مهندس علی انوری معمار شبکه متاص (مرجع تحلیل اقتصاد و صنعت) و عضوشورای سردبیری با درج یادداشتی در اقتصاددان در مورد روز مهندس نوشت : نخست، روز مهندس را به همه مهندسان ایران تبریک میگویم؛ به آنان که سالهاست بیوقفه در کارگاهها، پروژهها، کارخانهها، دفاتر طراحی و دانشگاهها مشغول ساختناند. سهم جامعه مهندسی در توسعه این کشور، چه در زیرساختهای حیاتی و چه در صنایع نوظهور، انکارناپذیر و شایسته قدردانی است.
امسال این روز با تأکید بر «بازسازی امید اجتماعی» برگزار شد؛ مفهومی مهم و فراتر از یک مناسبت حرفهای. اما همین انتخاب مفهومی، سطح انتظار را نیز بالا میبرد. وقتی گفته میشود مهمترین سازه امروز، امید اجتماعی است، پرسش طبیعی این است که آیا سازوکار ساخت این امید نیز به همان اندازه باز، مشارکتی و مبتنی بر گفتوگوی واقعی طراحی شده است؟
مهندسی در ایران صرفاً یک حرفه نیست؛ یکی از ستونهای تاریخی توسعه کشور است. از سدها و نیروگاهها تا شبکههای حملونقل، صنایع مادر، فناوریهای نو، زیرساختهای دیجیتال و پروژههای پیچیده انرژی، این مهندسان بودهاند که در شرایط دشوار اقتصادی و سیاسی، بار اجرا را به دوش کشیدهاند. در سالهایی که منابع محدود بوده و فشارهای بیرونی افزایش یافته، این جامعه مهندسی بوده که با خلاقیت و راهحلهای بومی، پروژهها را زنده نگه داشته است. چنین سرمایهای، نیازمند میدان گفتوگوی گسترده و شنیدهشدن واقعی است.
اگر قرار است مهندسی نقش اجتماعی پررنگتری ایفا کند، باید ابتدا درباره وضعیت درونی خود صریح باشد. چالشهایی مانند کیفیت نظام فنی و مهندسی، تعارض منافع در پروژههای عمرانی، نظام ارجاع کار، فرسودگی تجهیزات، مهاجرت نیروهای متخصص، فاصله دانشگاه و صنعت، بهرهوری پایین برخی بخشها و فشارهای اقتصادی بر شرکتهای مهندسی، موضوعاتی نیستند که بتوان از کنارشان گذشت. امید اجتماعی از دل مواجهه شفاف با همین مسائل شکل میگیرد.
مهندسان فقط سازندگان سازههای فیزیکی نیستند؛ طراحان سیستمها و جریانهای تصمیم نیز هستند. در مدیریت بحران، تابآوری شهری، ایمنی سازهها، بهینهسازی انرژی، هوشمندسازی صنایع و توسعه پایدار، نقش مهندسی بنیادین است. اگر از بازسازی سرمایه اجتماعی سخن میگوییم، باید بپرسیم آیا ساختارهای حرفهای موجود امکان ایفای این نقش را فراهم میکنند؟ آیا صدای بدنه مهندسی در سیاستگذاریهای کلان، بهصورت ساختاری شنیده میشود یا تنها در مناسبتها مورد اشاره قرار میگیرد؟
سرمایه اجتماعی با بیانیه تقویت نمیشود؛ با مشارکت واقعی ساخته میشود. وقتی بدنه گسترده مهندسان – از جوانان تازهوارد تا مدیران پروژههای بزرگ – امکان طرح پرسش و بیان نقد را در فضایی باز نداشته باشند، فاصلهای میان گفتمان رسمی و تجربه زیسته حرفهای ایجاد میشود. این فاصله، خود به فرسایش اعتماد میانجامد.
روز مهندس میتواند به فرصتی برای بازتعریف صادقانه مسئولیت حرفهای تبدیل شود؛ فرصتی برای گفتوگوی باز درباره آینده مهندسی در شرایط پیچیده امروز. امید اجتماعی، مانند هر سازهای، نیازمند پیِ عمیق است: شفافیت، پاسخگویی، تحمل نقد و مشارکت گسترده.
مهندسی که با محاسبه دقیق، سازهای پایدار بنا میکند، میداند که هیچ سازهای بدون طراحی صحیح پی و تحمل نیروهای جانبی ماندگار نیست. امید اجتماعی نیز چنین است. این سازه در جمعهای محدود ساخته نمیشود؛ در میدانهای باز گفتوگو، در شنیدن صداهای متنوع و در پذیرش مسئولیت جمعی شکل میگیرد.
مخاطب گرامی، ارسال نظر پیشنهاد و انتقاد نسبت به خبر فوق در بخش ثبت دیدگاه، موجب امتنان است.
ع
