مهندس علی انوری معمار شبکه متاص (مرجع تحلیل اقتصاد و صنعت) و عضوشورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان در مورد مجمع ۱۲ اسفندنوشت : مومی عادی بهطور فوقالعاده اتحادیه صنایع بازیافت ایران در ۱۲ اسفند، صرفاً یک رویداد انتخاباتی یا اداری نیست.
این مجمع میتواند به «نقطه تنظیم حکمرانی یک صنعت» تبدیل شود؛ صنعتی که در سیاستهای محیطزیستی، زنجیره تأمین مواد اولیه، اشتغال شهری و اقتصاد چرخشی نقش کلیدی دارد.
اما پرسش اصلی این است:
آیا ساختار تشکلی بازیافت در ایران، متناسب با این نقش راهبردی طراحی شده است؟
تصویر موجود؛ یک اتحادیه، یازده عنوان تخصصی
در کنار عنوان «اتحادیه صنایع بازیافت ایران» که بهعنوان تشکل عام شناخته میشود (با سابقه تأسیس از ۱۳۸۷)، دستکم یازده عنوان تخصصی در این حوزه فعال هستند:
✔️ انجمن صنعت کمپوست (پسماند تر)
✔️ انجمن صنایع بازیافت منسوجات
✔️ انجمن صنایع بازیافت چوب و کاغذ و فرآوردههای سلولزی
✔️ انجمن صنایع بازیافت فرآوردههای شیمیایی و پتروشیمیایی
✔️ انجمن صنایع بازیافت پلیمر
✔️ انجمن صنایع بازیافت فلزات
✔️ انجمن صنایع بازیافت کانیهای غیرفلزی
✔️ انجمن صنایع دمونتاژ
✔️ انجمن مهندسی سبز
✔️ انجمن صنایع بازیافت سلولزی ایران (تشکیل در ۱۴۰۴)
✔️ انجمن صنایع بازیافت فلزات ایران (تشکیل رسمی اخیر)
تکثر، ذاتاً منفی نیست؛ اما وقتی میان اتحادیه عام و این انجمنها رابطه ساختاری مشخص و تعریفشدهای وجود نداشته باشد، مسئله آغاز میشود.
خطر اول؛ چندصدایی بدون سازوکار اجماع
اگر هر انجمن تخصصی موضع مستقل اتخاذ کند و اتحادیه نیز مسیر خود را برود، در تعامل با دولت و مجلس و سازمانهای اجرایی، صنعت بازیافت دچار پراکندگی پیام میشود.
خطر دوم؛ رقابت بر سر تریبون بهجای تقسیم کار
در نبود معماری حکمرانی، تکثر تشکلها بهجای تخصصگرایی، به رقابت بر سر نمایندگی تبدیل میشود.
مجمع عمومی بهجای تنظیم راهبرد، به صحنه انتخاب افراد محدود میگردد.
خطر سوم؛ بیبرنامگی در سیاستگذاری ملی
بازیافت با سیاستهای انرژی، محیطزیست، تجارت خارجی، مدیریت پسماند شهری و امنیت مواد اولیه پیوند مستقیم دارد.
اگر ساختار تشکلی آن طراحیشده نباشد، دولت نیز در تعامل با آن دچار سردرگمی میشود.
پرسش مستقیم از اتاق ایران
اتاق ایران در قبال تکثر تشکلهای بازیافت چه سیاستی دارد؟
✔️ آیا صرفاً در مقام ثبت و صدور مجوز عمل میکند؟
✔️ یا برای معماری حکمرانی تشکلها چارچوبی روشن تعریف کرده است؟
اگر هر گروه تخصصی مستقل مجوز بگیرد بدون طراحی ساختار هماهنگکننده، در بلندمدت انسجام صنعتی آسیب خواهد دید.
فرصت مجمع ۱۲ اسفند؛ بازتعریف نقش اتحادیه
این مجمع میتواند به سه تصمیم کلیدی منجر شود:
✔️ تعریف رابطه رسمی و مکتوب با انجمنهای تخصصی
✔️ ایجاد شورای هماهنگی سیاستی صنعت بازیافت
✔️ تعیین سازوکار اجماع پیش از اعلام موضع رسمی صنعت
مزایا و عیوب مدل موجود
✔️ مزایا
✔️ افزایش تخصصگرایی
✔️ مشارکت بیشتر بخش خصوصی
✔️ تمرکز بر مسائل فنی هر حوزه
عیوب
✔️ نبود سازوکار نمایندگی واحد
✔️ خطر چندپارگی در موضعگیری ملی
✔️ ابهام در نقش اتحادیه عام
✔️ احتمال موازیکاری در تعامل با دولت
پیشنهاد مدل اصلاحی
✔️ تعیین اتحادیه بهعنوان نهاد هماهنگکننده سیاستی
✔️ شناسایی انجمنهای تخصصی بهعنوان بازوهای فنی
✔️ الزام به سازوکار اجماع
✔️ تعریف تقسیمکار روشن میان سطح تخصصی و سطح ملی
جمعبندی
مجمع ۱۲ اسفند میتواند یک نقطه تنظیم حکمرانی باشد، نه صرفاً یک رویداد اداری.
پرسش روشن است:
اتاق ایران برای معماری تشکلهای بازیافت چه برنامهای دارد؟
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
