دکتر سیاوش سیار ایرانی عضو شورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان نوشت : در شرایط فعلی اقتصاد ایران، تقویت ارزش پول ملی بهتنهایی راهکار برونرفت از نابسامانیها نیست، اما میتواند نتیجه و همزمان ابزار مکمل اصلاحات عمیق اقتصادی باشد. ارزش پول ملی آینهای از واقعیتهای بنیادین اقتصاد است؛ یعنی تا زمانی که تورم مزمن، کسری بودجه ساختاری، نااطمینانی سیاستی و محدودیتهای تعامل خارجی وجود دارد، هرگونه تقویت مصنوعی ریال (مثلاً با تزریق ارز یا سرکوب نرخ ارز) ناپایدار بوده و حتی میتواند رکود، فساد و خروج سرمایه را تشدید کند. بنابراین مسئله اصلی «علتها» هستند نه «نشانه».
از منظر اقتصادی، تورم بالای ۵۰ درصد مهمترین عامل تضعیف پول ملی است و بدون مهار پایدار تورم، تقویت ارزش پول ملی ممکن نیست. تورم در ایران عمدتاً ریشه در رشد نقدینگی، ناترازی بانکها، کسری بودجه دولت و وابستگی مالی دولت به منابع بانک مرکزی دارد. در چنین شرایطی، تلاش برای تقویت ریال بدون اصلاح این ناترازیها، فقط به کاهش ذخایر ارزی و افزایش انتظارات تورمی در آینده منجر میشود. تجربه دهههای گذشته نشان داده که تثبیت دستوری نرخ ارز، در نهایت به شوک ارزی شدیدتر ختم شده است.
با این حال، تقویت پایدار ارزش پول ملی میتواند پیامد مثبت اصلاحات ساختاری باشد و در صورت تحقق، به کاهش تورم وارداتی، بهبود قدرت خرید مردم، افزایش پیشبینیپذیری اقتصاد و کاهش نااطمینانی کمک میکند. اما این تقویت باید «واقعی» باشد، یعنی ناشی از افزایش بهرهوری، رشد صادرات غیرنفتی، افزایش سرمایهگذاری و بهبود حکمرانی اقتصادی؛ نه حاصل مداخلات کوتاهمدت. در غیر این صورت، حتی اگر ارزش اسمی پول ملی افزایش یابد، رفاه واقعی مردم بهبود نخواهد یافت.
راهکارهای تقویت پایدار ارزش پول ملی را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
۱. مهار تورم از طریق انضباط مالی، اصلاح بودجه، کاهش کسری و توقف تأمین مالی دولت از بانک مرکزی؛
۲. اصلاح نظام بانکی و کنترل رشد نقدینگی با تمرکز بر ناترازی بانکها؛
۳. افزایش رشد اقتصادی از مسیر بهبود فضای کسبوکار، امنیت سرمایهگذاری و کاهش ریسکهای سیاستی؛
۴. تقویت صادرات غیرنفتی و بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه رسمی اقتصاد؛
۵. بهبود روابط اقتصادی خارجی و کاهش هزینههای مبادله.
در مجموع، تقویت پول ملی راهحل نیست، بلکه نشانه موفقیت یک بسته اصلاحی جامع است؛ اگر اصلاحات انجام نشود، تمرکز بر ارزش پول ملی میتواند به خطای سیاستی پرهزینه تبدیل شود.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
