هر روز که میگذرد، بیشتر انگیزه عربستان از “آشتی” با ایران روشن میشود. اقتصاد و چشم انداز ۲۰۳۰ نیز در تصمیم بن سلمان برای “آشتی” با ایران نقش داشته است.
یکی از اهداف عراق برای میانجیگری نیز اقتصادی بود.
همین عراق از مقاصد مهم منطقهای برای سرمایه گذاری عربستان است و به گفته السودانی نخست وزیر عراق، بن سلمان از آمادگی خود برای سرمایه گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در عراق خبر داده است.
عراق برای ساخت اقتصاد عقب مانده خود و طرحهای کلان اقتصادی که در سر دارد، به این سرمایه گذاری ها نیاز مبرم دارد.
عراق یک ابر پروژه تحت عنوان “راه توسعه” یا “کانال خشکی” برای تبدیل شدن به هاپ تجارت آسیا و اروپا در دست اقدام دارد که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را به ترکیه و از آنجا اروپا وصل میکند.
این پروژه عظیم ۱۷ میلیارد دلاری که به نوعی کریدور شمال جنوب با محوریت ایران را تضعیف میکند، بدون برقراری ثبات و امنیت در عراق و تنشزدایی منطقهای به ویژه میان ایران و عربستان چندان میسر نیست.
در آینده در یادداشتی جداگانه درباره این ابر پروژه خواهم نوشت.
در سالهای گذشته، ریاض تلاش برای سرمایه گذاری در عراق به ویژه در بخش کشاورزی را شروع کرد که با مخالفت برخی گروههای متحد ایران راه به جایی نبرد.
اما با “آشتی” تهران و ریاض مسیر این سرمایه گذاریها هموار شده است. البته اینجا ذکر این نکته هم خالی از لطف نیست که فعلا چندان محتمل نیست که ایران بهره خاصی از سرمایه گذاریهای خارجی عربستان ببرد و طی یادداشتی به دلایل آن خواهم پرداخت.
سفیر عربستان در بغداد پریروز از امضای توافقنامه سرمایه گذاری یک میلیارد دلاری برای احداث بزرگترین مرکز خرید در بغداد خبر داد که دربرگیرنده دفاتر شرکت های بزرگ عراقی، ۴ هزار واحد مسکونی و ۲۵۰۰ ویلا نیز خواهد بود. پس از آن، به احتمال زیاد زنجیره سرمایه گذاری های عربستان برای رسیدن به رقم ۱۰۰ میلیارد دلاری ادامه یابد که رفته رفته نفوذ نرم ریاض را به شکل عجیبی در این کشور بالا خواهد برد.
همان اتفاقی که با مصر هم افتاده است. هم اکنون حجم سرمایهگذاریهای عربستان در مصر به ۵۵ میلیارد دلار رسیده است و نزدیک به ۷ هزار شرکت عربستانی در مصر در ۵۳۵۰ پروژه در بخشهای مختلفی سرمایهگذاری کرده و فعالیت دارند. در کنار آن نیز ریاض ۵ میلیارد دلار سپرده در بانک مرکزی مصر برای حمایت از اقتصادِ بیمار آن دارد. همین سرمایهگذاریها، سپردهها و نیاز مستمر مصر به کمک های عربستان در سایه بحران اقتصادی درازدامن خود، قدرت و نفوذ نرم بالایی به ریاض برای تاثیرگذاری بر سیاست خارجی مصر بخشیده است.
بر خلاف آنچه گفته میشود، مصر با آن عظمت تاریخی و تمدنی و داشتن قدرتمند ترین ارتش عربی، دیگر آن نقش تعیین کننده گذشته را در سیاست های عربی در منطقه ندارد. آن عظمت مصر باستان در نتیجه دههها حکمرانیِ بریده از گذشته و حال و آینده، امروزه ترجمانی در زندگی فلاکت زده مصریها ندارد و صرفا جنبه نوستالژیک دارد و آنها زیر چرخ استبداد و فقر در حال له شدن هستند.
معطوف به وضع پیش گفته، نقش و تاثیرگذاری تاریخی حکومت مصر در خارج هم رفته رفته کاهش جدی یافته است و نتیجه این میشود که امروز وقتی کشور سودان با وجود داشتن ۱۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک با مصر از چند ماه قبل درگیر جنگ داخلی میان دو ژنرال قدرت طلب میشود که تبعات آن دامنگیر امنیت ملی مصر نیز میشود، اما قاهره فاقد مولفههای مدرن تاثیرگذاری مطلوب برای جریانسازی دیپلماتیک در سطح منطقه و جهان با محوریت خود برای مدیریت پرونده سودان هم است و در مقابل عربستان در صدها کیلومتر آن سوتر ابتکار عمل را در دست میگیرد و میزبان مذاکرات آتش بس میشود. مصر هم به خاطر نیاز مبرم به سرمایه گذاری و پول ریاض نظارهگری میکند.
در واقع، امروز این عامل اقتصاد است که مرکز ثقل سیاست منطقهای و جهانی عربی را از قاهره، بغداد و دمشق به ریاض و دوحه و ابوظبی شیفت داده است.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
