مهندس عبدالله زمانی تونی کارشناس مدیریت و عضو شورای سردبیری اقتصاددان طی یادداشتی نوشت:
با روی کار آمدن دونالد جان ترامپ به عنوان چهل و هفتمین رئیس جمهور آمریکا، انتظار میرود که بازار ارز ایران در کوتاهمدت تحت تأثیر قرار گیرد و قیمتها افزایش یابند. این افزایش قیمتها به دلیل عدم قطعیتهایی است که در مورد سیاستهای اقتصادی جدید و تأثیر آن بر روابط بینالمللی و اقتصادی ایران وجود دارد. همچنین، کاهش درآمدهای نفتی و کسری بودجه نیز به چالشهایی که دولت با آن روبروست، افزوده خواهد شد. به نظر میرسد که در پی این تحولات، دولت دکتر پزشکیان احتمالاً به افزایش بدهی و خلق نقدینگی روی خواهد آورد، اما برخی کارشناسان معتقدند که طوفان بزرگی برای اقتصاد ایران در کار نخواهد بود.
با این حال ضروری است کمی با دقت به سیاست های این سیاستمدار که فارغالتحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه پنسیلوانیا نیز هست ، بنگریم چرا که
سیاستهای ترامپ در قبال ایران به طور مستقیم بر بازار ایران تأثیر میگذارد. موارد زیر از جمله تأثیرات سیاستهای ترامپ بر بازار ارز ایران هستند:
تشدید تحریمهای اقتصادی:
تحریمهای جدید و افزایش فشار بر ایران موجب افزایش تقاضا برای دلار و کاهش عرضه آن در بازار ایران میشود.
این امر به طور طبیعی باعث افزایش قیمت دلار در بازار ایران و تضعیف ارزش ریال خواهد شد.
کاهش درآمدهای نفتی:
کاهش فروش نفت ایران به دلیل تشدید تحریمها، منجر به کاهش عرضه ارز در بازار ایران میگردد.
این کاهش عرضه ارز، موجب افزایش تقاضا و بالا رفتن قیمت دلار در بازار خواهد شد.
افزایش ریسک سرمایهگذاری:
تشدید تنشها و عدم اطمینان نسبت به آینده اقتصاد ایران، سرمایهگذاران را به سمت ارزهای امنتر همچون دلار سوق خواهد داد.
این امر نیز به افزایش تقاضا برای دلار و بالا رفتن نرخ آن در بازار ایران منجر خواهد شد.
در مجموع، سیاستهای ترامپ در قبال ایران به طور مستقیم بر بازار ارز ایران تأثیر گذاشته و موجب افزایش نرخ دلار و کاهش ارزش ریال خواهد شد.
همچنین کاهش درآمدهای نفتی ایران به دلیل تشدید تحریمها یا افت قیمت نفت، آثار منفی قابل توجهی بر اقتصاد ایران خواهد داشت:
کسری بودجه:
نفت منبع اصلی درآمد دولت در ایران است. کاهش این درآمدها منجر به کسری بودجه دولت میشود.
برای جبران این کسری، دولت مجبور به استقراض یا چاپ پول خواهد بود که تورم را افزایش خواهد داد.
کاهش ارزش پول ملی:
کاهش عرضه ارز ناشی از کاهش درآمدهای نفتی، به افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش ریال منجر میشود.
این امر هزینههای وارداتی را بالا برده و تورم را تشدید میکند.
محدودیت در واردات و سرمایهگذاری:
کاهش ذخایر ارزی دولت، امکان تأمین واردات ضروری را محدود میکند.
همچنین، محدودیت منابع مالی دولت برای سرمایهگذاری در زیرساختها و توسعه اقتصادی را کاهش میدهد.
تضعیف بنیه اقتصادی:
وابستگی بیش از حد به نفت و کاهش درآمدهای آن، موجب تضعیف بنیه اقتصادی و تنوع بخشی به آن میشود.
در مجموع، کاهش درآمدهای نفتی به دلیل تشدید تحریمها یا افت قیمت نفت، به طور جدی به اقتصاد ایران آسیب خواهد زد.
در خصوص تأثیرات درازمدت سیاستهای دولت ترامپ بر اقتصاد ایران، نظرات کارشناسان متفاوت است:
برخی معتقدند که در درازمدت، احتمال تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران وجود دارد. این موضوع میتواند آسیبهای جدی به اقتصاد ایران وارد کند و چالشهایی همچون کاهش صادرات نفت، محدودیت دسترسی به منابع مالی بینالمللی و تشدید رکود اقتصادی را به دنبال داشته باشد.
اما گروهی دیگر از کارشناسان معتقدند که در درازمدت، ایران قادر است با اقدامات داخلی به مانند افزایش بهرهوری، توسعه صنایع غیرنفتی و ایجاد تنوع در مناسبات اقتصادی بینالمللی خود، آثار تحریمها را تا حدودی محدود کند. همچنین امکان دستیابی به راهحلهای دیپلماتیک جدید وجود دارد.
در مجموع، تأثیر درازمدت سیاستهای ترامپ بر اقتصاد ایران، به میزان بروز تنشها در روابط دو کشور و همچنین چگونگی مدیریت و سازگاری اقتصاد ایران با آن شرایط بستگی خواهد داشت. اما همچنان ابهام و عدم قطعیت در این زمینه وجود دارد.
