صبح دوشنبه ۹ فوریه (۲۰ بهمن)، شی جینپینگ دبیرکل کمیته مرکزی حزب حاکم و رئیسجمهور چین در جریان نخستین بازدید بازرسی داخلی در سال جدید و در آغاز اجرای پانزدهمین برنامه پنج ساله، از پارک ملی نوآوری فناوری اطلاعات در ییجوانگ پکن بازدید کرد. هدف این بازدید، آشنایی با روند نوآوری در کاربرد فناوری اطلاعات، بررسی روند تسریع در ساخت مرکز بینالمللی نوآوری علمی و فناوری در پکن و مشاهده نمایشگاه دستاوردهای نمونه نوآوری علمی و فناوری بود.
این پرسش مطرح میشود که چرا آقای شی این «قطب نوآوری علم و فناوری» را بهعنوان نخستین مقصد بازدید خود در سال جدید انتخاب کرد، تمرکز اصلی او چه بود و اهمیت راهبردی این بازدید چگونه باید درک شود.
در آغاز بهار و در آستانه ورود به مرحلهای جدید، شی جینپینگ در جریان این بازدید تأکید کرد که «کلید ساخت یک کشور سوسیالیستی مدرن، در خوداتکایی علمی و فناوری نهفته است»، تأکیدی که پیام روشنی درباره پایبندی به نوآوری و شتاببخشی به خوداتکایی علمی و فناوری ارسال میکند.
در دوره پانزدهمین برنامه پنجساله، نوآوری علمی و فناوری چه جایگاهی دارد؟
از منظر بینالمللی، دور جدیدی از انقلاب علمی و فناوری و تحول صنعتی با شتاب در حال پیشرفت است. نوآوری جهانی علمی و فناوری وارد مرحلهای از فعالیت فشرده شده و روند صنعتیشدن نیز سرعت گرفته است. چین در برخی حوزهها از مزیت پیشگامی برخوردار است و این امر شرایط مساعدی را برای بهرهبرداری از فرصتهای توسعه آینده فراهم میکند.
در عین حال، مسیر توسعه چین همچنان با مخاطرات و چالشهای متعددی روبهرو است. توان نوآوری پایهای هنوز نیازمند تقویت مستمر است و مشکل «گلوگاه» در فناوریهای اصلی و کلیدی همچنان برجسته باقی مانده است. برای جلوگیری از بازگشت به چرخه «عقبماندگی و جبران عقبماندگی»، لازم است از فرصت تاریخی جهش توسعه بهره گرفته شود، جایگاه برتر در علم و فناوری به دست آید، ابتکار عمل در توسعه حفظ شود و محرکها و مزیتهای جدید رشد ایجاد گردد.
ده روز پیش، در نخستین جلسه مطالعاتی جمعی دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست چین در سال ۲۰۲۶، شی جینپینگ بهطور مفصل درباره اهمیت نوآوریهای فناورانه برای صنایع آینده سخن گفت و تأکید کرد که «سطح پیشرفتهای فناوری تا حد زیادی سرعت، گستره و عمق توسعه صنعتی آینده را تعیین میکند.»
در جریان این بازدید، رئیس جمهور چین تصریح کرد که باید بهطور کامل از مزیت تمرکز منابع برای انجام کارهای بزرگ استفاده شود، منابع باکیفیت مختلف برای عبور از چالشهای کلیدی بسیج شوند، کاستیهای برجسته با شتاب برطرف گردد و اهداف راهبردی محقق شود.
در مقایسه با «چهاردهمین برنامه پنجساله»، پیشنهادهای «پانزدهمین برنامه پنجساله» نهتنها بر خوداتکایی و خودتقویتی فناوری تأکید دارد، بلکه توسعه در «سطح بالا» را نیز برجسته میکند و هدف «بهبود قابل توجه سطح خوداتکایی و خودتقویتی فناوری» را مطرح میسازد.
تأکید بر «سطح بالا» بهطور مشخص بر «تسریع در رفع کاستیهای برجسته» متمرکز است. این بدان معناست که نظام نوآوری باید با هدفگیری خط مقدم علم و فناوری جهانی ارتقا یابد. علاوه بر دستیابی به پیشرفتهای تعیینکننده در فناوریهای اصلی و کلیدی در حوزههای اولویتدار، باید بهطور مستمر دستاوردهای مهم و نوآورانه تولید شود و یک اکوسیستم نوآوری علمی و فناوری با رقابتپذیری جهانی شکل گیرد تا پشتوانه علمی و فناوری قدرتمندی برای توسعه با کیفیت بالای اقتصادی و اجتماعی فراهم شود.
تمرکز بر نوآوری همچنین مستلزم ارتقای همافزایی، ادغام، تقویت متقابل و توسعه هماهنگ میان نوآوری علمی و فناوری و نوآوری صنعتی است.
از سال گذشته، شی جینپینگ بارها بر این نکته تأکید کرده است که نوآوری علمی و فناوری و نوآوری صنعتی مسیرهای بنیادین توسعه نیروهای مولد جدید هستند، باید نظام نوآوری مشارکتی با محوریت شرکتها و با پیوند صنعت، دانشگاه، پژوهش و کاربرد ایجاد شود و ادغام عمیق نوآوری علمی و فناوری با نوآوری صنعتی تقویت گردد تا یک نظام صنعتی مدرن با رقابتپذیری بینالمللی شکل گیرد. این رویکرد، مسیر تازهای را ترسیم میکند که در آن نوآوری علمی و فناوری به نوآوری صنعتی منجر میشود و ارتقای صنعتی، به نوبه خود تکرار و پیشرفت فناوری را تقویت میکند.
در این مقطع حساس که پایهریزی محکم برای تحقق مدرنیزاسیون سوسیالیستی و پیشبرد تلاشهای جامع در دستور کار قرار دارد، تقویت توان نوآوری علمی و فناوری اصیل از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در جریان این بازدید، شی جینپینگ توجه ویژهای به تلاشهای پکن برای تسریع در ساخت مرکز بینالمللی نوآوری علمی و فناوری معطوف کرد.
کنفرانس مرکزی کار اقتصادی که در پایان سال ۲۰۲۵ برگزار شد، ایجاد مراکز بینالمللی نوآوری علمی و فناوری در پکن (منطقه پکن–تیانجین–هبئی)، شانگهای (منطقه دلتای رودخانه یانگتسه) و منطقه خلیج بزرگ گوانگدونگ–هنگکنگ–ماکائو را پیشنهاد داد.
هدف از این اقدام، تسریع در شکلگیری منابع اصلی نوآوری اصیل، ایجاد راهنمای راهبردی مشترک برای ساخت یک قدرت علمی و فناوری و شکلدهی به معیاری علمی و فناوری است که مدرنیزاسیون به سبک چینی را پشتیبانی و هدایت کند.
در آغاز سال، برنامهریزی برای کلیت مسیر انجام میشود و در نقطه شروع، جهت حرکت تعیین میگردد. قرار دادن توسعه نیروهای مولد کیفی جدید در جایگاهی برجستهتر و تقویت محرک درونزای نوآوری، بیتردید شتاب و مزیتهای تازهای به روند مدرنیزاسیون چین خواهد افزود.
ز
