بیش از یک هفته پس از آغاز دوره تازه مذاکرات ایران و آمریکا که اینبار هم همچون پنجدور مذاکرات بهار امسال به میزبانی و میانجیگری طرف عمانی در مسقط برگزار شد، حالا برخی منابع رسانهای از احتمال برگزاری دور دوم این گفتوگو در یکی از پایتختهای اروپایی خبر میدهند.
برگزاری دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو
به گزارش اقتصاددان به نقل از جهان صنعت ، آنطورکه رویترز و اکسیوس اعلام کردهاند «دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا روز سهشنبه هفته جاری در ژنو برگزار خواهد شد.» رویترز که به نقل از یک مقام آمریکایی و سه منبع آگاه در این رابطه اطلاعرسانی کرده، نوشته است: «ایالاتمتحده آمریکا و ایران قرار است روز سهشنبه در ژنو دور دوم مذاکرات هستهای را برگزار کنند»؛ مذاکراتی که این خبرگزاری از آن بهعنوان «تلاشی برای دستیابی به توافقی که از وقوع جنگ جلوگیری کند» نام برده است. رویترز که تاکید کرده در این دور از مذاکرات نیز همچون دور نخست آن در مسقط، جارد کوشنر، داماد دونالد ترامپ نیز استیو ویتکاف فرستاده ویژه رییسجمهور ایالاتمتحده در منطقه خاورمیانه و مذاکرهکننده ارشد این کشور را همراهی خواهد کرد همچنین اعلام کرده نمایندگانی از کشور عمان نیز بهعنوان میانجی در این دور از مذاکرات در ژنو حضور خواهند داشت.
این در حالی است که تا لحظه پایان نگارش این گزارش، منابع مطلع در وزارت امور خارجه ایران به شبکه روسی راشاتوی گفتند که دور بعدی مذاکرات تهران-واشنگتن سهشنبه در وین برگزار خواهد شد. خبرگزاری ریا نووستی نیز به یک منبع آگاه ایرانی گزارش داد که ترکیب مذاکرات میان تهران و واشنگتن همان ترکیب هیات حاضر در دور قبلی مذاکرات در عمان خواهد بود.
دریافت پیام آمریکا از سوی لاریجانی
همزمان وبسایت آکسیوس که در گزارشی آنچه رویترز درخصوص زمان و مکان برگزاری دور دوم مذاکرات اعلام کرده بود، تایید و نوشته است: «علی لاریجانی پیام آمریکا را از طریق عمان دریافت کرد.» باراک راوید، خبرنگار شناختهشدهای که همزمان با پایگاه خبری اکسیوس و کانال۱۲ اسرائیل همکاری میکند، در گزارش خود برای اکسیوس با استناد به آنچه یک مقام آمریکایی به او گفته، نوشته است: «اوایل این هفته، استیو ویتکاف با وزیر امور خارجه عمان گفتوگو کرده و چندین پیام درباره مذاکرات هستهای برای انتقال به طرف ایرانی به او داده است. وزیر خارجه عمان براساس تماس خود با ویتکاف سندی تهیه کرده و آن را به علی لاریجانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران – که سهشنبه گذشته به مسقط سفر کرده بود- ارائه داده است.»
تکرار مواضع ۲گانه ترامپ درباره ایران؛ یا جنگ یا توافق!
در حالی که اما پیش از آغاز دور تازه مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط، دونالد ترامپ در اقدامی موازی ناوگان عظیم نظامی ایالاتمتحده را بهسوی آبهای جنوبی ایران گسیل کرده بود، روز گذشته در آستانه برگزاری دور دوم این مذاکرات نیز فرمان حرکت ناوگروه دیگری را به سوی ایران صادر کرد آنهم در حالی که بنابر اعلام منابع مختلف رسانهای، این ناو هواپیمابر، «جرالد آر. فورد» یعنی بزرگترین ناو هواپیمابر جهان است. دونالد ترامپ که روز جمعه با کادر پایگاه فورت براگ در کارولینای شمالی دیدار کرده، کمی پس از این دیدار با حضور در جمع خبرنگاران، ادعاهایی را نیز درباره مذاکرات مسقط و احتمال ادامه این مذاکرات مطرح کرد. او با طرح این ادعا که توافق با ایران تاکنون «دشوار» بوده، اعلام کرد: «ما یک ناوگروه ضربت بزرگ بهسوی ایران اعزام کردهایم. دوست دارم ببینم آیا به توافق دست خواهیم یافت یا نه.» بنابر گزارشی که ایسنا در این رابطه منتشر کرده، رییسجمهور ایالاتمتحده همچنین مدعی شد: «آنها بسیار دشوار بودهاند. فکر میکردم در دوره قبلی به توافق برسیم. آنها اکنون آرزو میکنند کاش این کار را کرده بودند.»
همزمان با این اقدامات و اظهارات دوگانه دونالد ترامپ، مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا نیز در گفتوگویی با طرح ادعایی درباره تمایل ترامپ به دیدار با رهبری ایران گفته «ترجیح ترامپ توافق بر سر برنامه هستهای ایران است، نه گزینه نظامی.» روبیو که در این رابطه با بلومبرگ گفتوگو میکرد، مدعی شد که تمایل ترامپ به دیدار با رهبری ایران به این دلیل نیست که اختلافاتی با ایشان وجود ندارد بلکه به این دلیل است که از نظر رییسجمهور ایالاتمتحده، مشکلات به این طریق قابلحل است. وزیر امور خارجه آمریکا همچنین با تاکید بر اینکه رییسجمهور آمریکا دیدار با رهبران جهان را امتیاز دادن تلقی نمیکند، درباره احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات نیز اظهارنظر کرده و گفته «آمریکا توافق دیپلماتیک درباره برنامه هستهای ایران را نسبت به گزینه نظامی در اولویت قرار میدهد.» او در عین حال درباره گسیل ناوگروه نظامی آمریکا به غرب آسیا و تهدید به اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی گفت که آمریکا باید توانمندیهای نظامی کافی در منطقه غرب آسیا را حفظ کند تا اطمینان یابد که تهران «به سراغ واشنگتن نخواهد آمد.»
مواضع اعلامی تهران و واشنگتن در آستانه مذاکرات ژنو
بر این اساس کماکان شاهد آن هستیم که دولت ترامپ در عین ابراز تمایل به دستیابی توافقی با ایران که شامل محدود کردن برنامه هستهای، موشکی و فعالیتهای منطقهای جمهوری اسلامی باشد، ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و میگوید که در صورت عدم دستیابی نبود توافق، دست به حمله نظامی خواهد زد. حال آنکه تهران پیوسته تاکید کرده که حاضر به مذاکره درباره برنامه موشکی نیست و تنها درباره برنامه هستهای و لغو تحریمها مذاکره خواهد کرد؛ روندی که اگر به این شیوه دنبال نشود یا احیانا در این مسیر نیز بینتیجه باشد، مشکلی برای ایران ایجاد نخواهد کرد؛ چه آنکه جمهوری اسلامی برای هر سناریویی آمادگی دارد و پاسخ ایران به هرگونه تجاوزگری، قاطعانه و فراگیر خواهد بود.
تحلیل علی بیگدلی درباره مذاکرات ژنو
فارغ از مواضع اعلامی مقامهای ارشد ایران و آمریکا و آنچه بهنظر میرسد ازسوی هر دو طرف بهتعبیری با کارکرد و مصرف داخلی مطرح میکنند، یک تحلیلگر ارشد سیاست خارجی و روابط بینالملل بر این باور است که هردو طرف در وضعیتی نامساعد قرار دارند و دستیابی به توافق دقیقا همان گزینهای است که هم ایالاتمتحده و هم جمهوری اسلامی بهدنبال آن هستند یا دستکم به حکم منطق باید دنبال کنند. علی بیگدلی که در این رابطه با «جهانصنعت» به گفتوگو نشسته، با اشاره به سطح تمایل دو طرف برای دستیابی به توافق فوری و کارساز میگوید: «امیدواریم که ایران بنابر موازین ناظر بر سیاست و حقوق بینالملل و دیپلماسی بتواند موثر عمل کند.» او ابتدا به تحلیل شرایط داخلی و خارجی ایران پرداخته و میگوید: «باید این واقعیت را بپذیریم که امروز دیگر شرایط جهانی به هیچ عنوان به سود ما نیست. همانطورکه بهدلیل انبوه مشکلات داخلی، از این حیث نیز در وضعیت ناگواری قرار داریم.»
نشست مونیخ؛ از غیبت عراقچی تا حضور پهلوی
این استاد علوم سیاسی و روابط بینالملل دانشگاه با اشاره به برخی تحولات عرصه دیپلماسی و روابط بینالملل در هفتهها و ماههای گذشته که منجر به تضعیف جایگاه جمهوری اسلامی شده، از «تهدیدهای ایالاتمتحده»، «تصمیم پارلمان اروپا مبنیبر قرار دادن نام سپاه در فهرست گروههای تروریستی این اتحادیه» و همچنین «عدم دعوت از وزیر خارجه و نماینده ایران برای شرکت در کنفرانس امنیتی مونیخ» گفت: «نمیتوان منکر اهمیت کنفرانس مونیخ شد.
در واقع از آنجا که نمایندگان دستکم یکصد کشور جهان در این چند روز در مونیخ گردهم میآیند و در این نشست امنیتی شرکت میکنند، تحولات مربوط به این نشست دستکم به لحاظ تبلیغاتی از اهمیت بسزایی برخوردار است.» او با اشاره به عدم دعوت از وزیر امور خارجه ایران ازسوی برگزارکنندگان کنفرانس امنیتی مونیخ همزمان با دعوت از رضا پهلوی نسبتبه پیامدهای بیتوجهی به گسترش نفوذ این جریان اپوزیسیون هشدار داد و گفت: «به هر حال هرچه حضور و فعالیتهای رضا پهلوی تقویت شود، به زیان ما خواهد بود.»
دولت باید بهسرعت در راستای آشتی با ملت گام بردارد
بیگدلی همچنین با اشاره به نفوذ این جریان اپوزیسیون در بخشهایی از جامعه گفت: «نمیتوان انکار کرد که هماکنون جریان پهلوی بسیاری از خانههای ما را اشغال کرده بنابراین ما باید بهسرعت دست به کار شویم و در راستای برقراری صلح و آشتی دولت با ملت گام برداریم.» او تصریح کرد: «اگر دولت نتواند نوعی احساس آشتیکنان را در کشور ایجاد کند، این موج حمایت از پهلوی خالی از ضرر نخواهد بود.» این استاد علوم سیاسی و روابط بینالملل بر این اساس به مسوولان ارشد دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی توصیه کرد که دور دوم مذاکرات در ژنو را جدی بگیرند. او گفت: «توصیه من این است که در این دور از مذاکرات حتما با یک تیم قدرتمند و کارآمد حاضر شویم چراکه به هر حال آقای ترامپ مدعی شده که این آخرین نشست و آخرین فرصت خواهد بود و احتمالا در صورت از دست رفتن فرصت این جلسه، مذاکرات قابلتمدید نباشد.»
اوضاع نامساعد ترامپ و ضرورت استفاده تهران از مذاکرات
این کارشناس ارشد سیاست خارجی و روابط بینالملل همچنین در پاسخ به پرسش دیگر مبنیبر اینکه فارغ از توصیههای دلسوزانه، در میدان عمل احتمالا شاهد چه وضعیتی خواهیم بود، به برخی مشکلات غیرقابلانکار دولت ترامپ اشاره کرد و گفت: «آمریکا به هیچ عنوان مایل نیست درگیر یک جنگ طولانی و رودررو شود.» او با اشاره به برگزاری انتخابات میاندورهای آمریکا در آینده نزدیک گفت: «ترامپ به هیچ عنوان تمایلی ندارد که آمریکا را درگیر جنگی پزهزینه و طوانی کند.» بیگدلی در عین حال با استناد به نتایج برخی نظرسنجیهای موسسات آمریکایی در ماههای گذشته که از نارضایتی گسترده آمریکایی بهدلیل وضعیت معیشتی و افزایش ۲ تا ۳درصدی تورم در این کشور حکایت دارند، گفت: «میزان محبوبیت داخلی آقای ترامپ نیز کاهش یافته و به حدود ۳۸درصد رسیده است.» او با بیان اینکه «مجموعه این تحولات نشان میدهد آمریکاییها هم خواستار توافق هستند و تمایلی به جنگ ندارند»، تصریح کرد: «وضعیت ما هم که مشخص است.
ما آمادگی مواجهه نظامی با قدرتمندترین ارتش جهان را نداریم. این نکته در جنگ ۱۲روزه هم آشکار شد.» بیگدلی در پایان با اشاره به اعتراضات دیماه گذشته و حوادث تلخ پس از آنکه منجربه جانباختن هزارانتن از شهروندان شد، گفت: «باتوجه به این اتفاقها یک بحران دولتی میتواند زمینهساز اعتراضهای بعدی باشد و اگر دولت نرمش و انعطافی در مذاکرات نشان ندهد، معلوم نیست چه اتفاقی خواهد افتاد بنابراین باید از این پنجره محدود فرصت حداکثر بهرهبرداری را داشته باشیم.»
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
