گفتمانهای بینالمللی اخیر، دستاوردهای تحولآفرین چین در بخش برق را برجسته کردهاند، بهگونهای که رسانههای خارجی میگویند این کشور در آستانه تبدیل شدن به نخستین «الکترواستات» بزرگ جهان قرار دارد.
با تبدیل شدن برق به محور اصلی گذار جهانی به انرژی پاک، کارشناسان بر این باورند که ارزش اقتصادی آینده ممکن است بهطور فزایندهای بر مبنای وات سنجیده شود.
برنامهریزی انرژی مبتنی بر علم در چین، نهتنها توسعه داخلی را تقویت کرده، بلکه روند جهانی کربنزدایی را نیز شتاب بخشیده است.
اصطلاح «الکترواستات» که بهتازگی در مباحث جهانی انرژی و سیاستهای اقلیمی مورد توجه قرار گرفته، به سهم برق در کل ساختار انرژی یک کشور اشاره دارد.
بر اساس آخرین آمار، تا پایان سال ۲۰۲۵، ظرفیت تجمعی انرژی بادی و خورشیدی متصل به شبکه چین برای نخستین بار از ۱.۸ میلیارد کیلووات فراتر رفت؛ رقمی معادل کل ظرفیت نصبشده حدود ۸۲ پروژه سد سهدره.
در بخش مصرف، کل مصرف برق چین در سال ۲۰۲۵ از ۱۰ تریلیون کیلوواتساعت عبور کرد و رکورد جدیدی در مصرف سالانه برق در سطح جهان به ثبت رساند.
این دستاورد در تضاد با چالشهایی است که سایر مناطق با آن روبهرو هستند. برخی اقتصادهای توسعهیافته با مشکلات مداومی مانند کمبود برق، شبکههای پراکنده و افزایش قیمت برق مواجهاند. در مقابل، مصرف برق چین طی یک دهه تقریباً دو برابر شد و از حدود ۵.۵ تریلیون کیلوواتساعت در سال ۲۰۱۵ به بیش از ۱۰ تریلیون کیلوواتساعت در سال ۲۰۲۵ رسید؛ رقمی که اکنون بیش از دو برابر ایالات متحده و بالاتر از مجموع اتحادیه اروپا، روسیه، هند و ژاپن است.
به رسمیت شناختن چین بهعنوان نخستین «کشور الکتریکی» جهان، کاملاً شایسته به نظر میرسد. این جایگاه حاصل برنامهریزی علمی و پیشرفت مستمر در توسعه باکیفیت بخش انرژی است.
این دستاوردها شامل ساخت ۴۶ پروژه انتقال برق با ولتاژ فوقبالا است که انتقال برق در فواصل طولانی از غرب به شرق و از شمال به جنوب را ممکن میسازد، شکلگیری یک بازار ملی یکپارچه برق را تسریع میکند و ابتکارهایی مانند «دادههای شرق، محاسبات غرب» را با توزیع بهینه انرژی هماهنگ میسازد. الگوی حکمرانی مبتنی بر برنامهریزی در چین، هم کارایی چشمگیر و هم نتایج ملموس در توسعه سبز را بهوضوح نشان داده است.
ظهور چین بهعنوان نخستین «الکترواستات» جهان، الگویی عملی برای گذار جهانی به انرژی سبز ارائه میدهد.
آژانس بینالمللی انرژی تأکید کرده است که عصر برق فرا رسیده و برق به گزینه اصلی جایگزینی سوختهای فسیلی در مصرف نهایی و مسیر اصلی بهرهبرداری از منابع جدید انرژی تبدیل شده است.
در چین، بیش از یکسوم برق مصرفی از منابع تجدیدپذیر تأمین میشود. تا سال ۲۰۲۵، ظرفیت نصبشده ترکیبی انرژی بادی و خورشیدی برای نخستین بار از ظرفیت انرژی حرارتی پیشی گرفت. بیش از ۹۵ درصد واحدهای نیروگاهی زغال سنگ سوز چین به سطح بسیار پایینی از انتشار آلایندهها دست یافتهاند و بیش از نیمی از آنها امکان تنظیم دقیق اوج مصرف را دارند و در مجموع، بزرگترین سامانه تأمین انرژی پاک مبتنی بر زغالسنگ در جهان را شکل دادهاند.
در بخش تقاضا، حوزههایی مانند حملونقل، صنعت و ساختوساز بهطور فعال در مسیر برقرسانی پیش میروند و بهصورت مستمر زغالسنگ، نفت و گاز را با برق جایگزین میکنند. با نگاه به آینده، پیشبینی میشود نرخ برقرسانی چین بهطور پیوسته افزایش یابد و تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۳۵ درصد برسد.
چین بهعنوان بزرگترین کشور در حال توسعه و دومین اقتصاد بزرگ جهان، با تعهدی پایدار مسیر گذار انرژی خود را دنبال میکند و نیروی محرکه قدرتمندی به توسعه سبز جهانی تزریق مینماید.
ناظران بینالمللی بر این باورند که شرکتهای چینی در حال هموار کردن مسیر جهانی هستند که بهجای موتورهای احتراق داخلی، با برق کار میکند؛ مسیری که از آن بهعنوان «چشمانداز واقعی پیشرفت قرن بیستویکم» یاد میشود.
نقش توانمندساز فناوری چینی، ظرفیت تولید چین و راهحلهای چینی در گذار جهانی انرژی، هرچه بیشتر آشکار میشود. چین حدود ۷۰ درصد تجهیزات انرژی بادی و ۸۰ درصد پنلهای فتوولتائیک جهان را تامین میکند و صادرات توربینهای بادی، قطعات خورشیدی و خودروهای انرژی نو آن به بیش از ۲۰۰ کشور و منطقه میرسد.
برای نمونه، در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، سامانههای خورشیدی خارج از شبکه ساخت چین بیش از نیمی از اتصالات جدید برق را تشکیل میدهند. در پاکستان، پنلهای خورشیدی تولید چین به گزینهای محبوب برای سرمایهگذاری تبدیل شدهاند. در لائوس نیز روند ساخت پروژه اتصال برق ۵۰۰ کیلوواتی چین و لائوس با شتاب ادامه دارد و پس از تکمیل، سالانه حدود ۳ میلیارد کیلوواتساعت برق پاک منتقل خواهد کرد.
از پیشگامی در تدوین نخستین استاندارد بینالمللی جهان برای فناوری جریان مستقیم فتوولتائیک گرفته تا تسهیل توافقنامههایی با ظرفیت نصبشده مجموع ۱۲ میلیون کیلووات در نشست وزرای انرژی سازمان همکاری شانگهای در سال گذشته، چین بهطور فعال در اشتراکگذاری فناوری، تدوین استانداردهای مشترک و قانون گذاری مشارکتی نقشآفرینی کرده است.
این کشور از طریق الگوی «عرضه مشترک»، به حل چالشهای جهانی انرژی کمک میکند و مسیرهای گذار مقرونبهصرفه و در دسترس را برای کشورهای در حال توسعه ارائه میدهد.
ظهور چین بهعنوان نخستین «کشور الکتریکی» جهان، نمادی از توسعه باکیفیت این کشور و بازتابدهنده چشمانداز نوین انرژی جهانی است؛ چشماندازی که بر پایه برق و با محوریت توسعه سبز، با شتاب در حال شکلگیری است.
ز
