اقتصاددان : نشریه فوربس در آخرین شماره اش، گزارشی در باره رشد انفجاری میلیونرها در ایران طی سال ۲۰۲۰ ارائه کرده است. فوربس در پایان های این گزارش آورده است که “بیش از ۶۰ درصد جمعیت ایران در فقر نسبی به سر می برند و قیمتها به تندی رو به افزایش است، به طوری که تورم در کشور به ۵۰ درصد رسیده است.” ولی این آخر شاهنامه فوربس بود. بشنوید از آغازش که شیرین تر است.
فوربس از «رشد انفجاری» شمار میلیونرهای ایرانی در سال ۲۰۲۰ خبر داده است. بر پایه گزارش این نشریه معتبر، به رغم همه تحریمها و تنگناهای ناشی از کرونا، شمار ایرانیان با خالص دارایی بالا در این سال، ۲۱.۶ درصد نسبت به سال ۲۰۱۹ افزایش یافت. میانگین این رشد برای جهان تنها ۶.۳ ٪ بود. بر اساس گزارش فوربس، مجموع دارایی میلیونرهای دلاری ایران نیز در ۲۰۲۰، بیش از ۲۴.۳ درصد رشد داشته که بسیار بالاتر از نرخ جهانی و بلکه رکورددار جهان بوده است. بر پایه اطلاعات شرکت کاپجمینی، هماکنون ۲۵۰ هزار میلیونر در ایران وجود دارد. میلیونرهایی که بیش از ۷۲٪ ثروتشان را مدیون رمز ارز ها وبرق ارزان هستند. گزارش فوربس تایید می کند که ایران چهاردهمین کشور به اعتبار شمار میلیونرها در جهان و نخستین کشور در خاورمیانه بوده و حتی از عربستان با ۲۱۰ هزار نفر میلیونر که در رده ۱۷ جهانی است، بالاتر است. چه رسد به ترکیه و مصر و امارات.
به گمانم گزارش فوربس در تطبیق با جامعه امروز ایران ناقص و بلکه گمراه کننده است. چنان چه معیار میلیونر بودن دلاری، مالکیت و اندوخته ۵۰ میلیارد تومانی دارایی ها(هر قسمی، ملک، سپرده، سهام و…) باشد، شمارشان در ایران کمتر از یک میلیون تن نیست. یعنی ۴ برابر برآورد فوربس. چنان چه میانگین دارایی هر کدام از این میلیونرها، فقط ۲ میلیون دلار تخمین زده شود، حداقل دارایی دلاری ایرانیان ۲ تریلیون خواهد بود. این میزان دارایی برای به حرکت درآوردن اقتصاد هر کشوری، حتی هند ۱/۵ میلیارد تنی بس است. پس چرا با این همه، فضای اقتصادی کنونی چیره بر ایران زیر بار رکود تورمی کمر خم کرده است؟ چرا سرمایه ها خوابند و موجبات افزایش قدرت ملی و زدودن چهره فقر و به ویژه محرومیت نمی شوند؟
۱-سرمایه داری دلالی
نخست آن که دولت ها در جمهوری اسلامی نتوانسته اند سرمایه ها را مولد سازند. از فتحعلیشاه تا کنون در بیشتر سال ها، بزرگترین ناتوانی دولت ها این بوده که استراتژی، سیاستگزاری و طرح و برنامه ای برای مولد سازی سرمایه های کوچک ناچیز بوده است. در یک کلام بیشتر دولت ها در چنبره سرمایهداری کمپرادور یا دلالی گرفتار شده و راهی برای برونرفت از آن را پیدا نکرده اند؛
۲- قهر با جهان
این ۲ تریلیون از توان بالای مبادلاتی در پهنه بازار چند صد تریلیونی جهانی برخوردار است. ولی در پرتو بایکوت تحریماتی جمهوری اسلامی و قفل شدگی آن در پهنه سرزمینی ایران، مانده، کپک زده شده و دچار آنتروپی است. آن هم برای لجبازی برای خود قفل زنی؛
۳- حوزه فشل خدماتی
امروزه روز تمرکز سرمایه داری مولد بر بخش خدماتی است. حتی در پیشرفته ها، بالای ۷۵٪. ولی قدرت مانور سرمایه های رسوب شده ایرانیان در بخش خدماتی، اندک است. استراتژی و سیاستگزاری توریست دور کنی جمهوری اسلامی، سدی در برابر سرمایهگذاری کلان در هزاران ایده خدماتی است. جای دور نرویم بنگرید به الگوهای ترکیه، امارات، اندونزی و… با فضای باز سرمایهگذاری خدماتی تحت پشتیبان دولت؛
۴- رویارویی با تراکم
ملت ها در پرتو پشتیبانی دولت از بخش شخصی و در وهله بعد خصوصی، توانایی سرمایهگذاری کلان مقیاس مولد می یابند. چنین عملی نیازمند تکوین میلیاردرهای دلاری وطنی است. کسانی که توانایی اجرای بی دغدغه طرح های دیربازده را داشته باشند و زیر بار هزینه های اجرای طرح و برنامه ها، کمر خم نکنند. این به معنای همراستایی و بلکه پشتیبانی حکومت از شکل گیری تراکم سرمایه است؛ یعنی استراتژی میلیاردرآفرینی. ایده ایی که حکومت های ایران از صدها سال پیش از در مخالفت و بلکه رویارویی با آن بوده اند. در واقع تا هنگامی که تراکم بالای سرمایه شخصی در ملتی به منصه ظهور نرسد، گرفتار در تسلسل باطل فقر و محرومیت خواهد بود؛
۵- پلی که نیست
در واقع بین ۲ هزار میلیارد دلار پخش شده بین یک میلیون، میلیونر دلاری، به دلیل رسوب یافتگی سرمایه و بازار کار، پل یا پل های پیوند دهنده بین سرمایه و بازار کار کم است. این گزاره ترجمه مولد سازی خدماتی- تولیدی سرمایه ها است.
کوتاه آن که حکومت های ایرانی از قاجار به بعد اغلب در گرداب سرمایه داری دولتی غلطیده اند.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
