Israeli and Iranian representatives supported the proposal, but it ultimately failed after the US declined to back two key initiatives: the establishment of a collective cooperation system in the Gulf, and the creation of joint working groups between Iran and the West on weapons of mass destruction, terrorism, human rights and the peace process.
But this important historical precedent can still be utilized. Direct US-Iran negotiations, an end to the Gaza war, an initiative on a ceasefire between Israel and Iran, and a regional dialogue among Gulf countries would be essential to such a comprehensive approach.
The Middle East is tired and wounded, a failed region on the verge of collapse. All piecemeal, short-term remedies in past decades have failed. It is time for a regional and international grand bargain to bring a broad and sustainable peace. This requires audacity and courageous decisions by the leaders of global and regional powers alike.
The views expressed in this article belong to the author and do not necessarily reflect the editorial policy of Middle East Eye.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
