در پی مداخله نظامی اخیر آمریکا در ونزوئلا، ایالات متحده اکنون تمرکز خود را بر گرینلند معطوف کرده و به باور کارشناسان جاهطلبیهای واشنگتن با رویکردهای دفاعی اروپاییها در تعارض قرار گرفته است.
پس از شوک بینالمللی ناشی از مداخله نظامی ایالات متحده در ونزوئلا، دولت ترامپ بار دیگر تمرکز خود را به گرینلند، منطقهای خودمختار تحت حاکمیت دانمارک، معطوف کرده است.
استیون میلر، مقام کاخ سفید سه شنبه 6 ژانویه (16 دی) اعلام کرد که گرینلند «باید متعلق به ایالات متحده باشد»؛ اظهارنظری که به تشدید تنشهای فراآتلانتیکی انجامید. چند کشور اروپایی بهطور مشترک بر حاکمیت گرینلند تأکید کردند و دانمارک نیز هشدار داد که هرگونه اقدام علیه متحدان ناتو پیامدهای جدی در پی خواهد داشت.
کارشناسان در کشورهای مختلف هشدار دادهاند که این اقدام ایالات متحده نهتنها میتواند ناتو و اتحادیه اروپا را به «آستانه فروپاشی» بکشاند، بلکه پیامدهای جانبی سنگین و متعددی نیز به همراه خواهد داشت. این پرسش مطرح است که چرا ایالات متحده گرینلند را هدف قرار داده و سرنوشت ناتو در این مسیر چه خواهد شد.
دیائو دامینگ، معاون رئیس آکادمی ملی توسعه و راهبرد دانشگاه رنمین چین، معتقد است از منظر ژئوپلیتیکی، در صورت الحاق گرینلند به ایالات متحده، واشنگتن قادر خواهد بود بهطور مستقیم در منطقه قطب شمال مداخله کند، کنترل خطوط کشتیرانی مرتبط را در دست بگیرد و سازوکار بازدارندگی جامعتری در برابر روسیه ایجاد کند.
وی از منظر منابع نیز تأکید میکند که منابع خاکی کمیاب، نفت و گاز طبیعی اثباتشده گرینلند، همگی جزو نیازهای فوری ایالات متحده به شمار میروند.
دیائو همچنین گفت پس از اقدام نظامی ناگهانی دولت ایالات متحده علیه ونزوئلا، ترامپ بهطور مشخص به موضوع گرینلند اشاره کرد و اعلام داشت که «مصمم به انجام آن است».
به گفته او، در شرایطی که جهان هنوز از این تحولات در شوک به سر میبرد، این اقدامات در چارچوب آنچه «بازدارندگی حداکثری» خوانده میشود، تلاشی برای آزمودن واکنش طرفهای مقابل و سنجش میزان «سازش» احتمالی آنها به نفع ایالات متحده است.
چندین اندیشکده بینالمللی نیز اعلام کردهاند که اقدام ایالات متحده در قبال گرینلند میتواند ناتو و اتحادیه اروپا را به «آستانه فروپاشی» سوق دهد.
آرنولد، پژوهشگر ارشد مؤسسه خدمات متحد سلطنتی، گفته است لفاظیهای آمریکا چالشی «مرگ و زندگی» برای ناتو ایجاد میکند. یک مقام ناشناس اتحادیه اروپا نیز اظهار داشته که در صورت اقدام ایالات متحده علیه گرینلند، اتحادیه اروپا ممکن است با اختلافاتی حتی عمیقتر از اختلافات مرتبط با اوکراین مواجه شود.
دیائو دامینگ در ادامه یادآور شد که ایالات متحده و دانمارک هر دو عضو ناتو هستند و هر دو در چارچوب این ائتلاف، مسئولیت دفاع جمعی دارند.
در اجلاس سران ناتو که ژوئن گذشته در لاهه برگزار شد، ترامپ و دیگر رهبران ناتو بهطور مشترک ماده 5 پیمان آتلانتیک شمالی، یعنی بند دفاع جمعی، را بار دیگر تأیید کردند.
این امر بدان معناست که ایالات متحده، که پیشتر مسئولیت دفاع از گرینلند تحت حاکمیت دانمارک را بر عهده داشته، اکنون در حال برنامهریزی برای حمله به همان قلمرو است.
چنین اقدامی بهطور اجتنابناپذیر شکافهای عمیقی در ناتو ایجاد خواهد کرد و در صورت وقوع، نهتنها بهمنزله بزرگترین خیانت و فروپاشی نظام ائتلافی ایالات متحده خواهد بود، بلکه نقضی جدی از قوانین و هنجارهای بینالمللی نیز به شمار میرود.
ز
